Virus bệnh cúm không ngừng biến hóa 1 cách khó hiểu  được . Về căn bản, bệnh cúm do virus Influenza gây ra , và gồm có 3 nhóm ( type) chính : Influenza A , Influenza B và Influenza C  .  Trong 3 nhóm này, chỉ có Influenza A là quan trọng nhất vì nó là  nguyên nhân của bệnh cúm ở các loài chim  . Trong thực tế virus Influenza A rất phức tạp hơn người ta tưởng.  Nó còn được chia ra làm rất nhiều nhóm phụ ( subtypes)  bằng cách kết hợp 2 loại protein nằm ở mặt ngoài của virus .  Đó là protein H (Hemagglutinin ) và protein N  ( Neuraminidase ) . H  có dưới 16 dạng và được đánh số từ H1, H2……H16 . N có 9 dạng  và được đánh số từ N1, N2…N9 .  Virus gây bệnh cúm gà Á châu H5N1 là virus có được qua sự kết hợp giửa  H5  với N1.

Không những chỉ gây bệnh cho chim và gia cầm, virus Influenza A còn có thể gây bệnh cúm cho người, và 1 vài loại động vật như chó , heo, ngựa , hải cẩu và cá voi …Các chủng virus mang chữ số H5, H7, H9 có thể lây nhiễm bệnh cúm cho người . Chủng H5N1 gây dịch cúm Á châu mà cả thế giới hiện nay đang phải đương đầu 1 cách khẩn trương . Chủng H9N2 gây dịch cúm gia cầm tại Hong Kong  (1999) . Chủng H7N7 gây dịch cúm gà Hòa Lan (2003). H7N3 gây dịch cúm tại tỉnh bang British Columbia Canada (2004 ) . Từ 30 năm qua, H5 và H7  được ghi nhận là thường có khả năng ngẩu biến đặc biệt từ thể gây bệnh nhẹ (low pathogenic) sang thể rất độc hại ( very high pathogenic). Đến giờ phút này thì chỉ có H5N1 là virus đáng sợ nhất  vì nó gây tử vong hầu như 100% cho gia cầm  và trên 50%  cho người . Trong số các loài thủy cầm , vịt trời là ổ chứa tự nhiên ( carrier ) của mầm bệnh cúm . Cách sống thành  từng đàn và sự di chuyển thường xuyên từ nơi nầy đến nơi khác là những yếu tố thuận lợi để đem gieo rắc virus  đến các loài gia cầm khác . Tại Canada , các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến 2 chủng virus có tầm tác hại cao , đó là H5 và H7   . Để có 1 mô hình chung về các chủng virus Influenza A mà loài thủy cầm  có thể mang , Canada mới đây đã cho thực hiện  1 cuộc xét nghiệm ( survey ) rộng lớn ở 7 tỉnh bang  .

Có tất cả 4.800  thủy cầm , mà đa số là các loài vịt trời khỏe mạnh đả được nghiên cứu. Người ta đã sử dụng que bông gòn ( swab) để lấy mẩu phân trong hậu môn của vịt và gởi về phòng thí nghiệm để tìm virus. Sau nhiều tháng làm việc , ngày 31 tháng 10, 2005  kết quả sơ khởi đã được đúc kết  . Trong số 782 mẩu xét nghiệm tại tỉnh bang Quebec , có 28 mẩu biểu lộ dương tính với H5 . Riêng tỉnh bang Manitoba  có 5 mẩu dương tính với H5 trong tổng số 548 mẩu được xét nghiệm . Không thấy có sự hiện diện của H7 .Cục Kiễm Tra Thực Phẩm Canada ( CFIA) lập tức trấn an dư luận và tuyên bố 1 cách chắc chắn  là virus H5 nói trên không giống với chủng H5N1 Á châu . Phần kế tiếp là phải chờ thêm kết quả xét nghiệm coi virus  có mang loại N nào . Được biết theo kết quả các xét nghiệm có được từ trước tại Bắc Mỹ thì từ 0% đến 7,4%  chim rừng  đều có dương tính  với H5 1 cách tự nhiên . Kết quả H5  vừa qua tại Quebec là 7 %  tức là vẩn còn trong giới hạn bình thường mà thôi . Vịt trời là loài vật mang trong mình virus Influenza A mà không bị bệnh . Trong cơ thể loài vịt , nhờ tác dụng của 1 loại enzyme đặc biệt  nên virus mới có thể định vị được trong thành ruột . Tuy virus có phá hại thành ruột nhưng nhờ vận tốc tái tạo của tế bào ruột nhanh hơn vận tốc phá hại cho nên con vật không hề hấn gì . Đến 1 lúc nào đó , vì 1 lẽ bí hiểm của tạo hóa , virus tự nhiên thay đổi cơ cấu ,khoa học gọi là ngẩu biến ( mutation) và trở thành 1 dạng virus khác độc hại hơn  nên có thể đi xâm lấn các vùng khác  của con vịt  và giết chết nó . Hiện tượng ngẩu biến đã tạo điều kiện cho  virus thích nghi dể dàng vào môi trường mới đồng thời cũng giúp nó cơ hội để bành trướng thêm lên mãi . Phải chăng virus H5N1 đã theo đúng con đường của thuyết tiến hóa  và chọn lọc tự nhiên mà nhà bác học Darwin đã đề xướng cách nay gần 2 trăm năm ?

Các nhà khoa học trên thế giới đều không còn nghi ngờ gì về sự  xuất hiện của một đại dịch toàn cầu hết , nhưng vấn đề ở đây là chừng nào mà thôi. Chúng ta hảy chờ xem ….

Montreal, Nov 11, 2005

Print this site

Trở về Trang Chính