®
Phải có sự đồng ý của tác giả cũng như ghi rõ nguồn "www.khoahoc.net" khi bạn phát hành lại thông tin từ website
này
Thịt dê còn
rất xa lạ đối với đa số người VN chúng ta. Thông thường, chỉ có dân
nhậu mới thật sự chiếu cố đến món nầy mà thôi. Có lẽ vì thịt dê khó
tìm, giá lại đắt, mùi vị lại không mấy hấp dẫn đối với một số người.
Tại
Montréal, một vài nhà hàng Tàu hoặc Việt Nam thỉnh thoảng có bán món
lẩu dê. Thịt dê được thấy bán đầy rẫy trong các tiệm thịt của người
Á Rạp.
Cá nhân
người viết cũng thường đến kiểm soát và khám thú y việc hạ thịt dê
cừu tại nhà máy Viandes Forget ở Terrebonne, ngoại ô phía Bắc
Montréal. Tại đây, mỗi ngày giết trung bình 400-500 vừa cừu vừa dê,
và phần lớn giết theo nghi thức halal của Hồi giáo.
Tại quê
nhà, thịt dê rất được giới mày râu chiếu cố hết mình có lẽ là nhờ
vào lời quảng cáo và đồn đại là nó có tính bổ dương (aphrodisiac).
Bạn thử mở
xem các trang quảng cáo các nhà hàng bên nhà thì rõ. Thịt dê được
bơm lên tận mây xanh như là cứu tinh của phe cánh đàn ông còn ham
vui hoặc để lấy thêm...điểm.
Phải chăng
sự kiện ẩm thực bổ dương là một nét đặc biệt của nền văn hóa Việt
Nam?
Món ăn đồng
thời cũng là một vị thuốc. Ăn gì bổ nấy!
Đúng hay
không thì chỉ có Trời và người nào có ăn rồi mới biết được mà thôi.
Nhưng cũng chưa chắc là có ai có đủ can đảm nói thật lòng mình.
Các quán
chuyên trị thịt dê ở Việt Nam thì nhiều vô số kể. Bên đó, thịt dê
thường được dùng để chế biến thành những món rất đặc biệt với những
danh xưng lạ kỳ, hấp dẫn và đôi khi còn có vẻ huyền bí nữa.
Phổ thông
là cari dê, lẩu dê, chả dê ba lớp, dê nướng ngũ vị hương, dê xào
lăn, dê xào sa tế, vú dê nướng, dê hấp cách thủy, gan dê hầm, tiết
canh dê, dê con quay, rượu huyết dê, dê nướng riềng, dê nấu rựa mận,
xáo măng, sườn dê nướng, dê xốt tiêu xanh, dê nấu kiểu Bali, lòng dê
cháy tỏi, dê đút lò, dê hầm rượu vang, v.v... Chắc làm sao mà lại
thiếu món...dê ôm được.
Cầu kỳ hơn
thì có ngọc dương hay dái dê hầm thuốc Bắc; chân móng dê hầm thuốc;
dê tiềm thuốc Bắc gồm có những vị thuốc như kỳ tử, hoàn sơn, sanh
địa, thục địa, nhãn nhục, đảng sâm, v.v…Khỏi cần phải nói, chỉ nhìn
vào toa thuốc cũng biết là quá bổ rồi chắc hổng thua gì Viagra. Nghe
thiên hạ nói bạn trẻ không nên ăn vì quá bổ dám nổ bình điện bất tử
lắm, chỉ nên dành cho mấy ông tuổi xồn xồn 50-60 trở lên mà thôi.
Ôi, thời oanh liệt nay còn đâu!
Ở miền Bắc
VN, nghe nói có món tái dê rất độc dáo. Món nầy mà chấm với tương
bần thì chắc là hết xảy phải biết, bởi vậy dân gian mới có câu:
Tái dê chấm
với tương bần,
Ăn vào một miếng bần
bần như dê.
Đêm về vợ lạy tỉ
tê,
Tối mai ta lại Tái dê tương bần.
Còn món dê
Hà nàm nghe đâu cũng thuộc loại ngoại hạng và huyền bí lắm vì được
chế biến từ phôi dê con còn trong bụng mẹ. Theo lời đồn của mấy tay
nhậu, thì đây là món thần sầu quỷ khóc chỉ cần ăn thử một lần là
trong người sẽ nóng lên rạo rực bừng bừng y như hồi mình hồi còn
trai tráng, dám làm sập giường sập chiếu hết. Sao cái món nầy giống
cái món dã man ăn thai nhi của một số người Trung Quốc quá vậy!...
Quý bạn nào yếu bóng vía xin đừng xem những hình nầy trong Internet.
Tác giả cũng hơi nghi ngờ về sự xác thực và tự hỏi có phải đây là
những hình của phe đối lập Pháp Luân Công tung ra chăng?
Nghề ăn cũng lắm công phu
Qua thăm
dò, các quán nhậu bên nhà cho biết đại khái là sau khi cắt cổ, dê
phải được thui bằng lửa than, sau đó thì dùng nước sôi cạo sạch
trước khi nấu thành món ăn…
Riêng người
Hoa, họ thích bỏ chung với các phụ liệu khác để thịt thêm phần thanh
ngọt và để khử bớt mùi dê. Theo thông lệ bên nhà, cái gì được thiên
hạ chiếu cố nhiều, cung không đủ cầu, thì sẽ có người tung ra hàng
dỏm. Thịt dê dỏm chen chân với thịt dê thiệt không biết đâu mà rờ.
Tại Bắc Mỹ,
thịt dê thường được dùng để nướng barbecue, làm saucisse,
hoặc để chiên, v.v…
Dân Bắc Phi
và Á Rạp rất thích món méchoui tức là dê hoặc cừu nguyên con
được lụi qua thanh sắt và đem quay nướng trên lửa.
Thịt dê và đệ tam khoái: một huyền thoại của Việt
Nam
Có một điểm
đặc biệt ở đa số đàn ông Việt Nam, hễ nói đến món thịt dê là họ liên
tưởng ngay đến ba cái vụ kia. Có lẽ đây là tâm lý chung của bọn mày
râu qua sự thán phục thành tích super của «sư phụ» hay «ông thầy» chăng?
Mỗi sáng,
«ông thầy» đứng điểm danh ngay phía ngoài cửa chuồng. Hễ
nường nào có dấu hiệu hot thì «ông thầy» phóng lên
liền, khỏi cần phải mời mọc lâu lắc lôi thôi.
Nghe bạn bè
ai nấy đều ca tụng món thịt dê quá cỡ thợ mộc nên người viết vì tánh
tò mò cũng đã dùng thử đôi ba lần, nhưng sau mỗi lần ăn thì thấy nó
cũng vậy mà thôi! Chắc có thể tại mình ăn không đủ liều
chăng?
Thịt dê
được sử dụng ở khắp mọi nơi trên thế giới. Mạnh nhất là khối Hồi
giáo, Trung đông, dân Á rạp, Phi châu, Nam Mỹ, dân vùng biển
Caribbean, Ấn độ, kế đến là Hy lạp, Ý, Thổ nhỉ kỳ và Trung quốc.
Riêng tại
VN, mấy năm trước đây phong trào nuôi dê nuôi cừu đã nở rộ lên rất
mạnh mẽ trên khắp cả xứ. Nhưng phải biết, cái gì cũng vậy, cần phải
tuân theo luật cung cầu, bởi vậy cho nên đến năm 2007, thì nói chung
tình hình nuôi dê bên nhà đang trên đà xuống dốc thảm thương và đã
có nhiều nhà chăn nuôi đã bị phá sản rồi (Ảm đạm thủ phủ dê
cừu.ViệtBáo.net 13/5/2007)
Thịt dê tại Canada
Tại Canada,
thịt dê chủ yếu nhắm vào khách hàng Hồi giáo và dân Á rạp.
Thị trường
dê sống, được phân làm bốn hạng: 30lbs, 60lbs, 90lbs và 150lbs cân
sống.
Đa số dê hạ
thịt đều phải theo nghi thức Hồi giáo và thịt này được gọi là thịt
halal.
Con vật bị
chính tay người Hồi giáo cắt cổ thay vì bị bắn vào đầu như cách hạ
thịt thường lệ ở tại các lò sát sinh Canada.
Thống kê
năm 2001 cho biết, Canada có một đàn dê vào khoảng 182.151 con. Nhu
cầu thịt dê tăng rất mạnh nhân những ngày lễ hội tôn giáo như lễ
Ramadan của Hồi giáo hay lễ Navadurgara của Ấn độ giáo.
Số lượng
thịt dê không đủ cung ứng cho thị trường nên Canada phải cho nhập
thêm thịt dê đông lạnh từ Úc châu và từ Tân Tây Lan.
Thịt dê tại Hoa Kỳ
Bộ Canh
nông Hoa kỳ USDA cho biết, năm 2007 Hoa kỳ có một đàn dê trên 3
triệu con, trong số nầy 2,2 triệu con là dê dùng để sinh sản
(breeding) và số còn lại là dê nuôi để lấy thịt. Texas đứng đầu
về số dê nuôi (51%), kế đến là Tennessee.
Năm 1993,
giống dê South African Boer goat được nhập thẳng từ Nam Phi để gầy
giống. Boer goat được cho phối giống với dê địa phương Spanish goat
của Hoa Kỳ để tạo ra những dòng dê có năng suất thịt rất cao.
Tuy với một
đàn dê trên 3 triệu con, nhưng Hoa kỳ hằng năm cũng cần phải nhập
thêm thịt dê. Năm 2006, 11.070 tấn thịt dê được nhập cảng từ Úc châu
và Tân Tây Lan.
Cùng với
số di dân vào Hoa kỳ không ngừng gia tăng nhu cầu về thịt dê cũng
theo đó mà tăng theo. Các lễ hội tôn giáo của các sắc dân là dịp thị
trường thịt dê rất bận rộn.
Nói chung
các dịp lễ như Phục sinh (Eastern), Giáng sinh và Tết Tây,
các loại dê từ 10kg đến 60kg bị hạ thịt rất nhiều.
Lễ Phục
Sinh: chủ yếu là dê tơ lối 15kg.
Lễ Ramadan
của Hồi Giáo kéo dài một tháng, họ chỉ được ăn trước khi mặt trời
mọc và sau khi mặt trời lặng mà thôi. Dê sử dụng dưới 30kg.
Lễ Id al
Adha: dùng dê từ 30 đến 50kg.
Lễ các sắc
dân Caribbean: dê 30 - 40kg
Tết Tàu:
chuộng dê nặng từ 30 - 40kg
Các sắc dân
Latino Nam Mỹ thích dê tơ (cabrito). Nếu dê to hơn thì được
quay nướng kiểu mechoui. Seco de Chivo là món thịt dê
rất thường thấy trong những dịp lễ hội của người Latino sống tại Hoa
Kỳ.
Một số
Mexican American chuộng thịt dê để kỷ niệm lễ Cinco de Mayo
(May 5)
Ấn độ kỷ
niệm lễ Dassai: sử dụng dê dực còn tơ.
Người Do
Thái cũng ăn thịt dê nhưng con vật phải được chính tay ông cố đạo
của họ (gọi là Rabin) cắt cổ và giết thịt theo nghi thức Do Thái
Giáo. Thịt nầy được gọi là thịt Kosher tương tợ như thịt
Halal của bên phía Hồi Giáo.
Tính chất của thịt dê
Thịt dê,
tiếng Anh gọi là chevon, đây là thịt dê tơ rất ngon ngọt.
Thịt nhiều nạc, ít mỡ, ít cholesterol. Dê dưới một tuổi cho thịt
ngon nhất. Nói chung, thịt dê sau khi nướng, chứa ít chất béo bão
hòa hơn thịt gà (đã được lột da) và cũng còn ít hơn cả thịt bò và
thịt heo nữa.
Trở ngại
duy nhất là thịt dê có mùi khen khét, mùi dê nên nhiều người không
thích cho lắm. Đây là một điểm hơi lạ vì dê mà không ưa mùi dê.
Các người
bán thịt tại Canada có mách cách khử bớt mùi dê như sau: lấy một tí
giấm, hoặc vắt hai trái chanh vào tô thịt dê, chế vô một ít dầu ăn,
trộn đều và đem cất trong tủ lạnh trong vài giờ đồng hồ, mùi dê sẽ
bớt đi.
Cách khác
là chúng ta có thể dùng quế để khử bớt mùi dê, hoặc lúc nấu thịt cho
sôi thì vớt bỏ bớt mỡ.
Ở Việt Nam,
người ta thường khử mùi dê bằng cách bóp thịt với một tí rượu trắng
có trộn gừng bằm nhuyễn. Sau đó xả lại bằng nước lạnh.
Có người
dùng beer để khử mùi.
Một cách
khác là có thể trụn sơ thịt trong nồi nước sôi có thêm vài tép sả
hoặc một hai khúc mía.
Tác giả
cũng có nghe nói, bên nhà có người rất tàn nhẫn. Họ đổ ba xị đế vào
họng cho dê uống cho say, sau đó họ đánh con vật hay dần nó, bắt nó
chạy toé khói cho thật mệt lả, để nó xuất mồ hôi mồ hám ướt hết cả
lông cốt để đem bớt chất hôi ra ngoài rồi sau đó mới cắt cổ. Họ nói
làm như vậy thịt sẽ hết hôi và trở nên mềm và ngon hơn (?). Thấy sao
mà dã man quá xá cỡ, tội mạt kiếp nghe hôn mấy cha! Nếu làm theo
kiểu nầy mà ở Tây ở Mỹ thì đi ủtờ gỡ lịch là cái chắc
về cái tội dám hành hạ «ông thầy».
Thịt dê bổ lắm
Thịt dê
chứa nhiều protein, nhiều chất sắt nhưng ít mỡ và ít cholesterol.
Good For Your Health
Goat meat is 50%-65% lower in fat than similarly prepared
beef, but has a similar protein content. The US department
of Agriculture also has reported that saturated fat in
cooked goat meat is 40% less than that of chicken, even with
the skin removed.
3
oz. cooked (Roasted)
Calories
Fat
(Gr.)
Sat'd Fat
(Gr.)
Protein
(Mg.)
Iron
(Gr.)
Cholesterol
(mg)
Goat
122
2.58
.79
23
3.3
63.8
Beef
245
16
6.8
23
2.9
73.1
Pork
310
24
8.7
21
2.7
73.1
Lamb
235
16
7.3
22
1.4
78.2
Chicken
120
3.5
1.1
21
1.5
76
Sources: USDA Hanbook #8, 1989, Nutritive value of foods,
Home and Garden Bulletin #72, USDA, Washington DC, U.S.
Government Printing Office, 1981
Thịt dê qua cái nhìn của Đông y
Theo Gs Đỗ
tất Lợi, thịt dê có tính nhiệt và có tác dụng trợ dương, bổ huyết,
rất tốt cho phụ nữ mới sinh nở.
Hầu như tất
cả bộ phận của dê đều có thể sử dụng để làm thuốc. Dái dê và thận dê
có tính bổ dương. Xương thịt có thể sử dụng để nấu cao. Thịt dê có
tác dụng giải độc, bổ huyết, chữa choáng váng, đau lưng, chóng mặt,
nhức đầu, v.v…
ThS Hoàng
khánh Hiển, Khoa học&Đời sống thì thịt dê là một loại thịt có thể
trị được nhiều thứ bệnh lắm, trong đó phải kể đến bệnh thằng nhỏ khó
dạy làm thằng lớn buồn rầu quá cỡ.
Người viết
đã sưu tra rất nhiều tài liệu của các nhà chuyên môn về Đông y bên
Việt Nam, thì tất cả đều nói thịt dê rất bổ và có tính trợ dương
ngoại hạng.
Tuy vậy,
tác giả cũng chưa từng tìm thấy được một tài liệu khoa học nào đáng
tin cậy trong Medlines và MedPubs nói đến tính chất trợ dương của
thịt dê. Phải chăng ý niệm trợ dương trong Đông Y nên được chúng ta
hiểu theo một nghĩa rộng rãi hơn?.
Thịt dê
nhiều chất dinh dưỡng như Protein, nhiều bần tố, chất khoáng, nhiều
vitamins, nhiều chất sắt thì đương nhiên là bổ cho cơ thể rồi. Và
việc bổ chung nầy sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho những chuyện khác
không mấy hồi...
Tình hình thịt dê tại Montréal
Tại
Montréal, thịt dê chỉ được thấy bán trong một số tiệm thịt của người
Hồi giáo mà thôi. Thịt dê, ngọc hành hay trái dứng ‘sư phụ’, dế
bò và ngầu pín cũng có thể mua không mấy khó khăn. Muốn mua dái dê
phải nói là mình muốn mua amourettes! Đó các bạn thấy không?
Đâu phải chỉ có đám đực rựa Việt Nam mình mới chuộng mấy món ác liệt
nầy đâu? Thịt dê là nỗi ám ảnh chung của bọn đực rựa Á châu và Phi
châu.
Thịt ngon
nhất là phần đùi sau, gọi là gigot giá 12$/kg, các phần khác
rẻ hơn chút đỉnh. Trái dứng 9$/kg. Bảo đảm thịt đã được thú y sĩ nhà
nước kiểm soát vệ sinh và áp pru tại lò sát sinh rồi.
Không có
thịt dê dỏm tại Canada đâu.
Ngược lại
bên nhà thì coi chừng, dê thiệt dê giả dê dỏm đều có cả. Tại Việt
Nam, nghe đâu giá 1kg thịt dê vào khoảng 50.000-60.000 đồng gì đó,
tính ra cũng còn quá rẻ so với giá thịt dê mua tại Canada.
Lai rai ba sợi với bạn bè
Mùa hè đẹp
trời, tác giả đề nghị các bạn nào chịu chơi, mua đại nguyên một con
dê (lối 12kg) đã được làm sẵn rồi. Đem về ướp theo kiểu VN, sau đó
đem ra sân nổi lửa lên quay theo lối méchoui. Làm sao có dụng
cụ? Khỏi phải lo, bạn hãy đến các tiệm cho mướn dụng cụ, chẳng hạn
như tiệm Lou Tec ở Montréal. Tại đây, bạn có thể mướn dụng cụ gồm có
một cái moteur và phụ tùng lỉnh kỉnh để quay méchoui. Tiền
mướn dụng cụ lối 72$ cho một weekend. Nhớ rủ bạn bè và cũng đừng
quên phone người viết đến tham dự cho vui và nhắn mỗi người phải nhớ
xách theo rượu chẳng hạn như Porto loại trên 10 tuổi thì càng tốt.
Bảo đảm sẽ vui lắm, một dịp để gặp gỡ bạn hiền và tha hồ vừa đớp hít
vừa đấu láo chuyện trên trời dưới đất, chuyện mấy em chân ngắn chân
dài. Sau buổi nhậu mình dám quên luôn cả đường đi lối về lắm!
Nói giỡn
cho vui vậy thôi chớ cũng đừng quên rằng “Please don’t drink and
drive”,«L’alcool au volant, c’est criminel» đó
nghe hông các bạn già. Láng cháng dám bị phú lích giam mất bằng lái
đau lắm chớ chẳng phải chơi đâu!
Kết luận
Thật ra,
tác giả cũng không biết được thịt dê thật sự có effet hay có
bổ cho ba cái vụ kia hay không? Đây chẳng qua là kinh nghiệm riêng
rẽ của mỗi cá nhân mà thôi. Một số bạn bè của người viết là dân ăn
nhậu chuyên nghiệp, họ có tật hay nổ dữ lắm và cả quyết, thề thốt
rằng thịt dê rất trợ dương. Effet ít hay nhiều tùy cũng tùy
thuộc vào tuổi tác của con dê hai cẳng, dê đực hay dê cái, dê non
còn sung sức hay dê cụ đã cúp bình thiếc rồi, và cũng tùy vào cách
biến chế thành món ăn nữa.
Có một điều
chắc chắn là phần đông các đấng mày râu trên thế giới như Việt Nam,
Trung Hoa, Thái Lan, Lào, Phi Luật Tân, Á Rạp, Phi Châu, v.v…đều tin
tưởng là vụ đó là chuyện có thiệt.
Đối với đa
số đàn ông phe ta, thịt dê đã gắn liền với đệ tam khoái trong nhóm
ANDI. Sự kiện hễ mỗi khi nói đến chữ dê là tạo trong đầu một
hình ảnh liên hệ xa gần đến trò múa lân dù rằng chưa phải là
mùa Tết nhứt. Các nhà khoa học gọi đây là tự kỷ ám thị. Phải chăng
hiện tượng nầy đã giúp phần nào cho tác dụng trợ dương.
Theo ý kiến
của cơ quan Quản trị Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDA, thì không có
thức ăn nào có tính trợ dương (aphrodisiac) cả. Món trợ dương
thật sự chỉ có giữa hai cái lỗ tai của chúng ta và đây chỉ là
yếu tố tâm lý mà thôi.
Khoa học
gọi đây là effet placebo!
Còn một
cách trị liệu khác đôi khi cũng có kết quả lắm mà chả cần phải ăn
thịt dê hoặc uống thuốc men gì cả, đó là áp dụng cách cấm trại chay
tịnh trong đôi ba tuần, cho tinh thần thật sảng khoái và thân xác
khỏe khoắn hẳn rồi mới xả trại. Thời gian tịnh dưỡng càng lâu thì
càng tốt, nhưng không được quá lâu sẽ quên bài hết. Đúng với câu use it or loose it! Đây là
một trong nhiều cách trị liệu theo lối thiên nhiên nếu chẳng may bị
mất điện.
Còn các bà,
các chị tuy ngoài mặt, ngoài miệng thì nói ăn làm chi ba cái thứ đồ
quỷ đó, nhưng mà trong bụng lại mở cờ, hăng hái móc hầu bao đưa anh
hai cho các ông đi mua thịt dê về nhậu cho đã đời, rồi sau đó tối
thành quỷ sống để được các bà…khen!
