|
Mấy năm
gần đây đồng bào Việt Nam sống tại hải ngoại vẫn thỉnh thoảng có
nghe nói đến vấn đề thủy sản nhập từ Việt Nam có khi bị nhiễm
kháng sinh hoặc hóa chất cấm. Nào là tôm bị nhiễm kháng sinh
Chloramphenicol, cá basa và cá tra bị nhiễm
Fluoroquinolone, v.v…Thường nhất là vụ cá tra (Sutchi
catfish, Pangasius hypothalmus) và cá basa (yellowtail
catfish, Pangasius bocourti) bị nhiễm chất
Malachite Green.
Được
biết là từ những năm vừa qua tại quê nhà phong trào nuôi cá nuôi
tôm để xuất khẩu đã nở rộ lên khắp các tỉnh miền Nam, mà đặc
biệt nhất là tại Cà mau, An giang, Đồng tháp và Cần thơ...Cá tôm
bị nhiễm chất cấm là điều làm nhiều người ở trong nước cũng như
ở hải ngoại rất lo ngại, nhưng rồi mọi người cũng quên đi và vẫn
tiếp tục…ăn như thường.
Tháng
Nov/2005, đài truyền hình CTV và báo chí Canada đã loan tin chất
Malachite Green (MG) hay Vert Malachite, là
một loại hóa chất cấm đã lây nhiễm vào thủy sản ngoại nhập, bán
tại các chợ vùng Vancouver và Richmond thuộc tỉnh bang British
Columbia, Canada. Có chín mẫu đã được đài CTV cho gởi đi xét
nghiệm tại một phòng thí nghiệm độc lập. Tất cả gồm có cá rô Phi
Tilapia, lươn, đến từ Trung quốc và hai mẫu cá basa đến
từ Việt nam. Kết quả thử nghiệm cho biết có dư lượng
Malachite Green trong cá basa Việt Nam...Trên nguyên tắc, cá
bị nhiễm hóa chất cấm không thể được bán ra cho người tiêu thụ
nhưng không ai biết tại sao lại có sự sơ xuất trong vấn đề kiểm
soát như thế. Theo phóng viên đài CTV, thì cơ quan Kiểm Tra Thực
Phẩm Canada (CFIA) đã biết rõ tình hình này từ lâu rồi vì trong
năm 2005, CFIA đã cho thử nghiệm lối 9% cá nuôi đến từ Vn và kết
quả cho thấy 43% mẫu cá xét nghiệm có dương tính với chất
Malachite Green. Đây là một kết quả rất nghiêm trọng!.
Được
biết 80% tôm cá nuôi trồng, nhập từ khu vực Á châu đều xuất phát
từ Trung quốc và Việt Nam. Canada đã đặt Trung quốc (tháng
8/2005) và Việt Nam (tháng 9/2005) vào trong diện phải chịu sự
kiểm soát toàn diện (surveillance intégrale). Tất cả các
lô thủy sản nhập từ hai quốc gia nầy bị lưu giữ để được thử
nghiệm 100%, sau đó nếu kết quả tốt mới được phép bán ra cho
người tiêu thụ...CFIA cũng đã gởi văn thư chính thức đến hai đối
tác Việt Nam và Trung quốc yêu cầu họ phải tìm biện pháp thích
nghi và cương quyết hơn để giải quyết tình hình Malachite
Green ở trong cá xuất khẩu.
Tôm cá
VN nhiễm MG cũng đã được thấy xảy ra tại Hoa Kỳ, Úc châu và tại
các quốc gia thuộc khối liên hiệp Âu châu. Vì thế đối với thủy
sản nhập từ những khu vực khác của Á châu, CFIA cho gia tăng
thêm số thử nghiệm lên từ 5% đến 20%.
Malachite Green là chất gì?
Malachite Green (MG) có tên hóa
học là Triphenylmethane...MG là một loại bột rất mịn có
màu xanh được dùng để nhuộm tơ, vải, giấy và da. MG cũng được
dùng trong phòng thí nghiệm để nhuộm vi trùng và bào tử của nó.
Từ lâu, MG được xem là chất diệt trùng, sát nấm (loại
saprolegnia ssp) và sát ký sinh trùng nhóm nguyên sinh vật
(protozoa)...MG khác với chất sulfate đồng copper
sulfate (CuS04) mà có người còn gọi là phèn xanh dùng để
diệt ốc, diệt nấm và rong rêu trong nông nghiệp...MG đã được
giới nuôi trồng thủy sản trên thế giới sử dụng một cách rộng
rãi từ lâu để phòng và trị bệnh cho cá tôm và sò hến.
Tại
Canada trước 1992, các trại sản xuất cá giống cũng thường sử
dụng MG để ngăn ngừa trứng cá bị nhiễm nấm. Ngày nay, Canada
cũng như hầu hết các quốc gia khác trên thế giới trong đó có
Trung quốc và Việt Nam đều cấm ngặt việc dùng chất MG trong việc
nuôi trồng thủy sản. Chloramphenicol, Nitrofuran, xanh
Malachite được thấy liệt kê trong danh mục các chất cấm sử
dụng của Bộ Thủy Sản Việt Nam.
Tại
Việt nam, MG có thể được các hộ nuôi trồng thủy sản lén sử dụng
để sát trùng ao hồ, để tắm cá trước khi thả chúng vào lồng nhằm
mục đích ngừa cá bị nhiễm nấm hoặc nhiễm ký sinh trùng…Khi vào
cơ thể cá, MG sẽ bị phân hủy ra thành chuyển hóa chất
(metabolite) Leucomalachite Green (LMG). Thời gian
đào thải của MG thì rất nhanh nhưng ngược lại LMG có thể tồn tại
trong một thời gian rất lâu dài trong thịt và nhất là trong mỡ
của cá đã bị nhiễm độc.
Tại
sao cấm sử dụng Malachite Green?
Thí
nghiệm cho thấy MG và LMG làm hại gan, làm biến đổi tuyến
giáp trạng, gây ra tình trạng mất máu, làm đột biến thay đổi
gène (mutagenic) và gây cancer (carcinogenic)
trên loài chuột thí nghiệm. Qua việc thẩm định các kết quả trên,
giới khoa học đưa ra kết luận rằng MG và LMG là 2 chất nguy hiểm
có tiềm năng gây cancer cho người.
Năm
2002, Canada cũng như nhiều quốc gia khác đã nhận thấy chất
Malachite Green có thể là một mối đe dọa cho sức khỏe nên
bắt đầu đề ra những chương trình thử nghiệm MG ở các loại cá tôm
nuôi bày bán ở thị trưòng.
Các
quốc gia trong khối Liên hiệp Âu châu và Úc châu ấn định dư
lượng tối đa của MG và LMG trong thủy sản không được vượt quá
hai phần tỉ (ppb)…Hoa kỳ và Canada thì cho áp dụng nguyên tắc
zero tolerance, nghĩa là không chấp nhận sự hiện diện của
bất kỳ một dư lượng nào dù là thật thấp của MG và LMG trong sản
phẩm.
Tình
hình nhập cảng thủy sản Việt Nam vào Canada
Ngày 10/4/2007, Cơ quan Kiểm tra Thực phẩm Canada
(CFIA) có phổ biến danh sách gồm có lối 200 công ty chế biến
thủy sảnVN được cho phép xuất cảng qua Canada. Các công ty trên
đều đã được Bộ Thủy sản VN chứng nhận (certification) nằm
trong loại A và B theo quy định của ngành thủy sản VN. Các sản
phẩm sản xuất từ những công ty nầy đều được Bộ thủy sản VN xét
nghiệm và chứng thật không có sự hiện diện của các hóa chất cấm
như Nitrofurane, Chloramphenicol, Malachite Green và
Leucomalachite Green đồng thời cũng phải đáp ứng đầy đủ và tôn
trọng các luật lệ về nhập cảng thủy sản của phía CFIA, Canada.
Trên lý
thuyết giấy tờ là thế đó còn thực tế ra sao các bạn chắc cũng đã
rõ theo như các cảnh báo của Cơ quan FDA, Hoa Kỳ trong mấy tháng
vừa qua.
http://www.khoahoc.net/baivo/buithetruong/240507-danhsachcongty.htm
http://www.fda.gov/ora/oasis/3/ora_oasis_c_vn.html
Theo danh mục của Bộ Thủy sản VN ngày ký ngày 2/2/2005
thì các hóa chất, kháng sinh sau đây bị cấm sử dụng trong
sản xuất kinh doanh thủy sản:
Aristolochia và chế phẩm, Chloramphenicol, Chloroform,
Chlorpromazine, Colchichine, Dapsone, Dimetridazole,
Metromidazole, Nitrofuran (bao gồm Furazolidone), Romidazole,
Malachite Green, Ipronidazole, các Nitroimidazole khác,
Clenbuterol, Diethylstilbestrol (DES), Glycopeptides,
Trichlorfon (Dipterex).
Tại
sao cá tôm nuôi vẫn còn bị nhiễm MG?
MG là
một chất rẻ tiền, dễ tìm mà lại cho kết quả rất tốt trong vấn đề
nuôi trồng thủy sản. Các chất thay thế MG thì hiếm thấy, khó mua
và đắt tiền cho nên một số người nuôi cá ở các quốc gia Á châu
và Việt Nam vẫn lén xài chất xanh Malachite một
cách bất hợp pháp. Ngoài ra, sự kiện dùng cá và mỡ cá đã bị
nhiễm MG để làm thức ăn nuôi thủy sản cũng là một trong nhiều
nguyên nhân làm lây nhiễm MG ở các loại cá tôm nuôi.
Hiện
nay trên thế giới, chất được cho phép thay thế MG là chất
Bronopol (Pyceze, Onyxide 500). Đây là một
chất diệt khuẩn, sát nấm nhưng không gây cancer. Không có giới
hạn về dư lượng của Bronopol…Tại Âu châu và Bắc Mỹ,
Bronopol phải cần có toa của bác sĩ thú y mới mua được...Tại
Canada, ngoài chất Pyceze ra còn có một vài chất khác
cũng được cho phép sử dụng như Solution de Parasite-S
ou de Formalin-R (dung dịch formaldéhyde có chứa méthanol
để ngừa sự tạo ra paraformaldhéhyde rất độc cho cá), dùng tắm cá
để ngừa ký sinh trùng trên da hay trên mang cá; Perox-Aid
(peroxyde d’hydrogène) có tính diệt nấm nhiễm trứng cá;
Ovadine dùng như một chất sát trùng cho trứng cá.
Kết
luận
Cá tôm và sò hến là
nguồn protein rất quý báu của chúng ta. Các nhà dinh dưỡng đều
khuyên chúng ta nên ăn 2 hoặc 3 lần cá trong tuần để mong có đủ
số chất acid béo oméga-3 cần thiết…Một số lớn cá mà chúng
ta thường dùng tại Canada, như cá salmon và cá trout,
có xuất xứ từ cá nuôi mà ra. Đến 2007, người ta ước lượng trên
50% cá bán tại các chợ Canada là cá nuôi và số còn lại là cá
được đánh bắt từ ngoài biển. Vụ Malachite Green chưa chắc
hẳn là chỉ riêng của Việt Nam và của Trung quốc thôi đâu. Các
quốc gia khác như Chile và Scotland cũng gặp phải
vấn đề cá nuôi của họ sản xuất bị nhiễm MG. Năm 2004 vừa qua, Cơ
quan CFIA loan báo là họ đã phát hiện được dư lượng MG trong
một số mẫu thử nghiệm thuộc một lô 36.000kg cá Chinook Salmon
đang được bán trong các chợ ở tỉnh bang British Columbia và một
ít được xuất cảng sang Hoa Kỳ và Nhật Bản. Ngoài số cá đã bán
ra, trại còn giữ trên 310.000 con cá sống trong các lồng ở ven
biển và dĩ nhiên tất cả cũng đều đã bị nhiễm MG. Trớ trêu thay,
tất cả sản phẩm trên đều xuất phát từ trại nuôi cá salmon
lớn hạng nhất nhì trên thế giới, đó là trại Stolt Sea Farm nằm
tại East Thurlow Island, British Columbia Canada. Người ta nghi
cá đã bị nhiễm trong giai đoạn ương trứng để tạo ra cá con. Tất
cả lô cá nhiễm đều bị thu hồi lại và nếu có ai đó đã lỡ ăn rồi
thì theo Health Canada cũng không có hại gì lắm cho sức khỏe vì
dư lượng MG nhiễm rất ư là thấp (trace) không đáng kể và
hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cũng chỉ là một chuyện xa vời
khó có thể xảy ra…(Health Canada has classified MG/LMG
contamination in fish as a class II Health Hazard which
represents a situation where there is a reasonable probability
that the consumption/exposure to a food will lead to temporary
or non-life threatening health consequences, or that the
probability of serious adverse consequences is considered
remote. Health Canada is not recommending any specific course of
action to consumers who may have eaten the
contaminated fish)…
Cá tra, cá ba sa, cá trê, cá rô Phi và tôm Việt Nam là
những sản phẩm rất được người mình tại hải ngoại chiếu cố vì ăn
rất ngon và nó còn đượm tình quê hương nữa. Tác giả nghĩ rằng,
ngày nay nuôi cá quy mô theo lối công nghiệp, nuôi thâm canh,
nuôi bè hoặc nuôi theo lối đăng quần thì khó mà tránh khỏi cá bị
nhiễm chất nầy chất nọ. Vấn đề ăn uống ngày nay đã trở nên là
một mối lo nghĩ của rất nhiều người. Ăn bất cứ thứ gì cũng đều
khó tránh khỏi hóa chất lạ trong đó. Đâu phải chỉ có tôm cá mới
có vấn đề. Chắc gì những loại sản phẩm khác đều khá hơn
đâu?...Nước tương nhiễm độc chất 3-MCPD hiện đang làm dân chúng
bên nhà hoang mang tột độ. Tác giả xin mượn lời trong bài viết
của nhà văn Văn Quang gởi đi từ Saigon và được đăng trong Thời
Báo Canada ngày 29/6/2007:“...Nhà sản xuất cứ việc sản
xuất sản phẩm kém chất lượng, người tiêu dùng cứ bị thiệt hại,
xã hội cứ lên án nhưng các doanh nghiệp này vẫn không chịu trách
nhiệm pháp lý cũng như trách nhiệm kinh tế đối với người tiêu
dùng cũng như xã hội. Và cơ quan có trách nhiệm vẫn cứ ung dung,
thọc tay vào túi quần rong chơi, chẳng có trách nhiệm gì
hết…”
VnExpress cũng vừa cho biết mới đây, Nhật Bản đã trả
lại 299 tấn gạo nhập cảng từ Việt Nam vì có chứa dư lượng chất
trừ sâu acetamiprid gấp hai lần mức độ được cho phép.
Biết rằng acetamiprid là hóa chất trừ sâu được dùng rộng
rãi trên thế giới. Cũng như phần lớn các nông dược khác, nhiễm
acetamiprid lâu ngày có thể có ảnh hưởng không tốt đến
chức năng sinh dục, thần kinh và cũng có thể bị cancer nữa. Vụ
cá ba sa cũng còn một chút hy vọng vì theo các giới y tế Hồng
Kông, thì trên thực tế, Malachite Green chỉ có thể gây
hại nghiêm trọng đến sức khỏe nếu chúng ta ăn mỗi ngày một số
lượng cá khổng lồ như 290kg cá nước ngọt hay 7kg lươn nuôi
(…It has been estimated, using international standard risk
assessment method based on results of animal studies, that
significant adverse heath effects due to MG are when a person
consumes up to 290 kg of freshwater each day…Food
& Environmental Hygiene Department, HongKong).
Malachite Green chẳng có
phải là một vấn đề mới mẻ gì cả. Nó đã được thế giới sử dụng
trong việc nuôi cá tôm từ mấy chục năm nay rồi nhưng thật sự mới
bắt đầu bị cấm từ năm 1992 trở lại đây thôi. Tác hại của nó trên
sức khỏe chúng ta chỉ là những suy diễn và phỏng đoán qua các
thí nghiệm ở loài chuột. Với tiếng chuông báo động thế giới vừa
qua của cơ quan FDA, Hoa kỳ về thực phẩm và thủy sản nhập cảng
từ Việt nam và Trung quốc có chứa quá nhiều hóa chất cấm hoặc có
dư lượng vượt quá mức cho phép liệu chúng ta có thức tỉnh hơn
hay không mỗi khi sử dụng hàng hóa nhập từ những quốc gia nói
trên?.
Các vụ hóa chất độc ở thủy sản, cũng như ở các loại
thực phẩm nhập cảng từ Việt Nam và Trung Quốc chắc sẽ còn được
nhắc đến dài dài chớ chưa hết đâu…Các tin tức động trời về thực
phẩm nhiễm độc, sản xuất trong điều kiện vô cùng mất vệ sinh,
tắc trách đều do chính phủ và báo chí bên nhà la hoảng lên chớ
chẳng phải bị ai bên ngoài vu cáo cả. Lý do tại sao có tình
trạng bê bối thì tất cả người Vn dù sống trong nước hay ở hải
ngoại đều đã biết quá rõ rồi. Xin miễn bàn thêm vô ích. Theo
nhận xét và thăm dò của người viết thì đa số đồng hương sống tại
hải ngoại bắt đầu e ngại thực phẩm nhập từ Việt Nam và Trung
Quốc. Tuy vậy, ăn hay không ăn đó là quyền tự do quyết định của
mỗi người. Có một điều chắc chắn là sau năm ba tháng thì sóng sẽ
lặng biển sẽ yên, chuyện đâu vào đó và người ta lại ăn uống ào
ào một cách vô tư và vui vẻ như thường, tới đâu thì tới, chừng
nào bệnh chừng nào chết là biết liền hà…Có bạn còn phán là…ăn
cũng chết mà không ăn cũng chết, hơi đâu mà
lo...Có phải chúng ta sợ vì chúng ta biết quá nhiều chăng?
Thà điếc thì không sợ súng!...Với những lời phản pháo
xanh dờn kiểu nầy thì người viết chỉ còn biết á khẩu chịu thua
mà thôi. Hít thở ba cái. Người mình là thế đó, hay mau quên lắm!
Nói
chung, các nhà chuyên môn khuyên chúng ta, để tránh tình trạng
dồn cộng (bioaccumulation) của một loại hóa chất độc tích
tụ trong cơ thể, chúng ta nên mua cá tôm tại những nơi đáng tin
cậy và thường xuyên thay đổi các loại sản phẩm tiêu thụ kể cả
các loại thủy sản nuôi trồng và sản xuất tại các quốc gia Tây
phương./.
Tài
liệu tham khảo:
-CFIA,
Update on the Canadian Food Inspection Agency Monitoring
Activities for Malachite Green.
July 06, 2005.
-CFIA,
Vert Malachite-Questions et reponses. Nov 30, 2005.
-Pêches
et Oceans Canada, Produits chimiques vétérinaires pour
désinfection des œufs de poisson dans les écloseries et
installations aquacoles canadiennes. Jun 21, 2005.
-CFIA,
Agents thérapeutiques non autorisés (interdits, non
approuvés), Juin 06, 2005.
-Food
and Environmental Hygiene Department HongKong, Malachite
Green in Foods, August 2005.
-Scottish executive, Use of Malachite Green to end, June
2002.
-Food
Safety Network, Malachite Green, June 30, 2005.
-Kathy
Tomlinson, CTV.ca, Fish from Asia found to contain
carcinogen, Nov 11, 2005.
-Sở Ngư
Nghiệp An Giang, Tác hại của xanh Malachit; Chất có thể thay
thế xanh Malachit (2/2/2005).
-Thông tin tổng quát của CFIA, Canada về chương trình kiểm tra
cá nhập khẩu (29/11/2005)
http://www.inspection.gc.ca/francais/fssa/concen/specif/malachite/malachitevietf.pdf
-TS Bùi
thế Trương Ph.D, Malachite Green và Green Malachite là gì trong
Thực Phẩm?
http://www.khoahoc.net/baivo/buithetruong/210607-malachitetrongthucpham.htm
Montreal, July 07, 2007
Print this
site
Trở về Trang Chính
| 