Ðây là việc mà nhiều bạn đã biết từ lâu, tuy nhiên còn một số bằng hữu có vẽ chưa quen. Bài nầy hướng dẫn quí thân hữu cách dùng một font chữ mới chưa có trong Windows XP. Quí bạn chớ ngại install font mới rất an toàn không giống như install (setup) các software mới. Cũng như tất cả các bài khác tôi xin được dùng những từ ngữ thông thường (có khi làm quí bạn chuyên ngành thấy khó nghe). Chữ font ở bài nầy đa số dùng không đúng nghĩa của nó, tuy vậy quí bạn đọc là hiểu liền, nếu tôi dùng đúng nghĩa thì quí bạn sẽ bối rối ngay.

 

Font chữ là các file thường có tên tận cùng bằng ba chữ extension là TTF (true type font). Thí dụ ba font Thủ Pháp (giống như chữ các Ông Ðồ dùng viết lông mà viết) của hãng VNI có tên Vnthfap3.TTF, Vnthfap2.TTF. Vnthfapf.TTF. Ðôi khi quí bạn không nhìn thấy ba chữ TTF sau dấu chấm vì Windows XP không cho nó hiện ra, nếu quí bạn không set lại folder option (nếu cần tôi sẽ hướng dẫn ở bài khác). Các font chữ (type face) lạ, khác hơn những font có sẳn trong Windows XP, có thể tìm thấy free trong Internet hay phải mua với giá rất rẽ. Các kiểu chữ có dấu tiếng Việt đẹp thì thường do hãng VNI làm ra, và có bản quyền. Xin nói thêm là ngày trước kiểu encoding VNI được dùng rộng rải để bỏ dấu tiếng Việt. Ngày nay người ta thường thích bỏ dấu tiếng Việt theo kiểu encoding Unicode hơn, vì font Unicode built sẳn trong Windows XP. Các webpage tiếng Việt cũng dần dần bỏ VNI, các webpage trong nước cũng bỏ dần font ABC, Bách Khoa mà qua Unicode.

 

Cho tới bây giờ các font chữ Unicode vẫn chưa bay bướm hay đa dạng như font VNI. Do đó báo chí sách vở Việt ngữ thường thích dùng font VNI để có được nhiều type face đẹp và lạ . Hiện trong nước cũng có chế ra nhiều font Unicode khá đẹp, càng ngày càng thấy xuất hiện nhiều hơn. Ngoài hai loại font (type face) thí dụ ở đây còn nhiều kiểu khác nữa như font VPS, font ABC, font Bách Khoa … Cũng xin nói thêm là quí bạn dùng font VNI không nhất thiết phải có program VNI trong computer. Nghĩa là quí bạn không cần mua software của hãng VNI mới dùng được font VNI. VPS Keys và nhiều program khác cũng có thể dùng để đánh ra kiểu encoding VNI. Quí bạn còn thắc mắc xin tìm đọc bài Unicode Và Email Chữ Quốc Ngữ tôi viết năm bảy tháng trước.

 

 

Xin trở lại. Khi quí bạn có cái font chữ rồi, tức là các file có tên tận cùng bằng ba chữ TTF trong HD rồi, quí bạn cần phải install nó vào Windows XP xong mới dùng được.

 

Cách install và dùng font mới như sau:

 

1. Click Start à Control Panelà click Fonts (xem hình)àFileàInstall New Font

 

2. Sau khi click Install New Fonts quí bạn sẽ thấy một cái Windows mới xuất hiện. Quí bạn click theo thứ tự 1,2,3… theo hình. Click 1 là để chọn cái drive chứa font file (thí dụ là CD drive là hard drive). Click 2 là chọn folder có chứa các font file. Quí bạn phải chờ vài ba phút để cho computer đọc các font. Khi đọc xong thì quí bạn thấy tên font hiện ra ờ số 3. Ðến đây quí bạn có thể click Select All để install hết mọi font chữ hoặc quí bạn có thể high light một font hay vài font nào đó quí bạn thích. Xong rồi click OK. Trong lúc Windows XP install font đoô khi quí bạn thấy một Windows nhỏ hiện ra bảo rằng font “tên…” đã có trong Windows XP, muốn install quí bạn phải delete font cũ. Chỉ cần click OK thôi, không sao cả. Sau khi install xong quí bạn có thể delete các font chứa trong folder tạm để lấy chỗ chứa trong hard disk lại dùng cho chuyện khác.

 

3. Sau khi install,quí bạn có thể dùng các font mới nầy trong WinWord, trong NotePad, trong WordPad, trong Photoshop… và cả trong một số email word processing. Nên nói thêm là quí bạn nên dùng kiểu encoding Unicode để gởi email, không nên dùng VNI. Lý do là Windows XP support Unicode nên đa số người nhận có thể đọc được dấu. Có hai mail server là Yahoo và AOL theo chỗ tôi biết nếu không biết setup sẽ không đọc được chữ Việt có dấu encoding theo Unicode. Nếu quí bạn dùng OutLook cho Yahoo hay AOL thì quí bạn gởi và nhận email encoding kiểu Unicode không trở ngại.

 

4. Tới giai đoạn 2 là coi như đã install xong font chữ. Muốn dùng chúng để viết bài vở hay email thì phải có cái program gọi là keyboard drive chạy ngầm trong máy computer mới bỏ dấu được. Keyboard drive là VNI, là VPSKeys, là VietKeys còn rất nhiều …Nếu quí bạn còn thắc mắc xin đọc bài Unicode Và Email Chữ Quốc Ngữ của tôi cùng một số bài liên hệ như Tản Mạn Về Unicode Và Email Chữ Quốc Ngữ… viết đã lâu (tìm trong website www.khoahoc.net của anh Phương Tôn, hay dùng Google search tên tôi trong Internet cũng sẽ gặp).

 

 5. Ngược lại thì không cần keyboard drive cũng vẫn đọc được chữ có dấu. Ðôi khi quí bạn nhận được một Word document mà không đọc được dấu. Ðó là vì trong Windows XP của quí bạn chưa có loại font dã được dùng để tạo ra Word document nầy. Thí dụ quí bạn dùng type face Thủ Pháp của VNI nói trên để đánh một bài thơ bằng WinWord gởi cho các bạn. Nếu những người nhận không có install font Thủ Pháp vào computer, thì chắc chắn họ không đọc được.

 

Muốn cho họ đọc được thì quí bạn phải save font Thủ Pháp theo Word document. Cách embed font kèm theo Word document như sau:

Trong WinWord:

FileàSaveàToolsàSave Optionàcheck mark ở Embed True Type FontsàOK (xem hình)

 

Phần embed font nầy theo Word document không cần thiết nếu quí bạn dùng font thông dụng có dấu chữ Việt của Windows XP như Times New Roman, Arial, Tahoma….vì mọi người đều có sẳn. Tôi đã test thử thấy hiện giờ Windows XP có rất nhiều font (type face) support Unicode, nghĩa là bỏ dấu tiếng Việt được.

 

6. Nếu quí bạn muốn viết chữ có dấu lên tấm ảnh trong Photoshop, quí bạn nên dùng font VNI mới bỏ dấu được dễ dàng và có nhiều type face khác nhau để lựa chọn. Xin nhắc lại là quí bạn không cần phải có software VNI trong computer mới có thể bỏ dấu tiếng Việt theo kiểu encoding VNI. Software VPSKeys free cũng dùng được với font chữ VNI.

Sau đây là thí dụ bằng hình cách dùng VPSKeys để encode (bỏ dấu) bằng font VNI. Tôi cho thí dụ VPS vì quí bạn có thể down load free từ Internet. Muốn đánh ra kiểu VNI quí bạn setup VPSKeys theo hình.

 

Click theo thứ tự 1,2,3… thay chữ Unicode bằng chữ VNI, click OK là xong. Muốn có đầy đủ chi tiết xin quí bạn đọc các bài viết trước đây, có tên kể ở bên trên.

Mong bài viết ngắn nầy giúp được một số bạn thích type face lạ. Chúc các bạn thành công.

 HCÐ (24-Nov-2005).

 

Print this site