Victor Hugo 

ĐẠI-DƯƠNG ÂM-U

Victor Hugo

Đỗ Quang-Vinh chuyển ngữ

-1-

Biết bao nhiêu, những hạm-trưởng thuỷ-thủ,

Hải-hành xa xăm, hăm-hở dấn thân,

Nay biệt tăm nơi chân trời ủ-rũ,

Đã mất rồi, sao đắng cay nghiệt-ngã!

Đêm âm-u chôn trong lòng biển cả,

Đại-dương mù dìm giấc ngủ miên-man.

-2-

Biết bao nhiêu thuyền-trưởng, thuỷ-thủ đoàn,

Bão lốc cuộc đời xé tan mọi trang sử,

Một hơi gió đủ tán loạn trên sóng dữ,

Trong vực thẳm nào ai biết sẽ ra sao!

Mỗi đợt sóng chồm lên là mỗi nuốt vào

Một lợi-phẩm, khi ăn tươi: này những tên thuỷ-thủ,

Khi nuốt sống gọn-gàng: đây những chiếc thuyền nan.

-3-

Thương bao mái đầu, nay đã xương tàn!

Sao biết được mệnh đời, giờ bạc-phước!

Suốt đêm trường lăn-lóc dưới đại-dương,

Chạm trán bao chướng-ngại quả khôn lường.

Ôi! những cha mẹ già ngày đêm hằng mơ ước

Đợi có ngày được chết trên bãi cát bình-an.

Họ đã đi rồi, ôi chẳng bao giờ trở bước!

-4-

Chuyện các bạn, thường tối đến là nghe nhắc tới,

Trên mỏ neo rỉ, trong câu-lạc bộ hân hoan,

Nhắc tên các bạn còn biền-biệt trong tăm tối,

Kể chuyện giang hồ, ca hát, cười nói oang oang,

Chuyện người ta phỗng rồi: vợ đẹp, bạn sắp cưới,

Mà trên rong xanh, các bạn vẫn ngủ mơ-màng.

-5-

Họ đang ở đâu? Người ta hỏi:

Phải chăng là vua trên những đảo hoang-liêu?

Phải chăng họ đã bỏ chúng ta trơ-trọi

Đến một bến bờ màu mỡ phì-nhiêu?

Để rồi ngay kỷ-niệm cũng bị chôn vùi,

Cho thân xác đắm chìm trong nước lũ,

Cho tên tuổi cũng chỉ còn trong ký-ức mà thôi;

Như cái bóng thêm đen bị lật đổ,

Thời-gian rồi sẽ quăng liệng vứt bỏ,

Ném lãng quên lu mờ vào đại-dương tối thui.

-6-

Rồi đôi mắt tinh anh của bạn bỗng mờ nhạt,

Chẳng thấy hướng đi, tay lái không còn nắm chặt,

Chỉ còn lại những goá phụ, chít trắng vành khăn,

Qua bao tháng ngày đợi chờ ngán ngẩm,

Vẫn còn khêu dĩ-vãng, cời đống tro tàn

Mà kể chuyện của tâm can nơi tổ ấm.

-7-

Và khi nấm mồ đã khép kín vành mi,

Tên bạn không còn được ai nhắc tới,

Ngay một viên đá nhỏ cũng chẳng biết chi,

Nơi nghĩa trang chật-chội,

Chỉ có tiếng vang dội trả lời,

Và vẫn những mùa thu không đổi mới,

Chẳng có lấy một cây liễu rủ lá xanh tươi,

Cũng chẳng khúc hát chân-tình, dù đơn-diệu không cao vời,

Khúc hát quen quen của tên hành-khất dưới chân cầu cũ-kỹ.

-8-

Họ đang ở đâu? Hỡi những chàng lính thuỷ,

Hỡi những kẻ rầu-rĩ của đen-đủi đêm trường!

Hỡi những con sóng hung-hăng ma quỷ,

Chính là ngươi đã viết những trang sử thê-lương!

Hỡi những con sóng của sâu thẳm trùng-dương!

Ngươi đã làm các bà mẹ hãi-hùng phủ-phục.

Mỗi chiều chiều khi ngươi nhào gục thét gào,

Ta vẫn nghe ngươi kể lại bi-kịch ấy với nhau,

Ta vẫn nghe những tiếng kêu tuyệt-vọng ấm-ức,

Chính là ngươi đã chuyển đạt trong triều nước dâng cao.

Các thuỷ-thủ ra khơi  để những người ở lại ngóng đợi, trên bờ vịnh Saint Valery Sur Somme  -  Tranh vẽ của hoạ-sĩ A. Hagborg

OCEANO NOX

By Victor Hugo (1802-1885)
(Recueil : Les rayons et les ombres)

-1-

Oh ! combien de marins, combien de capitaines
Qui sont partis joyeux pour des courses lointaines,
Dans ce morne horizon se sont évanouis !
Combien ont disparu, dure et triste fortune !
Dans une mer sans fond, par une nuit sans lune,
Sous l'aveugle océan à jamais enfouis !

-2-

Combien de patrons morts avec leurs équipages !
L'ouragan de leur vie a pris toutes les pages,
Et d'un souffle il a tout dispersé sur les flots !
Nul ne saura leur fin dans l'abîme plongée.
Chaque vague en passant d'un butin s'est chargée ;
L'une a saisi l'esquif, l'autre les matelots !

-3-

Nul ne sait votre sort, pauvres têtes perdues !
Vous roulez à travers les sombres étendues,
Heurtant de vos fronts morts des écueils inconnus.
Oh ! que de vieux parents, qui n'avaient plus qu'un rêve
Sont morts en attendant tous les jours sur la grève
Ceux qui ne sont pas revenus !

-4-

On s'entretient de vous parfois dans les veillées.
Maint joyeux cercle, assis sur des ancres rouillées,
Mêle encor quelque temps vos noms d'ombre couverts
Aux rires, aux refrains, aux récits d'aventures,
Aux baisers qu'on dérobe à vos belles futures,
Tandis que vous dormez dans les goëmons verts !

-5-

On demande: - Où sont-ils ? sont-ils rois dans quelque île ?
Nous ont-ils délaissés pour un bord plus fertile ? -
Puis votre souvenir même est enseveli.
Le corps se perd dans l'eau, le nom dans la mémoire.
Le temps, qui sur toute ombre en verse une plus noire
Sur le sombre océan jette le sombre oubli.

-6-

Bientôt des yeux de tous votre ombre est disparue,
L'un n'a-t-il pas sa barque et l'autre sa charrue ?
Seules, durant ces nuits où l'orage est vainqueur,
Vos veuves aux fronts blancs, lasses de vous attendre,
Parlent encor de vous en remuant la cendre
De leur foyer et de leur cœur !

-7-

Et quand la tombe enfin a fermé leur paupière,
Rien ne sait plus vos noms, pas même une humble pierre
Dans l'étroit cimetière où l'écho nous répond,
Pas même un saule vert qui s'effeuille à l'automne,
Pas même la chanson naïve et monotone
Que chante un mendiant à l'angle d'un vieux pont !

-8-

Où sont-ils, les marins sombrés dans les nuits noires ?
O flots, que vous avez de lugubres histoires !
Flots profonds redoutés des mères à genoux !
Vous vous les racontez en montant les marées,
Et c'est ce qui vous fait ces voix désespérées
Que vous avez le soir quand vous venez vers nous !

Juillet 1836.

[Les Rayons et les Ombres, XLII, 1840.]