Hôm nay trời mưa,
ngồi nhà, gỏ mấy hàng nầy gởi chư bằng hữu xa gần đọc chơi, may ra có đôi
điều giúp ích được cho qúi bạn. Ngày nay máy ảnh digital trở thành phổ thông
với số lượng bán ra vượt hẳn máy ảnh chụp bằng film, máy film chỉ còn được
những nhiếp ảnh gia nhà nghề hoặc “nhiếp ảnh gia” mỗi năm chụp mươi tấm ảnh
sử dụng mà thôi. Trước đây tôi có viết bài về Digital Camera, rồi tiếp theo
là bài Inkjet Printer, nhiều bạn còn lúng túng ở độ lớn của tấm ảnh và độ
lớn của data về tấm ảnh, bài viết ngắn nầy nhằm giúp qúi bạn phân biệt hai
thứ nầy. Cũng như những lần trước tôi dùng những từ ngữ thông thường để
trình bày một vấn đề cần tới nhiều từ ngữ chuyên môn. Xin qúi vị nhà nghề
tránh ra để tôi múa rìu qua mắt thợ chơi, qúi vị đừng cười tôi viết quá
“cạn”, chỉ mong quí bạn tay ngang hiểu là hay rồi. Ở đây tôi chỉ trình bày
về ảnh chụp bằng máy digital camera, vì trong bài nầy có chỗ không đúng cho
loại ảnh vectorial (cũng digital).
Xin
bắt đầu từ căn bản. Một tấm ảnh display trên monitor hay trên giấy in được
tạo ra bằng những chấm (dot) gọi là pixel. Nôm na xin hiểu một pixel là một
điểm biểu thị chứa data về màu sắc (xanh đỏ vàng trắng…) và data về độ sáng
(đậm nhạt cở nào…). Nhiều pixel được đặt nằm cạnh nhau sẽ tạo nên tấm ảnh.
Thí dụ muốn display một con số trên màn ảnh, người ta thường dùng 7 pixel.
Hình bên cạnh cho thấy con số 8 do 7 vạch sáng tạo ra, con số 2 chỉ có 5
vạch sáng. Ngày xưa, máy dot matrix printer dùng đầu in kim, in từ pixel
(dot) lên mặt giấy. Nhìn vào trang giấy quí vị thấy chữ là những chấm đen
xếp hàng theo nét chữ. Ở hai thí dụ vừa rồi cho thấy cách display một hình
ảnh, một chữ một con số. Nhớ lại ngày xưa có những người khéo tay dùng máy
đánh chữ tạo thành hình ảnh bằng các chữa a b c…Đứng gần nhìn thì thấy các
chữ nằm loạn, đứng xa nhìn toàn thể thì ra là một tấm ảnh. Chúng ta có thể
coi mỗi chữ a b c là một pixel.
Một tấm ảnh được
tạo ra bởi nhiều pixel, càng nhiều pixel ảnh càng mịn, càng sắc nét. Do đó
các nhà chế tạo máy ảnh digital càng ngày càng cố gắng tăng cao số pixel
lên. Máy digital camera đầu tiên chỉ chụp được ảnh khoảng 0.3Mpix (1 Mega
pixel = 1000000 pixel). Rồi tới máy 1.2Mpix, 2Mpix, 3.2Mpix (tôi đang xài
một cái digitall camera cở nầy). Ngày nay máy ảnh thông dụng có resolution
khoảng 5Mpix, các tay nhà nghề thường chơi máy 7 hay 8Mpix. Để cho dễ hiểu,
xin cho thí dụ như sau: Màn ảnh TV thông dụng cho tấm ảnh chứa khoảng 350 x
250 = 87500 pixel, hay 0.087Mpix. Màn ảnh HDTV cho ảnh 1024 x 768 =786432
pixel hay 0.78Mpix. Nếu quí vị nhìn vào màn ảnh TV thường, quí vị thấy có
những vạch ngang cắt tấm ảnh ra từng vạch. Trên HDTV các vạch nầy vẫn còn
đó, nhưng vì chúng nằm khít nhau, quí vị không còn thấy rõ nữa. Tóm lại ảnh
càng chứa nhiều pixel càng rõ đẹp. Số lượng pixel ở đây được coi là số lượng
“data” của tấm ảnh. Càng chứa nhiều data thì tấm ảnh càng đẹp, và người ta
gọi là tấm ảnh lớn, lớn là lớn về data, không phải display lớn hay in ra
giấy lớn.
Thông thường
qúi bạn lầm lẩn giửa độ lớn của data và độ lớn in ra hay display của một tấm
ảnh. Với 0.78Mpix tấm ảnh của quí vị có thể lớn bằng 32”, lớn bằng 42” hay
lớn bằng 60” tuỳ vào màn ảnh HDTV của quí vị lớn bao nhiêu. Nếu quí vị dùng
máy chiếu HDTV để chiếu lên tường tấm ảnh lớn đến 3 mét đi nữa, data trong
dó vẫn là 0.78Mpix. Tôi muốn nói độ lớn physical của tấm ảnh bạn cầm trên
tay, không hề liên hệ chi tới độ lớn của data chứa trong tấm ảnh. Nghĩa là
với tấm ảnh 8Mpix cũng có thể in ra cở 4” x 6”, mà tấm ảnh chụp bằng máy
2Mpix cũng in ra 4” x 6”.
Khác một chỗ là tấm ảnh 2Mpix dưới dạng JPG chiếm
chừng 250KB trong thẻ memory hay trong hard disk, trong khi tấm ảnh 8Mpix
chiếm tới trên dưới 2000KB. Một thẻ memory 128MB có thể chụp được mấy trăm
tấm ảnh 640x480,
nhưng chỉ chụp được chừng 70 tấm ảnh 2048x1536 (3,2Mpix). Trong ngôn ngữ
thông dụng người ta nói tấm ảnh nhỏ có nghĩa là có ít data (hay pixel). Ảnh
ít data khi in (hay display) lớn sẽ thấy có hột hay bị mất độ mịn đi, y như
tấm hình bên cạnh. Đó là lý do biết tại sao người ta thích chọn mua máy ảnh
cành nhiều Mpix càng tốt.
Bây giờ sang phần
thực tế, câu hỏi đặt ra ở đây là nên mua máy ảnh cở nào. Hay là nên chụp tấm
ảnh cở nào (bao nhiêuMpix) thì vừa. Câu trả lời ở đây là tuỳ quí vị dùng nó
trong chuyện gì. Nếu quí vị chụp để gởi qua email cho bạn bè thì nên chụp
(hay resize tấm ảnh lại) chỉ lớn bằng 800 x 600 (0.5Mpix) là đủ. Lý do là
màn ảnh (monitor) thông dụng thường display khoảng 800 x600. Với tấm ảnh 800
x 600 người nhận sẽ xem được tấm ảnh chiếm đầy màn ảnh. Nhưng nếu người nhận
set monitor của mình là 1200x900 (ít khi xãy ra) thì tấm ảnh sẽ display nhỏ
hơn màn ảnh monitor.
Nếu
quí vị gởi tấm ảnh lớn hơn (thí dụ 1600x1200) thì có hai việc xãy ra cho
người xem: thứ nhất tấm ảnh display trên màn ảnh không trọn vẹn, như chỉ
thấy mặt và tay, mà thiếu chân, muốn thấy chân phải kéo nó lên, như vậy sẽ
không thấy mặt, thứ hai có thể màn ảnh của người nhận sẽ display nguyên vẹn
tấm ảnh, data dư bị loại bỏ, có gởi ảnh lớn cũng vô ích. Hai trường hợp trên
xãy ra tuỳ theo cách setup software dùng xem ảnh trên computer của người
nhận. Xin quí vị nhớ là gởi ảnh lớn, thời gian chuyển email lâu hơn gởi ảnh
nhỏ. Một tấm ảnh chụp với máy 8Mpix không resize cho nhỏ lại, cứ để vậy mà
gởi, thì có thể làm người nhận phải mất đi 15 phút đề nhận được tấm ảnh nầy,
nếu người nhận không dùng broadband modem như DSL, Cable, hay Satellite.
Thông thường nên gởi ảnh chừng 800 x 600 hay nhỏ hơn qua email. Nhưng ngược
lại nếu quí vị gởi ảnh để người nhận in ra, thì với độ 800 x600 nầy chỉ in
được ra giấy tấm ảnh khoảng 3” x 4” mà thôi, in ra lớn hơn ảnh sẽ mờ đi.
Thưa quí vị hai tấm ảnh bên trên display có cở lớn tương tợ, nhưng ảnh mịn
chứa data nhiều hơn ảnh mờ. In ra giấy cũng giống như vậy. In ra bao lớn
cũng được, nhưng nếu ảnh ít data in ra lớn sẽ bị nhoè đi.
Vậy thì mua máy ảnh
có độ resolution lớn (thí dụ 8Mpix) chỉ cần thiết khi quí vị muốn in ra giấy
thật lớn như cở 18” x 24” hoặc lớn hơn, hoặc quí vị muốn crop (cắt xén) phần
dư thừa của tấm ảnh sau khi chụp. Nếu chỉ cần in cở 4”x 6” hay 8.5” x 11”
(cở tờ giấy in) thì với máy 3.2Mpix đủ rồi. Xin nhớ là máy digital camera có
resolution lớn (4Mpix hay 5Mpix), vẫn có thể chụp ra ảnh với resolution thấp
lại, ngược lại máy digital camera với resolution thấp, thí dụ máy 2Mpix
không có cách chi chụp ra tấm ảnh 3.2Mpix được. Cũng nên nói thêm là một máy
ảnh “tốt” không chỉ biểu hiện bằng resolution cao, mà còn tuỳ thuộc vào
nhiều yếu tố khác nữa. Thí dụ một yếu tố khá quan trọng khác ở đây là
optical zoom, optical zoom lớn tốt hơn nhỏ, thông thường là 3x, được 10x
càng hay, đừng quan tâm tới digital zoom. Phần nầy có nói đến ở bài Digital
Camera trước đây.
Có người đi du lịch
chụp ảnh lớn tối đa, khi về muốn gởi cho bạn bè qua email, đã resize tất cả
nhỏ lại. Đinh ninh là khi cần ảnh lớn (data lớn) thì resize nó trở lại là
xong. Thưa quí vị không xong đâu, một khi đã làm cho nó nhỏ, thì không có
cách chi làm lớn lại được. Do vậy quí vị nhớ lưu trử bản chính cho an toàn,
chỉ edit hoặc resize bản copy mà thôi. Mỗi lần quí vị save tấm ảnh dưới dạng
JPG là mỗi lầm mất phẫm chất. Càng save nhiều lần tấm ảnh càng tệ đi, trừ
trường hợp quí vị save nó dưới dạng TIF hay dạng RAW. Hai dạng nầy cho ra
file rất lớn chiếm nhiều chỗ trong hard disk. Cũng tương tợ như vậy, nhạc
save dưới dạng WAV không mất phẫm chất nhưng file rất lớn, save dưới dạng
MP3 hay RAM, hay WMA…, thì phẫm chất mất đi, càng save nhiều lần nhạc càng
mù mờ biến dạng. Chuyện nầy tôi có đề cập rõ hơn trong bài Bàn Về Data
Compression. HCĐ (28-Apr-2005)
----------------------------------------------------------------------------
Ghi chú
có khi rất quan trọng:
1. Nhân đây xin
quí vị lưu ý. Thỉmh thoảnh quí vị thấy Windows XP hiện ra một popup hỏi quí
vị có cho update hay không. Xin quí vị thật cẩn thận. Qúi vị trả lời Yes
WinXP sẽ download phần update từ cái site của Microsoft. Sau khi update
xong, computer của quí vị sẽ restart. Sau đó trên màn ảnh, nó hỏi quí vị
user name và password, dầu cho quí vị chưa hề dùng password để start cái
computer nầy. Qúi vị vô tên chi nó cũng không nhận cả. Có khi còn bảo quí vị
phải log vô dưới dạng administrator để vô password. Tóm lại là quí vị bị
khoá cửa bỏ đứng ngoài sân, dùng chìa khoá nào cũng không mở cửa được, dầu
cho quí vị là chủ nhà (administrator). Tôi đã là nạn nhân và có vị thân hữu
suyết là nạn nhân cuả cái bug trong sw Microsoft nầy. Do vậy để cho an toàn,
quí vị chớ nên click Yes khi có popup hỏi
xin phép (vào những lúc qúi bạn đang log vô internet). Không đáng so với
những phiền phức do việc update tạo ra.
2. Ngoài ra
thỉnh thoãng quí vị cũng thấy warning là máy computer của quí vị chạy chậm
vì có spyware, máy computer của quí vị bị virus… những thứ tương tợ như vậy.
Cái warning nầy giả tạo, do các tay ma mảnh làm ra, computer không bao giờ
biết mình chạy chậm hay nhanh cả. Mục đích của các warning nầy là để dụ dỗ
bán software cho các bạn.Các bạn close nó đi. Nếu close bằng mouse không kịp
thì một tay giữ key Alt (trên keyboard) một tay nhấn key F8 nhiều lần, mỗi
lần nhấn F8 là close được một popup.
3. Có khi quí vị
vào một webpage nào đó như webpage về hình cấm trẻ em, webpage chứa software
commercial (lậu), trên màn ảnh quí vị sẽ thấy các popup hiện ra như nấm,
không có cách chi close cho kịp. Các popup quảng cáo tào lao nầy chiếm hết
băng tầng, máy computer của quí vị khựng lại gần như bất động, vì nó phải
chờ data từ modem. Trong trường hợp nầy cũng dùng cách close ở phần 2
(Alt+F8). Quí bạn nhanh tay close hết chúng xong nhớ close luôn cái
Internet Explorer (hay NetScape). Cho đến lúc đó may ra quí bạn ra khỏi ổ
kiến lửa. May ra là vì chúng có thể đã cài vào máy quí vị những spyware, sau
đó, mỗi khi vào Internet là chúng lại popup ra như gió (nếu quí vị dùng
broadband modem). Trong trường hợp nầy thì chỉ còn cách dùng một sw antispy
như là Webroot Spy Sweeper mà truy tầm và diệt chúng sau đó mới yên.
4. Muốn an toàn
trong máy qúi vị cần phải có firewall (sw, thí dụ như ZoneAlarm, hay Norton
firewall) mỗi khi log vô Internet. Không may là các firewall lại ngăn cả
những webpage quí vị cần đến, nếu như quí vị không biết cách setup chúng.
Các sw khác như antispy, như anti virus đều không quan trọng lắm so với
firewal,l nếu quí vị dùng broadband modem (DSL, Cable, Satellite).Có cả ba
mỗi khi log vô internet thì tốt. Nhưng có cái bất tiện là với máy chạy chậm,
lại ít RAM, thì chúng làm cho computer của quí vị chậm thêm nửa.HCĐ
huy017@juno.com
