Thưa quí bạn bài cách chuyễn video từ băng VHS qua DVD đã được nhiều bà con đọc, nhiều hơn mọi thứ, chỉ thua bài cách làm PPS, chứng tỏ rằng với đa số điều quan tâm của quí bạn là hình ảnh và âm thanh. Do đó tôi viết thêm bài nầy may ra giúp được chi đó cho các bạn.

Từ ngày phương tiện ghi âm thanh bằng băng từ thành phổ thông (1960) đến nay thì kho tàng âm thanh của người Việt mình lưu lạc trong dân gian rất lớn. Trong số đó có rất nhiều bài bản, nhiều đoạn âm thanh có giá trị lịch sử, giá trị nghệ thuật rất cao. Những bài ca, những tuồng tích quen thuộc mà chúng ta nghe khi còn thơ ấu ngày nay tình cờ được nghe lại thì cảm động biết chừng nào. Theo ý kiến nhiều bằng hữu hôm nay tôi viết một bài hướng dẫn cách chuyễn âm thanh từ băng từ, từ dĩa nhựa (33 tours, 45 tours, dĩa đá…) vào computer nói chung. Chuyện nầy cần lắm, nếu không thì các băng từ nầy lần hồi hư hại, như vậy có khi chúng ta có lỗi đã làm mất những tài sản nghệ thuật,văn hoá, lịch sử của ông cha.

            Từ 50 năm nay tôi đi tìm 4 dĩa đá “Hoa Rơi Cửa Phật” nhưng chưa gặp. Nay tình cờ nghe lại được một vài trích đoạn nhỏ nhoi nhưng buồn thay người có may mắn còn giữ được bộ dĩa nầy đã không am tường nhiều về máy móc và nhất là âm thanh nên ghi lại quá dỡ. Đó cũng là động cơ nhỏ dục tôi viết bài nầy, giúp người cũng là giúp mình. Chắc có bạn hỏi tôi là ai mà dám chê người khác. Thưa ngắn gọn thế nầy: Ba tôi làm nghề bán dĩa hát máy (1950), sửa hát máy quay giây thiều lẫn chạy điện, sau đó gia đình sang qua sửa radio (1960), ráp radio chạy pin, sửa amplifier, sửa loa speaker, làm màn microphone cho các gánh hát rạp hát (1975), lo âm thanh cho rạp chiếu phim (1955-1960)…Nghề nầy, lúc xưa ở Việt Nam người ta gọi giản dị là “thợ radio” là nghề cha truyền con nối trong gia đình đó nghe quí bạn. Vậy thì nếu tôi không rành 24 câu về âm thanh và máy móc liên hệ tới âm thanh thì cũng rành tới 12 câu phải không. Tưởng đâu làm Ông Nghè Ông Cống gì cao, làm thợ mà cũng khoe! Ô hay làm thợ mới khoe, làm Ông Nghè Ông Cống sao dám khoe. Đùa với các bạn chơi thôi, để các bạn yên lòng, không hay chi đâu, tại cuộc đời đưa đẩy, bụng đói thì đầu gối phải bò. Chạy giặc từ miền đồng chua nước mặn, rớt vào tỉnh thành bon chen “lừa đảo” không bò thì chết. Ở bài nầy tôi giới hạn vào chuyện “sang băng vô dĩa” thôi, còn chuyện âm thanh cao xa hơn như stereo năm chiều bảy hướng xin để dịp khác.

 

I. Phần Lý Thuyết Thật Tóm Tắt.

            Các bạn ngán lý thuyết thì đọc vào ngay phần thực hành. Âm thanh được tạo ra bởi sóng âm thanh truyền qua không khí. Tai chúng ta nghe được những tần số từ 30 Hz tới khoảng 15000Hz. (Hz là Hertz). Trẻ con có thể nghe được từ 20Hz-20000Hz. Speaker phát ra âm thanh bằng cách làm rung không khí với tần số diều khiển từ amplifier (máy khuếch âm) nhưng không bao giờ trung thực 100%. Thông thường chúng ta muốn ghi lời nói, ghi nhạc, ghi tiếng động, ghi sấm chớp… chúng ta dùng cái vật gọi là microphone. Microphone ghi lấy tiếng động biến chúng thành tín hiệu điện, amplifier để khuếch đại tín hiệu nầy lên nhiều lần. Từ đó âm thanh được ghi vào băng từ, vào computer vào máy audio-recorder cầm tay… Tóm lại âm thanh là tín hiệu điện. do đó nó truyền qua giây điện (telephone), qua sóng điện (radio, cell phone) qua fiber optic…như các bạn bạn biết rồi. Giải băng tầng càng trải xa ( 20 Hz tới 20000Hz) thì âm thanh càng hay.

Ngoài ra độ dynamic cũng quan trọng không kém. Tức là độ tương phản giữa tiếng mạnh và tiếng yếu trong một bản nhạc. “Tiếng khoan như gió thoảng ngoài Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa”. Không biết thơ của ai thì đừng có bảo là thơ của HCĐ nghe. Đó là độ tương phản giữa tiếng gió vi vu và tiếng sấm sét vang trời. Người xưa còn biết vậy mà người nay ít ai hay. Băng cassette chỉ ghi được độ tương phản chừng 40 dB, audio CD ghi được độ tương phản chừng 70 dB. Thực tế ngoài đời cách biệt độ lớn giữa tiếng nổ lớn và sự im lặng hoàn toàn vào khoảng trên 100 db. Máy móc ngày nay chưa theo kịp. Các bạn không tin sao? Có khi nào các bạn thấy được một nhãn hiệu loa (speaker) hay một giàn âm thanh tạo ra được tiếng pháo y như pháo thật, tiếng đại bác nổ y như ngoài chiến trận không. Chắc chắn là không.

            Chắc có bạn bảo đoạn nầy có ăn nhập chi với chuyện sang băng mà nói. Ăn thua chớ sao không. Tôi muốn nhắc quí bạn là không bao giờ dùng microphone để mà thu nhạc hay để mà sang băng. Tại sao? Thứ nhất microphone không đủ sức ghi nguyên băng tầng âm thanh, thứ hai loa (speaker) không đủ sức phát ra đúng giải “quang phổ” âm thanh của bản nhạc cũng như độ dynamic. Thứ ba trong nhà các bạn có tiếng động lạ chen vào, không yên lặng hoàn toàn. Thứ tư bàn ghế đồ đạt trong nhà các bạn dội âm thanh, thu bằng microphone nghe dỡ ẹt. Vậy thì quí bạn đã biết tại sao quí bạn thu nhạc Karaoke tại nhà nghe chẳng hay ho chi rồi phải không. Nghề chơi (nhạc) đâu có dễ như vậy, cần lý thuyết cao và cần kỹ thuật cao. Đâu phải mua bộ máy Karaoke 20 ngàn đô là thu được âm thanh và hình ảnh hơn DVD Asia hay DVD Thuý Nga sao.

           

II. Phần Thực hành.

            Ở đây tôi bày các bạn những phương thế giản dị và có thể thực hành được. Nếu chi viết khơi khơi y như sách vở xưa nay thì chẳng lợi cho “tay ngang” tí nào cả.           

 

1.      Dùng Máy DVD Recorder:

Cũng như bài Cách Chuyễn Băng VHS vào DVD, ở đây phương thế giản dị dễ hơn hết, mà kết quả tương đương với dân Pro là mua cái máy DVD recorder về chuyễn âm thanh từ băng cassette qua CD. Chắc có bạn đưa tay phản đối liền tức thì. Máy DVD recorder đâu là máy ghi audio CD. Không đâu DVD recorder là máy ghi audio luôn đó. Tôi gặp máy rất tốt, ngày nay bán có $100 thôi, vào Costco hay Wal Mart mà mua.

Các bạn dùng máy cassette player để hát, nối giây từ máy hát qua máy DVD recorder. Thường máy cassette player chỉ có mối nối line out (cho máy lớn) và port headphone cho máy nhỏ, hay máy cầm tay mà thôi.                

Riêng máy DVD recorder thì bao giờ cũng có line out và line in (xem hình). Âm thanh đưa vào máy DVD recorder theo ngả line in, bên tay mặt (R ) màu đó, bên tay trái (L) màu trắng. Âm thanh từ DVD recorder đưa ra ( thí dụ cho amplifier) là hai nút line-out. Muốn ghi âm thanh thì nguồn âm thanh được gắn vào line-in. Muốn đưa nguồn âm thanh đang hát trong DVD hay CD ra loa thì nguồn ra của cái DVD recorder là line-out. Giây gắn analog là loại giây nút hoa thị (còn gọi là RCA, trắng đỏ).

 

Trong hình các bạn thấy thêm giây màu vàng đó là giây chuyễn tín hiệu video. Nếu chỉ ghi âm thanh thôi, chúng ta không dùng tới nó. Vậy thì cách nối giây thế nầy.

 

a.      Nối từ port line-out của máy casette player vào port line-in của máy DVD recorder.

b.      Bỏ một blank CD vào mấy DVD recorder, cái máy DVD recorder sẽ hỏi các bạn (bằng chữ trên TV) rằng muốn format nó thành audio CD hay VCD (video CD ảnh tương đương với băng VHS, Á châu còn dùng Âu châu thì không). Các bạn chọn audio-CD.

c.      Bấm nút record trên DVD recorder. Bấm nút play trên máy casette player.

d.      Vặn volume của cái máy cassette player lên khoảng số 5 tới 7 (nếu volume có 10 bậc). Với digital (audio-CD) mà các bạn ghi volume qua lớn vượt 0 dB thì sai giọng rất trầm trọng, không như với analog như băng cassette). Máy DVD recorder sẽ tự chỉnh độ mạnh của âm thanh ghi vào blank CD. Tuy vậy nếu âm thanh vào có volume quá lớn hay quá nhỏ thì nó cũng chịu thua.

 

Chỉ có vậy thôi. Play bằng máy casette player, ghi thành audio CD bằng máy DVD recorder. Đừng làm lạ tên nó là DVD recorder nhưng nó ghi cả audio CD, VCD, và audio-CD.

 

Ghi chú: Đa số máy cassette player nhỏ cầm tay không có line-out mà chỉ có lổ gắn headphone thôi. Trong trường hợp nầy các bạn gắn giây vào lổ headphone và đầy khi vào line-in của DVD recorder. Sợi giây hình thế nầy (mua $1 thôi nghe, chợ trời). Hình bên dưới là vài máy cassette player cầm tay tàn dư của HCD.

  

            Nếu các bạn nối vào lổ headphone thì văn volume lên đến 9 (thuờng volume ghi từ 0 tới 10). Lý do là tín hiệu ra headphone có voltage rất kém so với line-out. Line-out ra đến 0 dB tức là 0,775 Volts (=775mV, standard). Cò headphone cho ra tín hiệu chừng 100mV mà thôi.

 

Sau cùng khi đã ghi đầy cái CD rồi (60 phút) thì close cái CD (dùng DVD recorder mà close). Close xong thì không thể ghi thêm gì vào đó được, nhưng cái CD nầy hát được trên mọi máy CD player lẫn computer. Muốn đưa âm thanh từ cái CD vừa ghi được vào computer thì đọc bài liên hệ trong Quán Ven Đường hay trong khoahoc.net

 

Kết luận cho phần nầy: Thưa các bạn trên đây là cách ghi âm từ bất cứ nguồn âm thanh nào như băng casette, băng video, băng VHS, dĩa 45 tours, dĩa 33 tours, ngay cả video ca nhạc DVD vào blank CD. Cách ghi âm nầy rất tay ngang ai cũng làm được hết. Tuy vậy chúng ta không kiểm soát được nhiều như là dùng computer. các bạn nên lưu ý là có máy DVD recorder đều ghi được cả dạng MP3 vào blank CD nữa, như vậy thời gian ghi đầy 1 dĩa blank CD có thể kéo dài tới khoảng 600 phút (10 giờ). Một điều các bạn nên lưu ý có năm bảy hạng máy casette player, cũng như có năm bảy hạng máy hát dĩa 33 tours. Gía từ vài chục đô tới cả ngàn đô. Máy nhà nghề phát ra âm thanh siêu hơn máy rẽ tiền. Ngược lại DVD recorder thì máy nào như máy nấy rẽ mắc đều cho âm thanh y nhàu, thực tế không thể phân biệt được. Lý do là nó ghi theo dạng digital. Muốn có được âm thanh hay thì nguồn âm thanh phải hay. Băng cassette nhão, mà ngày xưa sang đi sang lại âm thanh vừa sai vừa lù mù. Băng chưa nhão mà máy cassette rẽ tiền thì cũng thành nhão vì motor quay không đếu. Máy hát dĩa càng nặng ký càng quay đều, máy nhà nghề ngày xưa cái mâm để dĩa nặng từ 2kg trở lên.  

Tiếp theo đây là cách ghi âm thanh vào computer.

 

2.      Dùng Computer:

Thưa quí bạn đây là cách hay hơn để đưa âm thanh từ các nguồn bên ngoài vào computer. Lý do là chúng ta có thể kiểm soát được nhiều thông số khi ghi. Thí dụ như ghi bằng máy DVD recorder thì volume âm thanh ghi vào chỉ biết một cách mơ hồ, với computer thì mọi thứ nằm trước mắt và điều chỉnh được, cũng như là chúng ta có thể cắt bỏ, edit, thêm bớt âm thanh dễ dàng như là một word processing (edit bài viết). Như trên, muốn ghi âm vào computer thì chúng ta cần ba thứ:

-Nguồn âm thanh ở đây là băng cassette, băng VHS, dĩa DVD, dĩa 45tours, dĩa 33tours… Nói thêm là với DVD cúng ta có thể trích âm thanh trực tiếp vào computer đọc thêm nơi đây.

- Về hardware thì cần máy player như máy hát cassette, máy hát dĩa, máy VHS… và phải biết cách nối giây vào computer.

- Về software thì chúng ta có thể dùng ngay cái Windows Audio Recorder mà Windows nào cũng có sẳn. Riêng tôi thì tôi dùng CoolEdit (đang vô chủ chạy lạc tùm lum trong Internet, kiếm về xài. Nếu không biết thì vào QVĐ đọc về “nghề chôm chĩa”.  

Về cách nối giây thì cũng như trên, bên sau máy computer có nhiều port âm thanh in/out. Thí dụ hình sau đây các bạn thấy port màu xanh két là line-out hay speaker out, màu xanh lá cây là line-in, màu hồng là microphone-in. Tất cả các port đều dùng chấu cấm loại cấm headphone.

 

 

Vậy thì chúng ta đưa nguồn âm thanh từ port line-out của máy casette player vào port line-in (màu xanh lá cây) của computer. Nếu máy casette player không có port line-out (loại cầm tay) thì chúng ta dùng lổ cấm headphone để đưa âm thanh vào computer cũng được. Trong trường hợp nầy thì nên cấm giây từ headphone của máy cassette player sang microphone-in của sound card.

    

            Tới đây thì dễ rồi, các bạn cho cái máy cassette hát, xong click mouse nơi cái nút đỏ Start Recording. Sau khi ghi xong click Stop cũng ở vị trí nút đỏ trong hình. Software sẽ hỏi các bạn save dưới tên gì và vào đâu. Sound Recorder chỉ cho chúng ta save dưới dạng WMA mà thôi.

            Nếu các bạn dùng software khác (có rất nhiều software dùng edit và record âm thanh) thí dụ như CoolEdit thì các bạn sẽ thấy như sau:

 

 

Chúng ta nhìn được volume âm thanh đã ghi, do đó chúng ta chỉnh cho đúng theo ý muốn và không vượt quá 0 dB. Sau khi thu xong có thể save dưới bất cứ dạng nào chúng ta muốn như MP3, như WAV, như WMA…

 

3.      Dùng Các Máy MP3 Cầm Tay.

Thưa quí bạn có một số máy hát nhạc MP3 loại cầm tay có khả năng ghi âm (trừ máy Ipod của hãng Apple). Thông thường chúng ghi âm theo lối mono bằng microphone gắn sẳn trong máy. Loại nầy không thích hợp để dùng cho nhạc, chỉ thích hợp khi ghi bài giảng thôi. Tuy vậy có một số nhỏ máy cầm tay nầy ghi được âm thanh stereo và có line-in. Xin nhắc lại đừng bao giờ sang băng nhạc bằng microphone, nghe tệ lắm, lý do là loa phát ra không trung thực lại bị tiếng dội của bàn ghế và vách tường đồ vật trong phòng, kế đó là microphone loại nầy không thể ghi trung thực âm thanh nhạc mà không sai giọnh hay thiếu tầng số. Nếu có line-in thì hay hơn, còn có optical-in nữa thì lý tưởng. Các máy minidisc một số có optical-in (chuyễm âm thanh bằng fiber optic, không phải giây điện. Các máy minidisc nầy không dùng dạng MP3.

  

Khi các bạn ghi âm thanh vào các máy nhỏ nầy xong, copy audio file vào computer bằng giây nối thường đi qua port USB. Các máy nầy đếu có khả năng ghi âm dưới nhiều dạng như WAV như MP3, tất cả đều dùng hard disk. Cái Archos bên tay trái ghi video đẹp ngang DVD.

 

Kết Luận.

            Muốn ghi được âm thanh hay thì nguồn âm thanh phải hay, với máy casette player thì những máy bán chừng $50 trở lại (hiện giờ) chỉ đáng dùng nghe tiếng nói như bài giảng, như radio như truyện audio-book mà thôi. Muốn nghe nhạc thì máy cassette player phải thuộc loại nhà nghề. Ngược lại nếu đó là audio CD thì máy CD player giá $10 hay $100 đều cho âm thanh gần như nhau. Tôi muốn nhắc các bạn rằng nếu có băng cassette hiếm qúi âm thanh hay khi muốn sang lại qua dạng digital thì nên tìm máy hát thật tốt. Với dạng digital thì điều tối kị là ghi quá mạnh, volume vượt ra khỏi 0 dB (các bạn  nhìn hình cái đồng hồ đo volume âm thanh bên trên). Khi volume mạnh hơn 0dB thì độ sai giọng tăng rất nhanh, lúc đó chúng ta nghe tiếng hát y như người hát bị nghẹt mủi. Các bạn có bản nhạc Tím Cả Hoàng Hôn do một nam ca sĩ hát thấy âm thanh nghẹt mủi lý do là người ta đã ghi quá mạnh vượt qua 0dB. Ở hình thí dụ trên (kế bên cái audiometer) các bạn thấy hai làn âm thanh xanh nơi cường độ cao nhất nằm trong giới hạn. Phần ghi bằng computer nầy có lẽ chỉ có người rành về computer mới dùng được. Với các bạn tay ngang nên mua cái máy DVD recorder chừng dưới $100 hiện nay về ghi cho tiện.

 Huỳnh Chiếu Đẳng (12-Feb-08)