|
1/ CÁC BỆNH LÂY TRUYỀN
BẰNG ĐƯỜNG SINH DỤC THÔNG THƯỜNG NHẤT
Tỷ lệ mắc bệnh thật sự của hầu hết
các bệnh lây truyền bằng đường sinh dục (sexually transmitted
diseases) không được biết rõ bởi vì không phải tất cả các
trường hợp đều được báo cáo. Nhìn toàn bộ, người ta ước tính
rằng các bệnh lây truyền bằng đường sinh dục ảnh hưởng lên
khoảng 12 triệu người ở Hoa Kỳ mỗi năm. Chlamydia được ước tính
gây nhiễm trùng 4 triệu người mỗi năm và là một vấn đề y tế quan
trọng đối với các phụ nữ trẻ bởi vì các di chứng vô sinh và có
thai ngoài tử cung.Vào năm 1996, có 498.884 trường hợp đã được
báo cáo. Tỷ lệ mắc bệnh lậu (gonorrhea) đạt cao điểm 1 triệu
trường hợp mỗi năm trong những năm cuối 1970 nhưng giảm dần dần
trong những năm 1980 và 1970. Theo ước tính có 600.000 trường
hợp mới được báo cáo mỗi năm. Nhịp độ nhiễm trùng lậu cao nhất
trong các thiếu nữ. Khoảng 5,5 triệu các trường hợp HPV ( human
papillomavirus ) sinh dục được tìm thấy mỗi năm . Hơn 30 loại
HPV có thể gây nên nhiễm trùng đường sinh dục. Các mụn cóc sinh
dục (genital warts) thường gây nên bởi HPV loại 6 hoặc 11.Vài
loại HPV liên kết với loạn sản (dysplasia) cổ tử cung. Mỗi năm
có 500.000 trường hợp herpes sinh dục mới được chẩn đoán. Giang
mai (syphilis) đang trên đường suy giảm sau một trận dịch từ năm
1986 đến 1990. Năm 1996 có 52.976 trường hợp giang mai được báo
cáo. Giang mai xảy ra nhiều hơn nơi người da trắng không phải
hispanic so với những nhóm chủng tộc khác. Bệnh giang mai cũng
là bệnh dịch địa phương ở miền Nam Hoa Kỳ. Các trường hợp HIV (
bệnh lây tuyền bằng đường sinh dục làm chết người ) vẫn tiếp tục
được tích luỹ.Vào năm 1996, có 66.885 trường hợp HIV mới đã được
báo cáo.
2/ LÀM SAO ĐÁNH GIÁ KHÍ
HƯ ÂM ĐẠO BẤT BÌNH THƯỜNG ?
Điều phải làm đầu tiên là làm bệnh
sử sinh dục (sexual history) hoàn chỉnh.
- bao nhiêu người bạn đường
phối ngẫu mà cô ta đã có trong vài tháng qua (đàn ông hoặc phụ
nữ)
- cô ta có sử dụng vật cản
bảo vệ (protective barriers) như bao cao su (condoms) và dental
dams cho mỗi lần giao hợp ?
- hỏi về những bệnh lây
truyền bằng đường sinh dục trước đây
. -
xác định kỳ kinh cuối cùng ( last menstrual period ) là khi nào
bởi vì thai nghén có thể ảnh hưởng lên bất cứ quyết định nào về
điều trị kháng khuẩn ( mặc dầu cần cẩn trọng đừng tin bất cứ
ai và làm thử nghiệm thai nghén ).
Dạng vẻ của khí hư lúc thăm khám âm
đạo là quan trọng. Luôn luôn lấy một mẫu nghiệm để làm bệnh phẩm
ướt hoặc bệnh phẩm với potassium hydroxide . Bệnh nấm candida âm
hộ âm đạo ( vulvovaginal candidiasis) ( không phải là bệnh lây
truyền bằng đường sinh dục) tạo nên một khí hư trắng, như sữa
đông (curdlike) dính vào thành âm đạo. Các hyphae hiện diện trên
các bệnh phẩm potassium hydroxide. Việc sử dụng kháng sinh gần
đây là một yếu tố nguy cơ cho bệnh nấm candida, cũng như đái
đường và HIV. Điều trị bằng fluconazole (Diflucan) với liều duy
nhất và bằng đường miệng hoặc bằng bất cứ thuốc nào thuộc loại
imidazoles ( miconazole, clotrimazole, terconazole, butoconazole
) dùng tại chỗ. Các bệnh nhân thường tự điều trị lấy không cần
toa, với thuốc chống nấm trước khi đến khám phòng cấp cứu, không
biết rằng nguyên nhân của khí hư là một nhiễm trùng khác với
nhiễm nấm.Viêm âm đạo do vi khuẩn (bacterial vaginosis) không
phải là một bệnh lây bằng đường sinh dục nhưng là một biến đổi
của hệ sinh thái vi khuẩn (microbial ecosystem) với sự tăng
trưởng nhanh chóng của Gardnerella vaginalis và các loài khác.
Chẩn đoán được thực hiện bằng cách tìm các tế bào mối (clue
cells) trên bệnh phẩm ướt, và điều trị với metronidazole
(Flagyl).
Viêm âm đạo do Trichomonas, nguyên
nhân thông thường đứng hàng thứ ba, là một bệnh lây truyền bằng
đường sinh dục thật sự. Bệnh gây ra một khí hư màu lục, sủi bọt
(frothy) và cổ tử cung có thể đỏ (erythematous) và bở
(friable) ( strawberry cervix). Chẩn đoán căn cứ vào việc tìm
thấy những trichomonads di động trên bệnh phẩm ướt hay trong
nước tiểu. Điều trị với metronidazole. Một khí hư với số lượng
bạch cầu đáng kể không bao gồm nấm, các tế bào mối (clue cells)
hay Trichomonads có thể là do viêm cổ tử cung nhầy mủ
(mucopurulent cervicitis).
3/ BỆNH TRICHOMONAS ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ
NHƯ THẾ NÀO ?
Thuốc điều trị chuẩn của bệnh
trichomonas là metronidazole (Flagyl), 2g bằng đường miệng với
liều duy nhất. Có thể cho metronidazole 500mg, 2 lần mỗi ngày
trong 7 ngày. Những cách điều trị này thường đưa đến tỷ lệ chữa
lành vượt quá 90%. Cần ghi nhận là metronidazole dưới dạng gel
dùng bằng đường âm đạo ít hiệu quả hơn nhiều ( <50% ) trong điều
trị bệnh do trichomonas, có lẽ là do thuốc dùng tại chỗ không có
thể đạt được những nồng độ đủ cao trong niệu đạo và mô quanh âm
đạo.
4/ NHỮNG ĐIỀU THẬN TRONG CẦN ĐƯỢC
THÔNG BÁO CHO CÁC PHỤ NỮ ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ VỚI METRONIDAZOLE ?
Các bệnh
nhân được cho toa điều trị với metronidazole nên được khuyên
tránh uống rượu trong thời kỳ điều trị và trong ít nhất 24 giờ
sau khi điều trị hoàn tất. Metronidazole ( đặc biệt là khi được
cho bằng đường tổng quát ) có thể gây nên một phản ứng như
disulfiram ( bừng đỏ mặt ) khi được sử dụng đồng thời với rượu.
5/ MỘT KHI ĐÃ CHẨN ĐOÁN BỆNH DO
TRICHOMONAS, CÓ CẦN THIẾT ĐIỀU TRỊ NGƯỜI BẠN TÌNH PHỐI NGẪU NAM
KHÔNG ?
Các người
bạn tình phối ngẫu nam của bệnh nhân bị bệnh do trichomonas
vaginalis phải luôn luôn được điều trị dầu họ có triệu chứng hay
không. Bệnh do trichomonas có thể được nhận diện ở trên 40% các
bạn tình phối ngẫu nam của những phụ nữ bị nhiễm trùng, đặc biệt
nếu dịch tiết của tuyến tiền liệt được xét nghiệm. Các bạn tình
phối ngẫu nam thường không cảm thấy triệu chứng, nhưng điều này
không vì thế mà ngăn cản việc điều trị. Các bệnh nhân (nam lẫn
nữ) nên được khuyên tránh giao hợp cho đến khi đã hoàn tất thành
công một đợt điều trị .
6/ NÓI VỀ TỶ LỆ BỆNH LƯU HÀNH VÀ VÀ
Ý NGHĨA LÂM SÀNG CỦA VIÊM NIỆU ĐẠO DO TRICHOMONAS.
Bệnh Trichomonas ( trichomoniasis)
có thể được tìm thấy nơi 5-60% bệnh nhân nam đến khám các phòng
khám bệnh lây truyền bằng đường sinh dục. Hầu hết đều có triệu
chứng với khó tiểu và tiết dịch niệu đạo (50-65%). Nhiễm trùng
có thể tồn tại trong nhiều tháng nếu không được điều trị. Đôi
khi có biến chứng viêm tiền liệt tuyến (prostatitis).Trichomonas
hiếm khi gây nhiễm những cơ quan niệu sinh dục khác. Mối quan
tâm chính yếu là nguy cơ truyền bệnh cho người bạn tình phối
ngẫu của mình.
7/ ĐIỀU TRỊ HIỆN NAY ĐỐI VỚI VIÊM
NIỆU ĐẠO DO TRICHOMONAS ?
Metronidazole (Flagyl) , liều duy
nhất 2g, bằng đường miệng (được dung
nạp tốt hơn nếu liều lượng được cho trong nhiều giờ)
hoặc
Metronidazole, 375-500mg, 2 lần mỗi
ngày trong 7 ngày bằng đường
miệng
8/ VIÊM ÂM ĐẠO DO VI KHUẨN
(BACTERIAL VAGINOSIS) CÓ PHẢI LÀ MỘT BỆNH LÂY TRUYỀN BẰNG ĐƯỜNG
SINH DỤC KHÔNG ?
Nguyên nhân của viêm âm đạo do vi
khuẩn (bacterial vaginosis) không hoàn toàn được biết rõ .Tính
chất có thể lây truyền của khuẩn chí (flora) đã được chứng minh
bởi Gardener và Dukes vào năm 1955, nhưng rõ ràng là việc hiện
diện của khuẩn chí không thôi không đủ để gây triệu chứng, bởi
vì vi khuẩn gây bệnh ( một bộ phận của khuẩn chí âm đạo bình
thường), thường chỉ hiện diện với số lượng thấp. Các phụ nữ
không bao giờ có quan hệ sinh dục hiếm khi bị bệnh viêm âm đạo
do vi khuẩn (bacterial vaginosis), và có một mối liên hệ giữa
bệnh viêm âm đạo do vi khuẩn và một tiền sử có nhiều người bạn
tình phối ngẫu.Tuồng như cũng có một liên hệ vững chắc giữa các
báo cáo về một người bạn tình phối ngẫu mới và sự phát triển
bệnh viêm âm đạo do vi khuẩn.Tuy nhiên đây chỉ là những mối liên
hệ. Hầu hết cac nhà thẩm quyền tin rằng căn bệnh được phát sinh
bởi nhiều yếu tố chứ không phải chỉ đặc biệt là do lây truyền
bằng đường sinh dục.
9/ MỘT KHI VIÊM ÂM ĐẠO DO VI KHUẨN
(BACTERIAL VAGINOSIS) ĐÃ ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN, CÓ CẦN ĐIỀU TRỊ NGƯỜI
BẠN TÌNH PHỐI NGẪU KHÔNG ?
Đôi khi có thể thử điếu trị người
bạn phối ngẫu trong những trường hợp viêm âm đạo do vi khuẩn (
bacterial vaginosis ) dai dẳng khó chữa.Tuy nhiên chiến lược này
đã không chứng tỏ là cải thiện tỷ lệ chữa lành bệnh hoặc làm
giảm tỷ lệ bệnh tái hồi. Điều trị thường quy các bạn tình phối
ngẫu do đó không được khuyên thực hiện.
10/ MỘT THANH NIÊN TRONG
THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC VÀ BỊ KHÓ TIỂU.TRIỆU CHỨNG NÀY CÓ THỂ
LÀ DO NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG TIỂU ?
Khó tiểu
nơi thanh niên hầu như luôn luôn là do viêm niệu đạo
(urethritis) gây nên bởi một bệnh lây truyền bằng đường sinh dục
(STD). Các tác nhân gây bệnh gồm có bệnh lậu (gonorrhea),
Chlamydia, Ureaplasma, Trichomonas và herpes simplex . Tiết dịch
mủ niệu đạo rất có thể là do bệnh lậu, trong khi đó tiết dịch
dạng nhầy (mucoid) rất có thể là do nhiễm trùng bởi Chlamydia.
Bệnh nhân nên được xét nghiệm để tìm hai tác nhân gây bệnh này.
Chlamydia cũng có thể gây nhiễm trùng niệu đạo nơi phụ nữ và khó
tiểu có thể là triệu chứng duy nhất. Hãy nghĩ đến chẩn đoán này
nơi các phụ nữ bị khó tiểu và lúc xét nghiệm phân tích nước tiểu
không tìm thấy vi khuẩn và hãy thăm khám âm đạo.
11/
TRIỆU CHỨNG VÀ DẤU CHỨNG VIÊM NIỆU ĐẠO Ở ĐÀN ÔNG ?
Bệnh nhân
có thể có tiết dịch niệu đạo (urethral discharge). Chất tiết có
thể ít hoặc khá nhiều làm bẩn quần lót.
Chất tiết có thể trong,
nhầy mủ (mucopurulent) hoặc toàn mủ ; màu trắng, vàng lục hoặc
nâu. Bệnh nhân có thể có triệu chứng khó tiểu (dysuria) nơi lỗ
tiểu (meatus) hoặc bất cứ nơi nào dọc theo đường niệu đạo
và/hoặc đau, ngứa, tiểu nhiều lần, són tiểu hoặc một cảm giác
nặng nơi bộ phận sinh dục. Đau có thể vẫn còn giữa hai lần đi
tiểu.
12/ TRIỆU CHỨNG CỔ ĐIỂN NHẤT CỦA
NHIỄM TRÙNG BỞI LẬU CẦU NƠI ĐÀN ÔNG ?
- viêm niệu đạo cấp
tính (urétrite aigue) rất đau đớn (« nước đái nóng »),
« cảm giác đái
những lưỡi dao cạo »
- tiết
dịch mủ niệu đạo
13/
TÁC NHÂN GÂY BỆNH NÀO LÀ NGUYÊN NHÂN CỦA HẦU HẾT CÁC VIÊM NIỆU
ĐẠO Ở NAM VÀ NỮ ?
-
Chlamydia trachomatis
14/
CÁC BỆNH LÝ KHÁC NHAU GÂY NÊN BỞI CÁC LOẠI CHLAMYDIA KHÁC NHAU ?
- Chlamydia trachomatis
là nguyên nhân của :
- hầu
hết các viêm niệu đạo ở đàn ông và các viêm cổ tử cung của
phụ nữ, các viêm kết mạc có thể vùi
(conjonctivites à inclusions)
(sérotypes D và K)
- bệnh viêm hạch bạch huyết hoa liễu
(lymphogranulomatose
vénérienne) (sérotypes L1 và L3
-
bệnh mắt hột (trachome) (sérotypes A và
C)
- Chlamydia pneumoniae là nguyên nhân của viêm phổi
không điển hình
(pneumopathies
atypiques).
-
Chlamydia psittaci là nguyên nhân của bệnh vẹt (psittacosis)
15/
NHỮNG TRIỆU CHỨNG THƯỜNG THẤY NHẤT CỦA NHIỄM TRÙNG BỞI CHLAMYDIA
TRACHOMATIS NƠI PHỤ NỮ ?
- nhiễm trùng thường
không có triệu chứng.
- đôi khi có
thể nhận thấy :
- khí
hư không nhiều, ít hôi thối, nhầy mủ (mucopurulent) hoặc
lẫn máu.
-
triệu chứng viêm bàng quang (tiểu khó, tiểu nhiều) có nước tiểu
trong với tiểu bạch cầu (leucocyturie).
- cổ tử
cung thường xuất huyết
16/ NHỮNG BIẾN CHỨNG THƯỜNG THẤY
NHẤT CỦA NHIỄM TRÙNG BỞI CHLAMYDIA TRACHOMATIS NƠI PHỤ NỮ ?
- viêm
noãn quản (salpingite) với các nguy cơ thứ phát :
-
vô sinh do noãn quản (stérilité tubaire)
-
có thai ngoài tử cung
-
bệnh viêm vùng chậu mãn tính
- hội
chứng Fitz-Hugh-Curtis hoặc viêm quanh gan ( péri-hépatite )
- lây
truyền Chlamydia trachomatis cho trẻ sơ sinh lúc sinh
- viêm kết mạc
có thể vùi (conjonctive à inclusions ( thường là tự nhiễm )
- hội chứng
Fiessinger-Leroy-Reiter
17/ NHỮNG
TRIỆU CHỨNG THƯỜNG THẤY NHẤT CỦA NHIỄM TRÙNG BỞI CHLAMYDIA
TRACHOMATIS NƠI ĐÀN ÔNG ?
- bệnh cảnh
lâm sàng cổ điển là tiết dịch niệu đạo trong suốt, không nhiều,
rõ ràng nhất vào buổi sáng, ít đau đớn, kết hợp với những cảm
giác chủ quan khó chịu ở niệu đạo.
18/ NHỮNG BIẾN CHỨNG THƯỜNG THẤY
NHẤT CỦA NHIỄM TRÙNG BỞI CHLAMYDIA TRACHOMATIS NƠI ĐÀN ÔNG ?
- viêm tuyến tiền
liệt ( prostatite)
- viêm mào
tinh hoàn (épididymite)
- hẹp niệu đạo
( sténoses urétrales) (hiếm)
- viêm hậu môn
trực tràng (ano-rectites) : thường thấy ở những người đồng tính
luyến ái (nam hơn nữ).
- viêm kết mạc
có thể vùi (conjonctivite à inclusions) (thường là tự nhiễm)
- hội chứng
Fiessinger-Leroy-Reiter
19/ 3 HỌ
KHÁNG SINH ĐƯỢC CHỈ ĐỊNH NHIỀU NHẤT ĐỂ ĐIỀU TRỊ CÁC NHIỄM TRÙNG
DO CHLAMYDIA TRACHOMATIS ?
- các
cyclines là các
thuốc điều trị chuẩn.
- các
fluoroquinolones cũng có hiệu quả.
- các
macrolides có hai lợi ích :
- có
thể sử dụng ở đàn bà có thai ( trái với cyclines và
fluoroquinones).
- azythromycine
(Zitromax) có thể được dùng với liều duy nhất (1g bằng đường
miệng).
20/ CÓ THỂ ĐIỀU TRỊ VỚI LIỀU DUY
NHẤT CHO NHIỄM TRÙNG BỞI CHLAMYDIA KHÔNG CÓ BIẾN CHỨNG
KHÔNG
Có, azithromycin (Zitromax) với liều duy nhất 1g là một
thuốc điều trị hiệu quả đối với nhiễm trùng đường niệu sinh dục
dưới bởi Chlamydia, bao gồm viêm niệu đạo (urethritis) và viêm
cổ tử cung (cervicitis). Điều trị liều duy nhất không thích hợp
đối với nhiễm trùng đường niệu sinh dục trên , như viêm mào tinh
hoàn (epididymitis) và bệnh viêm vùng chậu ( pelvic inflammatory
disease ) (PID). Phép điều trị đơn giản hóa này hắn là điều trị
hiệu quả cho những bệnh nhân không tuân thủ trong điều trị.
21/ ĐỂ ĐIỀU TRỊ VIÊM NIỆU ĐẠO DO
CHLAMYDIA , NHỮNG KHÁNG SINH NÀO HIỆN NAY ĐƯỢC KHUYÊN SỬ DỤNG ?
Doxycycline (Vibratab), 100mg, 2 lần mỗi ngày, trong 7 ngày,
bằng đường miệng.
hoặc
Azithromycin (Zitromax), liều duy nhất 1g, bằng đường miệng
Những thuốc thay
thế :
Ofloxacin (Tarivid), 300mg, 2 lần mỗi ngày, trong 7
ngày, bằng đường miệng.
hoặc
Levofloxacin ( Tavanic), 500mg mỗi ngày, trong 7 ngày
hoặc
Erythromycin (Erythroforte), 500mg, 4 lần mỗi ngày,
trong 7 ngày, bằng đường miệng.
hoặc
Erythromycin ethylsuccinate, 800mg, 4 lần mỗi ngày,
trong 7 ngày, bằng đường miệng.
Trong thời kỳ thai nghén :
Erythromycin (Erythroforte), 500mg, 4 lần mỗi ngày,
trong 7 ngày, bằng đường miệng.
hoặc
Amoxicillin (Clamoxyl), 500mg, 3 lần mỗi ngày, trong 7
ngày, bằng đường
miệng.
hoặc
Azithromycin (Zitromax), liều duy nhất 1g, bằng đường
miệng
22/ ĐỂ ĐIỀU TRỊ BỆNH LẬU, CÓ THUỐC
UỐNG THAY CHO THUỐC TIÊM CHÍCH KHÔNG ?
Các nhiễm
trùng lậu cầu niệu đạo, nội cổ tử cung hay trực tràng có thể
được điều trị đầy đủ bằng ceftriaxone ( Rocéphine ) ( 125mg )
tiêm mông với liều duy nhất hoặc một kháng sinh tương đương
thuộc cephalosporin thuộc thế hệ thứ ba.Thuốc thay thế dùng bằng
đường miệng gồm có cefixime ( 400mg ), ciprofloxacin (
Ciproxine ) ( 500mg ), ofloxacin ( Tarivid ) ( 400mg ), và
levofloxacin ( Tavanic ) ( 500mg ). Các trường hợp Neisseria
gonorrhoeae đã được báo cáo từ nhiều nước trên thế giới và đang
trở nên lan rộng trên mọi miền của châu Á. Hiện nay, quinolone
có thể được sử dụng một cách đáng tin cậy để điều trị các nhiễm
trùng này, nhưng N.gonorrhoeae đề kháng quinolone có thể gia
tăng trong tương lai. Do nhiễm đồng thời bởi chlamydia, các bệnh
nhân này nên được điều trị thêm với thuốc chống lại Chlamydia (
doxycline hay azythromycin ).
23/ HAI HỌ KHÁNG SINH CÓ THỂ ĐƯỢC SỬ
DỤNG VỚI LIỀU DUY NHẤT ĐỂ ĐIỀU TRỊ VIÊM NIỆU ĐẠO DO LẬU CẦU ?
-
fluoroquinolone
- céphalosporine thế hệ thứ 3 có thể chích được (
ceftriaxone ).
Trở về Trang Chính
| 