|
Bể nuôi cá Basa
Mấy năm
gần đây đồng bào Việt Nam sống tại hải ngoại vẫn thỉnh thoãng có
nghe nói đến vấn đề thủy sản nhập từ Việt Nam có khi bị nhiễm
kháng sinh hoặc hóa chất cấm . Nào là tôm bị nhiễm kháng sinh
Chloramphenicol , cá basa , cá tra bị nhiễm
Fluoroquinolone và thường nhất là vụ cá tra ( Sutchi
catfish, Pangasius hypothalmus) và cá basa( yellowtail
catfish, Pangasius bocourti ) bị nhiễm chất xanh
Malachite . Được biết là từ những năm vừa qua tại quê nhà
phong trào nuôi cá nuôi tôm để xuất khẩu đã nở rộ lên khắp các
tỉnh miền Nam , mà đặc biệt nhất là tại Cà mau, An giang ,Đồng
tháp và Cần thơ . Cá tôm bị nhiễm chất cấm là điều làm nhiều
người trong nước cũng như ở hải ngoại rất lo ngại , nhưng rồi
mọi người cũng quên đi, và vẩn tiếp tục ăn như thường . Vừa rồi
đài truyền hình CTV và báo chí Canada đã loan tin chất xanh
Malachite hay Vert Malachite , Malachite Green
(MG) là 1 loại hóa chất cấm đã lây nhiễm vào thủy sản ngoại nhập
bán tại các chợ vùng Vancouver,và Richmond thuộc tỉnh bang
British Columbia , Canada . Có 9 mẩu đã được đài CTV cho gởi
đi xét nghiệm tại 1 phòng thí nghiệm độc lập. Tất cả gồm có cá
rô Phi Tilapia, lươn, đến từ Trung quốc và 2 mẩu cá basa
đến từ Việt nam . Kết quả thử nghiệm cho biết có dư lượng
Malachite Green trong cá basa Việt Nam . Trên nguyên tắc ,cá
bị nhiễm hóa chất cấm không thể được bán ra cho người tiêu thụ
nhưng không ai biết tại sao có sự sơ xuất trong vấn đề kiễm soát
như thế.Theo phóng viên đài CTV, thì cơ quan Kiễm Tra Thực Phẩm
Canada ( CFIA) đã biết rõ tình hình này từ lâu rồi vì trong năm
2005 CFIA đã cho thử nghiệm lối 9% cá nuôi đến từ Vn và
kết quả cho thấy 43% mẩu cá xét nghiệm có dương tính với chất
Malachite Green. Đây là 1 kết quả rất nghiêm trọng . Được
biết 80% tôm cá nuôi trồng nhập từ khu vực Á châu đều xuất
phát từ Trung quốc và Việt Nam. Tháng 8,2005 Canada đã đặt
Trung quốc , và tháng 9 thì Việt Nam trong diện phải chịu sự
kiễm soát toàn diện( surveillance intégrale) . Tất cả
các lô thủy sản nhập từ 2 quốc gia nầy phải bị lưu giử để được
thử nghiệm 100% , sau đó nếu kết quả tốt mới được phép bán ra
cho người tiêu thụ . CFIA cũng đã gởi văn thư chính thức đến
hai đối tác Việt Nam và Trung quốc yêu cầu họ tìm biện pháp
thích nghi và cương quyết hơn để giãi quyết tình hình
Malachite Green ở cá xuất khẩu . Tôm cá VN nhiễm MG cũng
đã được báo cáo thấy xảy ra tại Hoa Kỳ , Úc châu và tại các
quốc gia thuộc khối liên hiệp Âu châu . Đối với thủy sản nhập từ
những khu vực khác của Á châu , CFIA cho gia tăng thêm số thử
nghiệm lên từ 5% đến 20 % .
Malachite Green là chất gì ?
Malachite Green ( MG) có tên hóa
học là Triphenylmethane. MG là 1 loại bột rất mịn có
màu xanh được dùng để nhuộm tơ, vải, giấy, da . MG cũng được
dùng trong phòng thí nghiệm để nhuộm vi trùng và bào tử của nó
.Từ lâu ,MG được xem là chất diệt trùng , sát nấm ( loại
saprolegnia ssp ) và sát ký sinh trùng nhóm nguyên sinh vật
(protozoa). MG khác với chất sulfate đồng copper
sulfate ( CuS04 ) mà có người còn gọi là phèn xanh dùng để
diệt ốc , diệt nấm và rong rêu trong nông nghiệp . MG đã được
giới nuôi trồng thủy sản trên thế giới sử dụng 1 cách rộng rãi
từ lâu để phòng và trị bệnh cho cá tôm và hến .Tại Canada trước
1992 các trại sản xuất cá giống cũng thường sử dụng MG để ngăn
ngừa trứng cá bị nhiễm nấm . Ngày nay
Canada cũng như hầu hết các quốc gia khác trên thế giới trong đó
có Trung quốc và Việt Nam đều cấm ngặt việc dùng chất MG trong
việc nuôi trồng thủy sản . Chloramphenicol, Nitrofurans ,
xanh Malachite được thấy liệt kê trong danh mục các chất cấm
sử dụng của Bộ Thủy Sản Việt Nam . Tại VN , MG có thể được các
hộ nuôi trồng thủy sản lén sử dụng để sát trùng ao hồ , để
tắm cá trước khi thả chúng vào lồng nhằm mục đích ngừa cá bị
nhiễm nấm hoặc nhiễm ký sinh trùng.. Khi vào cơ thể cá , MG sẽ
bị phân hủy ra thành chất chuyễn hóa (metabolite) là
Leucomalachite Green (LMG). Thời gian đào thải của MG nhanh
, ngược lại chất LMG có thể tồn tại trong 1 thời gian rất lâu
dài trong thịt và nhất là trong mỡ của cá đã bị nhiễm độc .
Tại
sao cấm sử dụng Malachite Green ?
Thí
nghiệm cho thấy MG và LMG làm hại gan, làm biến đổi tuyến giáp
trạng , gây ra tình trạng mất máu , làm đột biến thay đổi
gene (mutagenic) và gây cancer ( carcinogenic)
trên loài chuột thí nghiệm . Qua việc thẩm định các kết quả
trên , giới khoa học đưa ra kết luận rằng MG và LMG là 2 chất
nguy hại có tiềm năng gây cancer cho người . Năm 2002 Canada
cũng như nhiều quốc gia khác đã nhận thấy chất Malachite
Green có thể là 1 mối đe dọa cho sức khỏe nên bắt đầu đề ra
những chương trình thử nghiệm MG ở các loại cá tôm nuôi bày bán
ở thị trưòng . Các quốc gia trong khối Liên hiệp Âu châu và Úc
châu ấn định ngạch số tối đa của MG và LMG trong thủy sản là
phải ở mức 2 phần tỉ (ppb) ,tức là không được vượt quá
0.002mg/kg . Hoa kỳ và Canada thì cho áp dụng nguyên tắc zero
tolerance , nghĩa là không chấp nhận sự hiện diện của bất
kỳ 1 dư lượng nào dù là thật thấp của MG và LMG .
Tại
sao cá tôm nuôi vẫn còn bị nhiễm MG ?
MG là 1
chất rẻ tiền , dễ tìm mà lại cho kết quả rất tốt trong vấn đề
nuôi trồng thủy sản . Các chất thay thế MG thì còn hiếm thấy ,
khó mua và đắt tiền cho nên 1 số người nuôi cá ở các quốc gia Á
châu và Việt Nam vẩn lén xài chất xanh Malachite 1
cách bất hợp pháp . Ngoài ra sự kiện dùng cá và mỡ cá đã bị
nhiễm MG để làm thức ăn nuôi thủy sản cũng là 1 trong nhiều
nguyên nhân làm lây nhiễm MG ở các loại cá tôm nuôi .Hiện nay
trên thế giới , chất được cho phép thay thế MG là chất
Bronopol (Pyceze, Onyxide 500 ) . Đây là 1 chất
diệt khuẩn, sát nấm nhưng không gây cancer. Không có giới hạn về
dư lượng của Bronopol.. Tại Âu châu và Bắc Mỹ Bronopol
phải cần có toa của bác sĩ thú y mới mua được . Tại Canada ,
ngoài chất Pyceze ra còn có 1 vài chất khác cũng được cho
phép sử dụng như Solution de Parasite-S ou de
Formalin-R ( dung dịch formaldéhyde có chứa méthanol để ngừa
sự tạo ra paraformaldhéhyde rất độc cho cá ) dùng tắm cá để
ngừa ký sinh trùng trên da hay trên mang cá , Perox-Aid
(peroxyde d’hydrogène) có tính diệt nấm nhiễm trứng cá ,
Ovadine dùng như 1 chất sát trùng cho trứng cá .
Cá Basa
Kết
luận
Cá tôm và sò hến là
nguồn protein rất quý báu của chúng ta .Các nhà dinh dưỡng đều
khuyên chúng ta nên ăn 1 hoặc 2 lần cá trong tuần dể mong có đủ
số chất acid béo oméga -3 cần thiết . Ngày nay 1 số lớn
cá mà chúng ta thường dùng tại Canada ,như cá salmon và
cá trout ,có xuất xứ từ cá nuôi mà ra . Đến 2007 , người
ta ước lượng trên 50% cá bán tại các chợ Canada là cá nuôi , và
số còn lại là cá được đánh bắt ngoài biển .Vụ Malachite
Green chưa chắc hẳn là chỉ riêng của Việt Nam và của Trung
quốc đâu . Các quốc gia khác như Chile và Scotland
cũng gặp phải vấn đề cá nuôi của họ sản xuất bị nhiễm MG. Năm
2004 vừa qua , Cơ quan CFIA loan báo là họ dã phát hiện được
dư lượng MG trong 1 số mẩu thử nghiệm thuộc 1 lô
36.000 kg cá Chinook Salmon đang được bán trong các chợ
ở tỉnh bang British Columbia và 1 ít được xuất cảng sang Hoa Kỳ
và Nhật Bản . Ngoài số cá đã bán ra, trại còn giử trên 310 000
con cá sống trong các lồng ở ven biển , và dĩ nhiên tất cả cũng
đều đã bị nhiễm MG .Trớ trêu thay, tất cả sản phẩm trên đều
xuất phát từ trại nuôi cá salmon lớn hạng nhất nhì trên
thế giới , đó là trại Stolt Sea Farm nằm tại East Thurlow Island
, British Columbia Canada. Người ta nghi cá đã bị nhiễm trong
giai đoạn ương trứng để tạo ra cá con . Tất cả lô cá nhiễm đều
bị thu hồi lại và nếu có ai đã lỡ ăn rồi thì theo Health Canada
cũng không có hại gì lắm cho sức khỏe vì dư lượng MG nhiễm rất
ư là thấp (trace) không đáng kể và hậu quả nghiêm trọng
cho sức khỏe cũng chỉ là 1 chuyện xa vời khó có thể xảy ra (Health
Canada has classified MG/LMG contamination in fish as a class II
Health Hazard which represents a situation where there is a
reasonable probability that the consumption /exposure to a food
will lead to temporary or non-life threatening health
consequences, or that the probability of serious adverse
consequences is considered remote. Health Canada is not
recommending any specific course of action to
consumers who may have eaten the contaminated fish . )
Cá
tra, cá ba sa , cá trê , cá rô Phi và tôm Việt Nam là những sản
phẩm rất được người mình tại hải ngoại chiếu cố vì ăn rất ngon
và nó còn đượm tình quê hương nữa ., Tác giả nghĩ rằng , ngày
nay nuôi cá quy mô theo lối công nghiệp , nuôi thâm canh , nuôi
bè hoặc nuôi theo lối đăng quần thì khó mà tránh khỏi cá bị
nhiễm chất nầy chất nọ cho dù được nuôi ngay tại Canada này đi
nữa . Vấn đề ăn uống ngày nay đã trở nên là một mối lo nghĩ của
rất nhiều người .Ăn bất cứ thứ gì đều khó tránh khỏi hóa chất lạ
trong đó . Có phải chúng ta sợ vì chúng ta biết quá nhiều chăng
? Tuy vậy ,chúng ta vẫn còn 1 chút hy vọng vì theo các giới y tế
Hong Kong thì trong thực tế , Malachite Green chỉ có thể
gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe nếu chúng ta ăn mỗi ngày 1 số
lượng cá khổng lồ như 290 kg cá nước ngọt hay 7 kg lươn nuôi mà
thôi . ( It has been estimated, using international standard
risk assessment method based on results of animal studies, that
significant adverse heath effects due to MG are when a person
consumes up to 290 kg of freshwater each day…Food
& Environmental Hygiene Department, HongKong. ) .
Malachite Green chẳng có phải là 1
vấn đề mới mẽ gì . Nó đã được cả thế giới sử dụng trong việc
nuôi cá tôm từ mấy chục năm nay rồi nhưng thật sự mới bắt đầu bị
cấm từ năm 1992 trở lại đây thôi.Tác hại của nó trên sức khỏe
chúng ta chỉ là những suy diễn và phỏng đoán qua các thí nghiệm
ở loài chuột .
Các vụ
nhiễm độc ở thủy sản chắc sẽ còn được nói đến dài dài . Theo
các nhà chuyên môn, để tránh tình trạng dồn cộng (
bioaccumulation) của 1 loại hóa chất độc trong cơ thể ,
chúng ta nên mua cá tôm tại những nơi đáng tin cậy và thường
xuyên thay đổi các loại sản phẩm tiêu thụ ./.
Tài
liệu tham khão :
-
CFIA, Update on the Canadian Food
Inspection Agency Monitoring Activities for Malachite Green.
July 06 ,2005
-
CFIA, Vert Malachite- Questions et
reponses. Nov 30,2005
-
Pêche et Oceans Canada, Produits
chimiques vétérinaires pour desinfection des œufs de poisson
dans les écloseries et installations aquacoles
canadiennes. Jun 21, 2005
-
CFIA, Agents thérapeutiques non autorisés(
interdits, non approuvés), Juin 06, 2005
-
Food and Environmental Hygiene Department
HongKong, Malachite Green in Foods, August 2005
-
Scottish executive , Use of Malachite
Green to end, June 2002
-
Food Safety Network, Malachite Green ,
June 30,2005
-
Kathy Tomlinson, CTV.ca, Fish from Asia
found to contain carcinogen ,Nov,11, 2005
-
Sở Ngư Nghiệp An Giang, Tác hại của xanh
Malachit ; Chất có thể thay thế xanh Malachit. 2/2/2005
Montreal, Dec 15 , 2005
Print this site
Trở về Trang Chính
| 