|
Keywords:
Fièvre hémorragique avec syndrome rénal (FHSR), Fièvre
hémorragique de Corée, Néphropathie épidémique, Hantavirus
pulmonary syndrome (HPS)
Từ vài
chục năm nay khoa học đã đề cập nhiều về một loại virus mới ở
loài gặm nhấm đặc biệt là ở loài chuột: đó là Hantavirus.
Đây là
loại virus ARN, thuộc họ Bunyaviridae. Hantavirus có rất nhiều
chủng huyết thanh (serovars) trong đó có 5 chủng độc hại
nhất vì đặc tính gây bệnh của chúng.
Hantavirus đã được biết đến từ lúc nào?
Hantavirus được đề cập đến lần đầu tiên năm 1951 nhân dịch bệnh
xảy ra cho quân đội Hoa kỳ đang tham chiến tại Triều Tiên.
Ca đầu
tiên bệnh do Hantavirus được ghi nhận tại Hoa Kỳ vào năm 1970,
tại Canada năm 1990 và vào năm 1993 dịch bệnh Hantavirus được
thấy xuất hiện tại Bỉ và miền Tây Nam Hoa Kỳ.
Lây nhiễm xảy ra bằng cách nào?
Ở loài
gặm nhấm nói chung và loài chuột nói riêng, sự lây nhiễm có thể
xảy ra theo lối transmission horizontale có nghĩa là từ
con nầy lây sang con khác.
Người
bị nhiễm qua việc hít thở bụi bặm, tiết vật dạng li ti bay trong
không khí (aerosol) như phân, nước tiểu, nước bọt của
chuột bệnh.
Chúng
ta cũng có thể bị nhiễm virus qua vết cắt trên da, vết chuột
cắn, qua niêm mạc mắt và miệng, do nước hoặc thức ăn bẩn đã bị
nhiễm Hantavirus trước đó.
Không
có bằng chứng về sự lây từ người nầy sang người khác cũng như về
sự truyền bệnh từ vết đốt hay vết chích của côn trùng.
Chuột
và loài gặm nhấm được xem là ổ chứa Hantavirus. Chúng không biểu
hiện ra thành bệnh (asymptomatique) nhưng có thể tiết
virus qua nước bọt, nước tiểu và phân.
Gia súc
có thể mang kháng thể (séro convertir) nhưng không có dấu
hiệu nào cho thấy có biểu hiện ra thành bệnh hoặc tiết
Hantavirus ra ngoài.
Làm sao biết mình đã bị nhiễm bệnh do
Hantavirus?
Thời kỳ
ủ bệnh kéo dài từ một đến sáu tuần lễ.
Ở
người, Hantavirus có thể gây ra 2 nhóm hội chứng:
1-
Hội chứng về thận kèm sốt xuất huyết:
Bắt đầu
bằng các dấu hiệu tương tợ như cảm cúm trong vòng từ 3
đến 6 ngày, mệt mỏi cực độ, sốt, đau nhức các bắp thịt. Đôi khi
có thể nhức đầu, chóng mặt, đau bụng và nôn mửa. Sau đó thận bị
tổn thương, suy thận, tăng số tế bào bạch cầu (thrombocytes)
trong máu, nổi các nốt đỏ ở da, chảy máu cam và tiểu có máu.
2-
Hội chứng về phổi, Hantavirus pulmonary syndrome (HPS):
Bắt đầu
như cảm cúm kéo theo một thời gian thở khó cấp tính, thở ngắn và
ho.
Tử vong
có thể lên đến 50%.
Chẩn đoán bằng cách nào?
*- Nói
tóm lại khi có dấu hiệu cảm cúm, khó thở cộng thêm bệnh sử có
tiếp xúc với loài gặm nhấm như quét dọn tủ kệ từ 1 đến 6 tuần
trước thì có thể là đã bị nhiễm Hantavirus.
*- Rất
khó tìm thấy Hantavirus qua xét nghiệm phòng thí nghiệm.
*- Chẩn
đoán phòng thí nghiệm:
Áp
dụng các phương pháp Immunohistochemistry (IHC), Polymerase
chain reaction (PCR), tìm kháng thể IgG hoặc IgM trong máu qua
phương pháp immunofluorescence indirecte, Elisa hay Western
blot.
Ai dễ bị lây nhiễm nhất?
- Những
người nào sống tại những nơi có nhiều chuột.
- Những
người thường đi dạo trong rừng, ngoài đồng trống hoặc thích đi
cấm trại.
- Những
người làm việc trong các kho hàng hay tại những vựa thóc lúa.
- Các
thợ điện thợ, sửa ống nước: vì lý do nghề nghiệp phải chui vào
xó xỉnh có chuột sống trong đó.
-
Chuyên viên các công ty diệt chuột, diệt sâu bọ và côn trùng.
- Những
người làm rừng, các chuyên viên phòng thí nghiệm: thường sử dụng
các loài chuột hoặc các loài gặm nhấm hoang dã.
Có thuốc trị hoặc vaccin để chủng ngừa hay
không?
Bệnh do
Hantavirus có tử suất cao. Không có thuốc đặc trị, chỉ áp dụng
phương pháp điều trị phụ trợ (supportive treament) như
cho thở oxy, v.v…mà thôi.
Một số
vaccin đang được Hoa Kỳ và Trung Quốc nghiên cứu. Đặc biệt loại
vaccin làm từ chủng Hantaan hiện nay đã được thấy sử dụng tại
Đại Hàn.
Chủng huyết thanh, loài gặm nhấm mang
Hantavirus, sự phân bố và loại bệnh
(Serotype, hôte primaire, distribution, maladie)
-
Hantaan: do loài chuột Apodemus agrarius, Á châu, gây sốt xuất
huyết kèm theo hội chứng thận rất nặng.
-
Séoul: do Rattus norvegicus, khắp thế giới, dịch bệnh sốt xuất
huyết cấp tính.
-
Puumala: do Clethrionomys glareolus, Âu châu, triệu chứng dịch
bệnh về thận (néphropathie épidémique).
- Sin
Nombre: do Peromyscus maniculatus (chuột rừng hay souris
sylvestre), Hoa Kỳ, Canada, gây hội chứng viêm phổi
(Hantavirus pulmonary syndrome HPS).
Làm sao phòng ngừa Hantavirus?
-
Giữ nhà cửa sạch sẽ ngăn nắp để đừng thu
hút chuột bọ và các loài gặm nhấm.
-
Bịt hết các hang hóc, lỗ hổng trong vách
nơi chuột có thể vào được.
-
Dùng bẫy để bắt giết chuột.
-
Nhớ mang bao tay khi phải sờ mó chuột.
-
Chùi rửa, tẩy uế nhà cửa bằng nước javel
(pha 3 muỗng canh javel cho một lít nước).
-
Không bao giờ quét hay dùng máy hút bụi
trước khi sàn nhà đã được rửa sạch.
-
Giặt rửa chăn mền quần áo với nước nóng.
-
Thú nhà, đặc biệt là mèo có thể chứa
kháng thể chống Hantavirus nhưng chúng không bao giờ bị bệnh
hay có thể thải Hantavirus ra môi sinh cả.
-
Mỗi một chủng loại Hantavirus chỉ có thể
gây nhiễm vào một loài gặm nhấm chuyên biệt nào đó mà thôi.
Tham
khảo:
- CDC.
Hantavirus
http://www.cdc.gov/healthypets/diseases/hantavirus.htm
http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/spb/mnpages/dispages/hfrs.htm
http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hanta/hps/noframes/phys/diag.htm
- Health Canada
http://www.phac-aspc.gc.ca/msds-ftss/msds74e.html
-
Canadian Lung Association. Hantavirus
http://www.lung.ca/diseases-maladies/a-z/hantavirus-
hantavirus/index_e.php
Montreal,
Jan 25, 2008
Trở về Trang Chính
| 