Chuột túi là con gì vậy cà? Xưa nay nguời Việt mình thường đơn giản phân biệt 2 loại: chuột nhà (ratttus flavipectus) và chuột đồng (rattus argentiventer), dù rằng họ hàng nhà “rat” hoặc “mouse” cũng có hàng chục chủng loại.

Xin thưa ngay chuột Túi hoặc Đại thử là tên của Kangaroo, một động vật đặc biệt sống tại lục địa Úc. Hy vọng với trả lời này, quý bạn đọc bớt sốt ruột vì rằng ngày nay là thời buổi mạng lưới toàn cầu (Internet) và tin học (IT) của thế kỷ 21, dường như đã đẩy câu “thời buổi vệ tinh, hoả tiễn” của hậu bán thế kỷ 20 vào viện bảo tàng cả rồi. Xin vào từ điển đáng tin Wikipedia.org là có ngay một số chi tiết về chuột túi: “Kangaroo is a marsupial from the family Macropodidae (macropods meaning “large foot”)... Kangaroos are herbivores, they eat only grasses, leaves and the shoots of small tree”, xin tạm dịch: Chuột túi  là động vật mà con cái nuôi con trong một cái túi ở trước ngực, chúng được xếp vào họ Macropodidae -với chân sau khá to khoẻ-. Chuột túi là động vật ăn cỏ, chúng chỉ ăn lá cây, cỏ hoang và rễ các cây nhỏ.

Người Bản địa (Aborigines), gọi nôm na là Thổ dân Úc, với da màu đen như người Phi châu đã sống tại Úc châu hơn 40.000 năm! Hồi đó,Thổ dân sống du mục thành bộ tộc sinh sống bằng đâm cá, săn thú rừng (trong đó có Kangaroo), hái trái cây. Tuần qua, Quốc khánh Úc (Australia Day) là ngày 26 tháng 01, năm nay rơi vào thứ Bảy, nên dân Úc được nghỉ bùvào thứ Hai 28/01/08, kéo dài ngày nghỉ cuối tuần thành “long weekend” tất cả hơn 110 sắc dân tại Úc đều vui chơi vì Úc châu đang là mùa Hè... đến thứ Ba, thầy thợ mới trở lại sở làm và hàng quán, công ty tiếp tục mở cửa.

Thịt Kangaroo có ngon bằng thịt bò, thịt nai không? Chưa ai dám kết luận chính xác, thường sẽ dùng câu “ngon, dở tuỳ người... ăn” bắt chước kết luận về một bài hát, bài thơ, bài báo hoặc nhan sắc của đàn bà/con gái: “hay dở/xấu đẹp tùy người đọc/người đối diện”! Nhân năm Mậu Tý đến, xin bàn về chuột trước đã.

*THỊT CHUỘT NGON CÓ HẠNG

Thịt Chuột... mới nghe qua tưởng chừng như một sự kiện ghê gớm hay quái lạ, nhất là tại các thành phố diễm lệ nhàcửa san sát tìm đỏ con mắt cũng chưa thấy họ hàng nhà Tý! Thật vậy, nếu bạn không sống gần khu nhà hàng ăn uống Á châu xập xệ bình dân hoặc ít khi đi thăm các nông trại (farm) trồng rau hoa quả; nuôi xúc vật bò, cừu, dê, gà... Đây là 2 nơi hy vọng bạn gặp họ hàng nhà Chuột, còn nói tới món thịt của các chú Tý thì hiếm và khó tìm người biết nấu món này, món kia lắm!

Thật ra, bạn ghê thịt chuột là chưa ăn thử nó mà thôi! Thịt chuột ngon có hạng đó, bạn ơi. Không tin, xin bạn hỏi bà con đã từng sống ở miệt đồng bằng sông Cửu Long là sẽ biết tường tận cái thú ăn chuột đồng từ A đến Z. Còn bạn ngại giao thiệp, ít muốn gặp người này, hỏi người kia cũng không sao; xin mời bạn đọc tiếp bài này cho vui, nhất là vào dịp “holidays” tại xứ sở Kangaroo, khi ngày Tết vào mùa Hè, nóng thấy mồ; lại còn cháy rừng (bush fire) tùm lum, tà la nữa chứ.

Chuột đồng miền Tây tức là đồng bằng Cửu Long với ruộng vườn sông rạch chằng chịt, thịt chuột là món ăn khoái khẩu không thể thiếu trong các bữa cơn sau mùa gặt, nhất là các tháng cận Tết từ khoảng rằm tháng10 đến tháng 12, lúc đó mùa nước nổi của 9 nhánh sông Con Rồng rút đi thì chuột sau khi trốn trên các cây cao hoặc gò đống bắt đầu rủ nhau “về nhà”, tức là ruộng vườn trù phú bạt ngàn vừa đưọc phù sa màu mỡ bồi đắp với tôm tép, cá, ốc, lươn, cua sinh sôi nảy nở. Chuột lúc này là dân ốm đói vì trốn chạy ở tuốt trên cao chỉ ăn uống cầm hơi, bây giờ sẵn thức ăn ê hề nên xây lại tổ ấm và sinh con đẻ cái tràn lan.

Cuối tháng 10 là mùa màng bắt đầu gặt hái, thu hoạch để bà con nông dân còn kip sửa soạn trồng cây Nêu đón Ông Bà về ăn Tết; vì vậy lúa rơi vãi và khoai sắn, bắp đậu còn sót lại tí chút chính là đồ ăn Trời ban cho lứa chuột con vừa “chí, chí” chào đời tha hồ gậm nhấm đến căng cả bụng, thân hình mập ú đến no tròn thơm mùi lúa; đượm mùi cá, cua, tép, ốc... phủ bằng bộ lông mượt mà vàng óng!

*MÓN CHUỘT NƯỚNG NGON TUYỆT

Bạn ơi, bạn đã từng qua bắc Mỹ Thuận phải không? Sở dĩ hỏi câu này vì gần đây Úc viện trợ và xây ngay một cây cầu tối tân nối liền bờ 2 tỉnh Mỹ Tho -Vĩnh Long thì các chiếc phà (bắc) Mỹ Thuận đã đem vào viện bảo tàng cả rồi. Bây giờ xe phom phom qua cầu nhanh chóng tiện lợi!

Theo nhiều đồng hương trên thế giới đã thăm bà con, bạn bè tại Sydney; sau đó về thăm quê hương thì cầu Mỹ Thuận “y chang” với Anzac Bridge (vùng Glebe) nối trung tâm Sydney với vùng Tây Nam, trong khi Harbour Bridge (gần nhà hát Con Sò-Opera House-) nối trung tâm Sydney với vùng phía Bắc của thành phố đông dân nhất nước Úc.  Nhìn từ xa các dây treo chụm vào nhau như chiếc nón lá quý bà qúy cô thuờng đội, khác một điều là cầu Anzac ngắn hơn nên chỉ có 2 chiếc nón lá úp, trong khi cầu Mỹ Thuận dài hơn nên có 3 chiếc.

Hồi đó, trong khi chờ bắc (gọi là phà cũng không ai cấm), hành khách thường được mời chào các món đặc sản vùng này: ổi xá lị, củ năng, củ ấu, chim, ếch, kẹo dừa, bánh phồng, dừa xiêm.v.v. Điều lý thú là hai bên đường xuống bến bắc là hàng quán san sát nhau: mùi thơm của thịt nương, chiên xào bay ra quyện trong gió thơm lừng! Hành khách cứ thoải mái vào ăn uống vì chờ một chuyến bắc cũng khoảng 15, 20 phút. Các tỉnh miền Tây còn có các quán “chuyên trị” nhậu lai rai với các món đặc sản miệt vườn như: cá lóc nướng trui, lươn um, ếch chiên bơ, heo rừng xào lăn, vịt nấu chao; nhất là vào những tháng cận Tết: chuột nướng sả ớt, chuột chiên ngũ vị hương, chuột rô-ti, cháo chuột và cả... chuôt luộc lá chanh là bạn nhớ ngay đến món Bắc: gà luộc chấm tí muối ăn kèm với lá chanh thái nhỏ như que tăm thật hấp dẫn, hương vị ngon tuyệt!

Các cô, các chú chuột đồng lông vàng mướt đang ưỡn ngực, khoe mông khoe đùi  vì họ nhà Tý an vui hưởng thụ mùa lúa vừa chín tới với những nhánh lúa sai oằn đầy thóc vàng béo bổ, đúng là hình ảnh “chuột sa hũ nếp” mà dân gian thường nói đến: chàng trai chẳng giỏi giang chữ nghiã gì, chỉ đẹp mã bề ngoài là quý tiểu thư con bá hộ, điền chủ giàu sụ mê mẩn đến tương tư. Cha mẹ, tiá má đâu đành lòng nhìn con gái cưng ngày càng vàng võ, xanh xao như tàu lá, thôi thì “gả quách cho xong”, thế là chàng trai cả đời sung sướng hưởng của bên vợ!

Món chuột nướng là món ăn thông dụng và khoái khẩu chế biến như sau: chuột đồng được đem làm lông: trụng nước sôi, lột da, chặt bỏ đầu, chân, đuôi và cả bộ đồ lòng, ai thích gan chuột thì giữ lại. Sau đó thịt được ướp nước mắn hoặc nước tương với đưòng muối gia vị, tiêu hành, ớt. Khoảng nửa giờ sau, thịt thấm thì xỏ luị hoặc kẹp nẹp tre đem đến gần gốc cây chất sẵn lớp rơm khô, cặm vào đó rồi nổi lửa nướng. Lửa rơm bùng cháy quyện với mỡ chuột tươm ra chảy xuống “xèo, xèo” reo vui, còn mùi chuột nướng bay trong gió thơm lừng. Thịt chuột chín vàng nâu ánh màu mỡ là lấy ra ăn nóng rất ngon, có thêm xoài non còn xanh hoặc xắt lát: vị béo ngậy cũa thịt chuột nướng được thêm cái chua chua, chát chát của xoài giúp ăn hoài không chán; lại còn đưa cay bằng đế, nếp than... thì trên đời còn món ngon nào bằng!

Cách nướng khác cũng ngon không kém: thịt chuột được ướp sả ớt với chút muối rồi nướng vỉ than: mỡ chảy ra nhỏ xuống than, lửa bùng cháy và khói thơm lừng. Khi thịt cháy cạnh, gỡ ra khỏi vỉ rồi vừa thổi vừa cắn một miếng: mỡ tươm béo ngậy, gia vị mặn mặn cay cay, chiêu thêm ngụm bia hoặc nhâm nhi với rượu nồng thì quên hết các chuyện đời rắc rối, khổ đau!.. Nhiều đồng hương dự các buổi BBQ (viết nguyên chữ là Barbecue), đơn giản là nướng các loại thịt trên than hoặc lò ga như thịt trừu, dồi, cánh gà đùi gà, thịt bò ngon nổi tiếng của Úc, bà con  cũng cho rằng chưa ngon bằng thịt chuột đồng nướng “hồi đó”...

* THỊT CHUỘT NHIỀU PHẦN BỔ DƯỠNG

Duợc Sĩ Trần Việt Hưng, đang định cư tại tiểu bang Oregon -Hoa Kỳ, tác giả của bộ sách “Thuốc Nam Trên Đất Mỹ”, tóm tắt Giá trị Dinh dưỡng của thịt chuột qua bảng liệt kê được áp dụng cho cả chuột nhà lẫn chuột đồng:

“...Thành phần 100 gram thịt chuột chứa: Calories: 103, chất đạm: 22. 3 g, chất béo: 0.9 g, carbohyhydrate: 0.2 g, cholesterol: 80 mg, sinh tố B1: 0.09 mg, nhóm sinh tố B: 100 mg, Sodium: 50 mg, Potassium: 400 mg, Calcium: 12mg, Sắt: 3.2 mg, Đồng: 0.24 mg, Phosphorus: 157mg.

Xét về phương diện dinh dường, thịt chuột được xem là loại thịt nạc, ít chất béo, tương đối cân bằng về các vitamins và khoáng chất”.

Nói đến chuột mà không đề cập một thứ bệnh đã từng gây ra các trận dịch cướp đi hàng triệu mạng sống: bệnh dịch hạch! Ngày nay, y hoc và khoa học tiến bộ, các bệnh thời đại như cúm gia cầm với siêu vi H5N1 hoặc bò điên.v.v. cũng có cách điều trị và phòng ngừa; vì vậy dịch hạch do chuột không còn là một mối lo như các thế kỷ trước.

Bên cạnh đó, cũng có những chú chuột được giới làm phim Hollywood tạo thành con vật nổi tiếng như chuột Mickey! Nó gây thích thú, mê mẩn cho nhiều thế hệ trẻ em và cả người lớn qua những bộ phim hoạt hoạ nổi tiếng của công ty Walt Disney!

Trong y dược, chuột là con vật không thể thiếu tại các phòng thí nghiệm nhất là trong các thử nghiệm về độc chất học.  Bàn về thịt chuột làm thuốc chữa bệnh thì

dược tính của thịt chuột theo dược học cổ truyền Trung Hoa và Việt Nam dùng thịt chuột và một số bộ phận của chuột để làm thuốc.

Cũng theo DS Hưng: “... Ở Trung Hoa, chuột được gọi là thử, lão thử là chuột đực. Thịt chuột hay thử nhục được xem là có vị ngọt, tính bình, dùng làm thuốc bổ trị các chứng suy nhược cơ thể, trẻ em chậm lớn, ốm o.

Tại Việt Nam, theo Danh y Tuệ Tĩnh diễn tả trong bộ sách Nam Dược Thần Hiệu: thịt chuột vị ngọt, tính ấm, không độc; chữa được những vết thương gãy do té ngã, vết thương do phỏng lửa. Còn Thần y Hải Thượng Lãng Ông trong Lĩnh Nam Bản Thảo xếp thịt chuột là loại có vị ngọt, hơi ấm, tính lảnh thực, trị vết thương gẫy do vấp ngã hoặc dao đâm chém . Chuột non (mới đẻ chưa có lông) được xem là có tác dụng trấn thống, thu liễm: làm vết thương mau kín miệng. Mỡ chuột được gọi là thử chi dùng thoa trong các trường hợp phỏng lửa, phỏng nước sôi. Mật trong gan chuột (thử đảm) dùng chữa mắt kém, quáng gà, nhưng cần phải bắt chuột sống rồi giết để lấy mật”.

Như vậy Tý đứng đầu 12 con giáp tuởng rằng chỉ chuyên phá hoại mùa màng hoa mầu, gậm nhấm hàng hoá, thật ra phần nào cũng giúp ích cho con người tí xíu. Ai đó đã nghiên cứu họ nhà chuột và họ nhà dán cho biết chúng cũng lên đến hàng trăm triệu (có khi hàng tỷ không chừng) vì 2 con vật này sống gần gũi với con người và gia súc nuôi trong nhà, trong vườn ruộng, nông trại, đồn điền, kho lẫm!

*THỊT KANRAGOO BỔ NHIỀU HƠN NGON

Hiện nay thịt chuột túi của Úc được nhập cảng và bày bán tại 12 quốc gia như : Nga, Đức, Mỹ Nhật... Thịt có màu đỏ đậm hơn và xớ min hơn thịt bò, phần nào giống với thịt nai. Kangaroo có nhiều loài được phân biệt bằng màu da, 2 loài được biết nhiều nhất: chuột túi đỏ (red kangaroo) thường nặng khoảng 90 kg (200 lb), con đực có thể cao đến 2 mét (6 ft 7 in); chuột túi xám (grey kangaroo) nhỏ hơn thường nặng 54 kg (119 lb).

Các món ăn được ưa chuộng của chuôt tuí là thịt nạc thăn (fillet) và thịt mông (rump) thường được chiên như bíp-tếch (steak), thái nhỏ làm dồi (sausages) hoặc bằm vụn làm nhân bánh “meat pie”(bánh này tương tự như bánh patê-sô). Ngoài ra các nhà hàng còn chế ra 2 món hấp dẫn: “Yakajirrirosti” là thịt nặc thăn sắt lát khá to và dày chiên cháy cạnh ăn với rau sống, nấm hoặc khoai tây; “Thai kangaroo salad” là thịt chuột túi sắt vuông như món “bò lúc lắc” nhưng được tẩm gia vị (spicy) đặc biệt của người Thái rồi sào chín, ăn với đủ loại rau, ớt. 

Xét về mặt dinh dường, thịt Kangaroo được xem là loại thịt nạc, ít chất béo, cân bằng về sinh tố và khoáng chất như thịt bò. Thành phần 100 gram thịt chuột túi tương tự với bảng “Liệt Kê Thịt Chuột”, ở phần trên của DS Hưng: chất đạm, chất béo, carbohyhydrate, sinh tố B1 và nhóm sinh tố B; các muối kim loại: Sodium, Potassium, Calcium, Đồng, Phốt-pho và năng lượng.

* PHẦN KẾT VỀ THỊT CHUỘT

Xin tạm kết: không chỉ người Việt, người Hoa mới xơi thịt chuột mà nhiều nước như Thái Lan, dân chúng cũng tích cực ăn chuột để bảo vệ mùa màng. Dân Thái tìm các hang chuột ở bờ đê phân chia các thửa ruộng vì chuột chỉ ăn lúa nên mập ú và mùa gặt tại Thái Lan cũng từ tháng 11 đến tháng 1. Họ bắt chuột bằng cách đổ nước vào hang khiến chúng bị ngộp phải bò ra; rồi họ dùng gậy đập cho chết, vùi chuột vào than nơi bếp thường ở sân trước nhà và dùng cây lật qua lật lại đến khi chuột chín dòn là ăn được rồi! Chuột con được xem là ngon nhất vì ăn luôn cả xương khi vừa chín tới. Các nước nông nghiệp Á châu vơi cơm gạo là món ăn chính thì việc hạn chế thiệt hại do chuột phá phách gây ra bằng biện pháp “gậy ông, đập lưng ông”: chuột ăn lúa thì người ăn chuột, xem ra nhiều phần chí lý.  

Như vậy, về quê hương ăn Tết, nếu được rủ rê “nhậu” thịt chuột, xin đừng bỏ qua; còn nếu Úc du, xin bạn cứ thoải mái thướng thức thịt chuột túi!

HỒ LÃNG BẠC.

(Sydney, Xuân con Chuột 2008)

 Trang Chính