|
Trong
nước Mỹ này, có đến 8/10 người bị đử thứ bệnh đau lưng, từ nhẹ
đến nặn (http://www.nlm.nih.gov/medlineplus)
Hằng
năm, nước Mỹ phải chi ra khoảng 27 tỷ đô la để chữa trị các
chứng đau lưng và các vết thương ở thắt lưng. Thường thường thì
những người đau lưng ở trong độ tuổi 45 trở lên, nhưng có một số
lớn các người trẻ dưới 20 tuổi cũng mắc phải. Nguyên nhân gây ra
bệnh đau lưng có rất nhiều: bẩm sinh, va đụng thần kinh, bị
thương, bị té, bị vật nặng đụng vào lưng, nhiễm trùng, sau giải
phẫu, xương sống thoái hóa, sưng khớp, hệ tuần hoàn bị nghẽn,
đứng lâu, ngồi cong lưng, và một nguyên nhân ít người nghĩ đến
là sự căng thẳng cũng làm đau lưng.
Các
phương pháp trị liệu: Khi bị đau lưng, người bị đau lưng hay
nghĩ ngay đến bác sĩ về chỉnh xương, nắn gân (chiropractor) để
làm "therapy" nghĩa là "vật lý trị liệu". Thường thì các Bác sĩ
ít khi tự tay làm "vật lý trị liệu" mà chỉ nhờ một cô phụ tá,
cho người bệnh nằm lên một cái giường, nơi có mấy cái cục bi lăn
lên, lăn xuống sống lưng. Người bệnh cũng có thể được trị liệu
bằng một hay hai cái máy mát-xa cầm tay do cô phụ tá vừa ấn
xuống vừa cho mấy cục bi chạy qua. Một số uống thuốc giảm đau.
Số khác đến xin bác sĩ chích thuốc. Trong khi chờ đợi chích
thuốc, người đau lưng có thể nhờ châm cứu, mát-xa, hoặc chườm
nước đá hay nước nóng. Tại vài nơi Đông Y, thầy thuốc còn đốt
ngải cứu trên lưng bệnh nhân. Phương pháp này có hiệu quả với
vài người, nhưng không giải quyết được căn bệnh.
Gần
đây, một phương pháp đơn giản và có thể chữa được tận gốc căn
bệnh, đã được các bác sĩ Tây Y khuyến cáo cũng như được phổ biến
trên các mạng lưới về y khoa: Tập vận động thắt lưng (back
exercises) (http://www.annals.org) hay
(http://www.nlm.nih.gov/medlineplus). Hầu như mọi căn bệnh đau
lưng đều được các y bác sĩ khuyến cáo nên tập vận động thắt
lưng, trừ những người bị chấn thương và mới được giải phẫu.
Phương pháp này không tốn tiền, không đau đớn, không tác hại, và
có hy vọng chữa dứt được căn bệnh, ít nhất cũng làm giảm cơn đau
ngay sau khi tập. (Lưu ý: người mới bắt đầu tập có thể cảm thấy
ê ẩm ở bắp thịt bên ngoài, chỉ vài ngày sau, khi bắp thịt quen
dần với cử động, sẽ hết ê ẩm. Nếu sự ê ẩm kéo dài đến vài ngày,
phải ngưng tập và đi hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa về xương
sống).
Người
viết bài này là một bệnh nhân kinh niên về đau xương sống. Từ
những năm học võ Nhu Đạo vào thập niên 60, đã bị một đối thủ
"bẻ" cụp xương sống, nằm thẳng cẳng trên sân tập, phải kêu xích
lô chở đi bệnh viện để bó bột. Chỉ bó được vài ngày, khó chịu
quá, nên đến một vị Đông Y Sĩ người Trung Hoa cũng là một võ sư,
để cắt bột ra, và chỉ bó bằng một lớp vải mềm có nhồi thuốc bắc,
chừng một tuần lễ là hết đau. Tập võ tiếp, không trở ngại. Đến
khi đi cải tạo, đang cuốc đất, bỗng thấy đau nhói một cái từ
thắt lưng đến óc, rồi cũng nằm ngay đơ như cái cán cuốc. Anh em
"cõng" về (một việc làm rất không nên, vì sẽ làm trật xương sống
nặng thêm!). May mắn có Bác sĩ Nhân, Bác sĩ Khánh tận tình chữa
trị, vừa chích thuốc, vừa cho uống thuốc, vừa làm mát-xa, nên
vài ngày là đi lại được. Sau khi được về nhà, lại luyện tập Nhu
đạo tiếp tục. Lần này, đấu mạnh hơn và có một lần bị đối phương
quật cho một đòn, nằm không dậy được. Cũng nhờ xích lô chạy
thẳng tới bệnh viện Sùng Chính. Ở đây giới thiệu đến một vị Đông
Y Sĩ người Triều Châu, một võ sư nổi tiếng trong Chợ Lớn. Nơi
đây, thầy thuốc cũng chỉ đắp thuốc và băng bằng một tấm vải mềm.
Mỗi tuần đi thay thuốc một lần. Chừng một tháng thì khỏi. Khi
đến Mỹ, hai năm đầu phải đi làm lao động nặng: giao hàng
Furniture, đồ đạc trong nhà. Lúc đó, đã lớn tuổi, nhưng vẫn phải
vác cả cái Love Seat lên vai một mình, khiêng những cái tủ nặng
vài trăm kílô, những cái Sofa Bed, tức là ghế có cả giường sắt
để ngủ, và nhiều thứ đồ nặng hai, ba trăm "pao" là chuyện bình
thường. Đôi lần, muốn chuyển một cái tủ gỗ nặng lên thang gác,
phải lót cạc tông trên bậc thang, rồi dùng sức vai để đẩy cái tủ
lên từng bước... Từ đó, thấy cái lưng mình càng ngày càng đau.
Ngồi cũng đau. Đứng càng đau hơn. Đi khám bệnh, và chụp X-Ray
rồi Scat Scan, MRI, siêu âm đủ kiểu để thấy rằng cái xương sống
chỗ thắt lưng đã cong hình chữ S, như giải đất Việt Nam yêu
quý! Có hai ba chỗ lồi ra, từ 7mm đến 9mm, nghĩa là gần 1 cm,
chạm vào dây thần kinh! Do đó mà đau kinh niên, mãn tính luôn.
Hết thuốc chữa, trừ phương pháp giải phẫu. Mà theo bác sĩ chuyên
môn, nếu muốn giải phẫu, phải chấp nhận 50/50, một là bớt đau,
hai là ...liệt, ba là ...nghoẻo! Và phải nghiên cứu lịch sử của
vị bác sĩ giải phẫu thật kỹ càng, xem vị ấy đã giải phẫu bao
nhiêu lần thành công, bao nhiêu lần thất bại. Thế thì chào thua
cho rồi! Vậy, chỉ còn một phương pháp sau cùng: Tập thể dục thắt
lưng và áp dụng khí công! Từ đó, đến nay, đã hơn mười năm, chỉ
tập luyện và thấy bớt đau. Nhưng, đôi khi, vì quên những điều
"cấm", lại thấy đau lại. Lúc đau quá, phải dùng thuốc. Hết đau,
tập lại và kiêng khem (không phải kiêng chuyện kia đâu?) thì
không đau nữa. Bài này, viết lại, trong dịp Giáng Sinh, nhằm
tặng cho quý vị đau lưng một phương pháp hiệu nghiệm và tốt
đẹp. Dĩ nhiên, được cái này thì mất cái kia, muốn khỏi đau, mà
không tốn tiền, thì phải tập hoài hoài, và phải kiêng những điều
"cấm" sẽ trình bầy sau đây.
1-Những
điều "cấm", không được làm:
-Ngồi
cong lưng. Đầu cúi về phía trước, lưng cong lại, hai tay bỏ trên
đùi, đánh máy computer, hay cầm tay lái xe. Phải ngồi thẳng
lưng, đường thẳng của lưng và đường thẳng của mông và đùi phải
là 90độ. Luôn ngồi sát mông vào ghế. Không ngồi nửa trong nửa
ngoài ghế. Không ngồi ghế sofa mềm, vì sẽ tụt mông xuống nệm,
người sẽ gập lại. Đứng dậy có thể thấy buốt một chân. Lái xe:
phải chỉnh cái ghế cho thẳng góc, và nên độn thêm một cái gối
ngay thắt lưng cho đẩy cái thắt lưng về phía trước. Không ngồi
thoải mái, dựa ngửa ra sau, đê mê nghe nhạc, nghe đài rồi đứng
dậy không nổi!
-Nằm
nệm mềm: Tuy không cần nệm cứng quá, nhưng phải dùng loại nệm
vừa phải, không lõm xuống khi ta nằm lên. Nằm 8 tiếng với cái
lưng cong, thì nhất định sẽ đau nhức cả đời. Nếu chưa có dịp
thay nệm, thì kiếm cái chăn mỏng nào, gấp lại, để dưới lưng.
-Nằm
cong người: Cũng như ngồi cong lưng, nếu nằm cong người thì sẽ
đau dài dài. Tuy nằm cong lưng thấy thoải mái, ấm áp hơn, nhất
là được ... ôm ấp dễ chịu, nhưng nếu nhớ đến cái cơn đau lưng
hành hạ, thì nên đổi thế nằm ngửa, hai tay thả theo thân mình,
gối thấp (sẽ nói trong bài khác). Tập riết rồi sẽ quen.
-Đứng
lâu. Hầu như tất cả trọng lượng của con người dồn vào chỗ thắt
lưng. Nặng bao nhiêu "pao" thì bấy nhiêu "pao" dồn vào cái thắt
lưng hết. Nếu đứng lâu, trọng lượng của chính mình sẽ lại làm
mình đau. Không nên đứng nhiều một chỗ, mà phải di chuyển đều
đặn. Người đau nhiều, đứng rửa bát cũng đau.
-Chạy
mạnh. Tập chạy thì rất tốt cho cơ thể, nhưng với người đau lưng,
chạy mạnh quá, sẽ làm các đốt xương dập vào nhau, gây thêm đau
đớn. Chạy nhẹ nhàng, vừa phải thì rất tốt vì khiến các đốt xương
chuyển động điều hòa, nhẹ nhàng, kích thích chất hoạt dịch tại
các đầu xương làm êm dịu các cơn đau.
-Tập
cúi gập người về đằng trước (thế đứng hay thế nằm). Người đã bị
đau vì các khớp xương đã bị gập về trước, nay lại gập mạnh về
phía trước nữa thì có khác gì tự mình bẻ cong thêm cái xương đã
cong sẵn!
-Làm
các động tác vẹo người lâu. Không nên làm những động tác nào mà
phải nghiêng mình lâu. Không với quẹo qua một bên. Dĩ nhiên,
không thể làm thợ sửa xe vì có nhiều thế bắt phải quẹo cả người
sang một bên. Những thế vẹo người, cúi người lâu sẽ bẻ xương
sống mình thành một cái vòng cung và dần dần không thể thẳng lại
được nữa. Nhiều người thợ cấy, thợ mộc đã phải đi khòm người cho
đến suốt đời.
-Không
cúi xuống, nhấc đồ vật nặng. Nếu phải nhắc đồ vật nặng vài chục
"pao" thì phải dùng bắp đùi, không dùng sống lưng mà nhắc vật
lên. Nghĩa là giữ cho phần trên lưng vẫn thẳng góc với mặt đất,
hai chân rùn xuống, dùng sức mạnh của bắp thịt đùi mà đứng lên.
Không cúi cong người xuống, ráng nhấc cái gì lên... đôi khi
xương sống kêu lên một tiếng "rắc" là đi đời nhà ma! Hết giấc
mộng... yêu đương vĩnh viễn.
2-Tập
vận động thắt lưng, phối hợp với khí công:
a-Vặn
thắt lưng: Đứng thẳng, hai tay buông xuôi theo thân người. Từ từ
xoay qua bên phải, hai tay "văng" theo (không gồng bắp thịt, mà
thả lỏng cho tay "quăng" đi) cho đến hết cỡ, không thể xoay được
nữa thì thôi. Khi bắt đầu xoay, thì hít vào chầm chậm qua mũi,
khi ngưng lại thì nén hơi, đếm 1,2,3. Từ từ xoay trở lại phía
bên trái, cũng "văng" tay theo và hít vào. Nhớ là làm thật chậm,
càng chậm càng tốt, để cho hít Oxy vào thật nhiều. Làm 10 lần
mỗi bên. Hít sâu, thở dài như thế tức là tập Khí Công (Khí = hơi
thở, Công = tập luyện)
b-Xoay
"hu la húp": Hai tay chống hông. Lắc thắt lưng theo một vòng
tròn như chơi "hu-la-húp", nghĩa là đẩy thắt lưng tới trước rồi
tiếp tục lắc về phía bên trái theo vòng tròn, khi đến phía đàng
sau, thì đẩy thắt lưng về phía sau, lại kéo qua bên phải rồi đẩy
tới trước, cho đủ một vòng tròn. Làm chậm rãi. Trong khi xoay
hu-la-húp như thế, thì cũng hít sâu, thở ra thật chậm. Nếu thấy
giải thích như thế này còn khó hiểu thì nhờ người nào nhẩy
hu-la-húp cho mình xem và bắt chước. Điều khác nhau là mình tập
thật chậm trong khi nhẩy thực thì lại rất nhanh.
c-Làm
Giãn xương 1: Có vị bác sĩ khuyên nên làm động tác giãn xương
bằng cách nằm ngửa trên nệm, rồi tập trườn người tới trước, như
khi lính trườn người dưới giao thông hào để kéo giãn xương ra.
Cách của người viết là đứng thẳng, chân dang ra vừa phải, hai
bàn tay ngửa lên trời, để chồng lên nhau trước bụng. Vẫn để hai
bàn tay chồng lên nhau, chầm chậm đưa hai tay lên trời nhưng
trong khi đưa, từ từ úp hai lòng bàn tay vào trong phía bụng,
rồi lộn ngược lên từ từ sao cho hai lòng bàn tay lật ngửa lên
trời khi hai bàn tay ở trên đầu. (Muốn làm cho đúng, tập trước
bằng cách để hai bàn tay chồng lên nhau trước bụng rồi vặn qua
vặn lại cùng lúc cả hai bàn tay. Sau khi thuộc rồi, thì áp dụng
với hơi thở.) Dùng hết sức đẩy hai bàn tay ngửa đó lên cao hết
cỡ, trong khi chân dính cứng vào sàn, thì các đốt xương dính vào
nhau sẽ giãn ra. Phối hợp với hơi thở, khi bắt đầu thì hít vào
thật chậm, khi đẩy tay lên cao thì thở ra. Khi đã thở hết ra
rồi, thì từ từ vòng tay ra hai bên, tay phải qua phải, tay trái
qua trái, vẽ thành một cái vòng tròn rộng ở hai bên hông. Khi
tay xuống hết dưới thì từ từ thu lại cho hai bàn tay lại chồng
ngửa lên nhau, rồi tiếp tục lộn hai bàn tay vào trong người,
lộn ra ngoài rồi đẩy lên trên... Làm ít nhất 10 lần buổi sáng,
10 lần buổi chiều. Vài ngày sẽ thấy hết đau lưng.
d-Làm
giãn xương 2: Đứng thẳng, hai bàn tay chồng vào nhau, cùng úp
xuống mặt đất. Từ từ đẩy một tay xuống gần mặt đất, trong khi
tay kia giơ thẳng lên đầu, cho hai tay cách xa nhau hết cỡ, (một
tay đi xuống, một tay đi lên). Trong khi làm như vậy, thì hít
vào thật chậm. Hết cỡ rồi, thì lại đổi tay, tay đang ở trên cao
từ từ đẩy xuống, tay đang ở dưới đất thì kéo lên trên. Trong khi
đổi tay, thì thở ra chầm chậm. Cũng kéo cho khoảng cách hai tay
xa nhau tối đa để cho xương sống giãn ra tối đa.
e-Làm cân bằng lại xương:
Đứng thẳng, hai tay để trước bụng. Từ từ kéo tay trái về phía
sau lưng, trong khi đẩy tay phải về phía trước, và hít vào chầm
chậm. Khi tay trước tay sau đã xa nhau hết cỡ thì lại từ từ đổi
tay. Kéo tay trái về rồi đẩy ra trước, trong khi tay phải đẩy ra
phía sau. Cũng làm hết cỡ và thở ra chầm chậm.
g-Thiền công (Yoga) đứng:
Đứng thẳng, hai tay chống hông. Từ từ đẩy bụng ra phía trước,
như uốn cây cung về phía trước. đỉnh cây cung là cái bụng ưỡn về
phía trước. Trong khi đẩy bụng ra thì hít vào thật chậm. Giữ lại
ở tư thế đó 30 giây, nín hơi cho khí Oxy dồn lại trong cơ thể.
Từ từ thở ra, kéo bụng trở lại. Làm 5 lần.
h-Thiền công (Yoga) nằm:
Nằm sấp. Hai tay để trên thắt lưng. Từ từ nhấc đầu lên, hai bàn
chân cũng co lên, cẳng chân nhấc lên khỏi mặt đất, như cánh
cung, mà đỉnh giữa cây cung là cái bụng dính trên mặt đất. Hít
vào và nín hơi trong 30 giây. Từ từ hạ đầu và chân xuống, nghỉ 3
giây, rồi tiếp tục. Làm 5 lần. (Phụ nữ mang bầu, dĩ nhiên, không
làm được các thế về bụng.)
Đây là những thế mà người
viết tự nghiên cứu, chế biến, vẫn tập từ nhiều năm nay và thấy
hiệu quả rất nhanh. Chỉ có điều là phải tập hoài hoài đến khi
...nhắm mắt! Vì hễ lười, không tập chừng một tuần, là lại đau
ngay. Và hễ quên mà ngồi sofa xem phim, thì đứng dậy thấy... bại
một chân. Lại phải tập như ...điên mới hết đau! Đôi khi phải nhờ
đến cái mát-xa tay lăn qua lăn lại trên lưng cho thư dãn bắp
thịt lưng vài phút để ... chữa lửa!
Những kinh nghiệm cá nhân
này đã được truyền cho nhiều người và đều thấy kết quả. Tuy
nhiên, vì không phải là y sĩ, nên xin nói trước là để cho chắc
ăn, hãy hỏi các y sĩ chuyên môn của mình trước khi tập luyện,
sau này, lỡ có chi xẩy ra, xin đừng lôi người viết ra ba tòa
quan nhớn...
Kính chúc mọi người vui
vẻ, khỏe mạnh trong mùa Giáng Sinh và Năm Mới.
Chu tất Tiến
Ý Kiến, Phê bình xin gửi
về :
chutattien@khoahoc.net
Trở về Trang Chính |
