|
Tôi
định chẳng muốn viết gì về Cây Bàng cả. Lý do là vì tôi không
phải là một nhà khảo cứu về thực vật mà tôi cũng chẳng phải là
một nhà khảo cứu về văn hóa dân gian Việt Nam. Thế nhưng, sau
khi tôi đọc loạt bài viết về Cây Bàng của tác giả Lê Ðức Bảo
http://www.tranluc.net/docs/caybang.html
http://www.tranluc.net/docs/caybang2.html
http://www.tranluc.net/docs/caybang3.html
http://www.tranluc.net/docs/caybang4.html
và các
thư từ của các đồng môn trường Trần Lục trên
http://www.tranluc.net thì một cái gì từ cõi xa xăm trong
Tâm Thức của tôi đã thôi thúc bắt tôi phải viết lên đôi giòng về
“Cây Bàng trong tâm thức” của tôi. Bài viết này hoàn toàn dựa
theo những diễn biến của tuổi thơ dại khờ của người viết tại Bắc
Việt đã bị chôn vùi theo giòng thời gian trong tiềm thức của một
người Việt sống ly hương đã quá lâu năm.
Trời
Toronto đang lạnh căm căm: - 10 Ðộ C, đó là chưa kể đến cái
“Wind Chill Factor” của thời tiết! Buổi trưa nay, tuyết bắt đầu
tan và nguy thay, những vũng nước mới tan ban chiều, tối nay sẽ
đóng thành băng đá vì nhiệt độ hạ xuống quá nhanh trong khi các
vũng nước chưa kịp khô ráo.
Tới cái
tuổi này, đôi chân tôi rất cần đi bộ mỗi ngày nhưng cứ nghĩ đến
trượt chân và ngã gẫy xương trên đường đóng băng đá làm tôi thấy
ngại ngùng và hồn tôi muốn được trở về một miền nắng ấm nào đó.
Chính vì cái “xuất hồn” này mà tôi đã tìm ra được cái manh mối
của “Cây Bàng trong Tâm Thức” của tôi .
Ðã từ
mấy năm nay, tôi có một thú vui tinh thần rất riêng biệt: tôi
thích được đi bộ một mình. Mà phải đi bộ vào buổi sáng cơ. Ði bộ
cho dẫn gân, dãn cốt. Ði bộ trong công viên hay dọc theo các
dòng nước hay dọc theo bờ hồ. Ði bộ để được hít thở không khí
trong lành của Ðất Trời. Tôi thích nhất được ngồi bên cạnh giòng
nước, bờ hồ, ngồi để mà thiền và để đánh thức dậy những biến cố
nội tâm mà có những lúc đã làm tôi khổ sở, điêu đứng … Chính
trong những giây phút này mà nhiều khi tôi đã lấy giấy bút ra để
ghi vội lại những gì mà tôi đã “thấy” và muốn ghi chép lại như
viết nhật ký vậy .
Tôi
“thấy” tôi đang sống trong làng quê của tôi tại Bắc Ninh: tôi
đang dự tiệc “việc họ” (tiệc ăn uống của dân làng) tại cái điếm
(cái đình) ở trong làng. Tôi chỉ biết là tôi còn bé tí teo và
phải đi với người lớn. Trước cái điếm là một cây bàng già nua
mọc bên cạnh bờ ao. Cành lá cây bàng che phủ cả một vùng, thân
cây bàng sần sùi, xấu xí. Tôi lớn dần và hay đi bắt dế mèn cùng
anh P. dọc theo bờ ao gần cây bàng già nua này.
Rồi tôi
và anh P. phải xa mẹ rời làng quê lên Phúc Yên để theo thân phụ
đi học. Tại Phúc Yên, tôi cũng lại thấy những cây bàng, cây hoa
sữa, cây đa … trong những lúc mang mác buồn nhớ nhà, nhớ Mẹ. Rồi
anh em tôi lại theo thân phụ về Hà Nội để theo học tại trường
tiểu học Ngô Sĩ Liên và Lý Thường Kiệt. Trong trường, tôi thường
theo bạn đi nhặt quả bàng chin để ăn và lấy đá đập hột bàng ra
để ăn nhân của quả bàng. Nhân quả bàng ăn thấy bùi bùi, ngon
ngon. Tôi cũng còn nhớ là sau những cơn mưa, anh P. và tôi
thường đi nhặt quả sấu chin rớt rụng trên đường Trần Hưng Ðạo ở
Hà Nội.
Tôi đã
phải bỏ lại Cây Bàng tại Bắc Ninh rồi lên Phúc Yên, rồi ra Hà
Nội. Thế rồi biến cố 54 đã làm gia đình tôi bỏ lại Cây Bàng, Cây
Sấu, Cây Táo Ta, Cây Soan, Cây Nhãn …để mà di cư vào Nam. Bẩy
năm Trung Học, tôi đã khôn lớn tại miền Nam, tôi không còn nhớ
rõ là tôi đã trông thấy cây Bàng tại Saigon nữa. Cây Soan, Cây
Nhãn, Cây và quả Sấu, Cây và quả Táo Ta thì tôi nhớ mồn một là
tôi không hề thấy chúng ở trong Nam.
Thế rồi
tôi đi du học. Ði biền biệt luôn. Trong những năm khôn lớn tại
Úc, tôi đã từng đi kiếm những thảo mộc của quê hương Việt Nam:
Cây Khế, Cây Bàng, Cây Na (Mãng Cầu), Cây Táo Ta, Hoa Antigone,
Cây Soan, Cây Phượng Vĩ, Cây Ðu Ðủ … Thật khó mà tả được niềm
vui sướng của tôi khi nhìn thấy Hoa Antigone tại Brisbane và
được ăn na tại Sydney trong thập niên 60!
Rồi
cuộc đời đưa đẩy tôi tới miền xứ lạnh Canada nàỵ. Tại miền “Ðất
Lạnh Tình Nồng”, tôi thức sự không còn có hy vọng được xem những
loại thảo mộc nhiệt đới của thời thơ ấu nữa. Nhưng tôi không hề
“bỏ cuộc” vì tôi vẫn cố tìm lại những hình ảnh của tuổi thơ
trong những lần đi chơi Nam Mỹ và Trung Mỹ. May mắn thay, tôi đã
có dịp được chiêm ngưỡng những cây bàng, cây soài, cây phượng vĩ,
hoa antigone, bụi tre, bụi chuối, cây me tây, cây đu đủ, cây
thầu dầu … tại Venezuela, Dominican Republic, Panama hay trong
những nhà kính của các vườn Bách Thảo của Bắc Mỹ!
Tôi đã
mừng đến rơi lệ khi được nhìn thấy tận mắt lại những thảo mộc,
hoa, lá trong tuổi thơ của tôi. Tôi chụp hình, chụp lấy chụp để
cho bõ công những ngày tôi mong đợi! Tôi đã “connect” được với
những hình ảnh của tuổi thơ, quãng đời đã qua và đầy mất mát,
thời buổi của những người bỏ xứ mà đi biền biệt. Nhìn thấy chúng,
bỗng tôi nhớ lại những khoảng thời gian của ngày xa xưa: tôi cứ
ngỡ là tôi cũng sẽ gặp lại được khuôn mặt thân thương của Mẹ tôi
- cuộc gặp gỡ giống hệt như trong những cơn mơ khi tôi đã được
lại gặp Mẹ sau khi bà đã qua đời lúc tôi mới 13 tuổi .
Ðã có
một khoảng thời gian dài đằng đẵng, tôi cảm thấy thật khốn khổ,
điêu đứng vì đời tôi đã bị cắt ra từng “đoạn đường một chiều,
một đi không trở lại”! Ở tuổi lục tuần, bây giờ tôi “hết sợ”
rồi vì quê hương của tôi, dĩ vãng của tôi, cha mẹ tôi và nhiều
người thân tuy đã mất đi, nhưng tất cả vẫn còn sống trong tôi.
Tôi chỉ cần ngồi trong một căn phòng tĩnh mịch, hay đi tản bộ
một mình vào những nơi vắng vẻ là tôi có thể “connect” được với
những gì mà tôi tưởng tôi đã đánh mất. Tôi biết là tôi đang sống
ở ngay đây, ngay trong giờ phút này, hiện hữu trong cái thế giới
tâm thức của tôi. Cho dù tôi phải “ra đi không hẹn ngày về”, tôi
vẫn thấy bình tâm, mà có lẽ tôi còn vui hơn nữa bởi vì tôi sẽ
được thực sự trở về với “quê hương trong thế giới bên kia” của
chính tôi - tôi không còn phải bận tâm về những ràng buộc nhiêu
khê của cõi trần này nữa.
Cây
bàng đã gợi nhớ cho tôi biết bao nhiêu là kỷ niệm bắt đầu từ
thuở thơ ấu. Ðời tôi đã bị “bật rễ một đi không trở lại” đã
nhiều lần. Ðối với tôi, Cây Bàng là biểu tượng của gốc tích tổ
tiên Việt Nam của tôi - thật là … bàng bạc. Ngoài ra, Mẹ tôi đã
mất tại nhà thương Hồng Bàng - cũng cùng một chữ Bàng - ở Saigon
hồi tôi còn nhỏ, thì làm sao mà tôi có thể quên “Cây Bàng trong
tâm thức” của tôi được?
Ðàm
Trung Phán
January
1, 2005
Mississauga, Canada
Trở về Trang Chính
| 