|
Theo thống kê của Tổ
chức Bảo tồn Thế giới thì Việt Nam có 21 loài Linh trưởng
(Primates) với 6 loài đặc hữu, trong số này có 5 loài: Vọoc mông
trắng hay còn gọi Vọoc quần đùi trắng (Trachypithecus
delacouri), Vọoc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus),
Vọoc mũi hếch (Rhinopithecus avunculus), Vọoc Chà vá chân
xám (Pygathrix cinerea) và Vượn đen tuyền (Hylobates
concolor concolor) nằm trong danh sách 25 loài Linh trưởng
Cực Kỳ Nguy Cấp (Critically Endangered- CR). Những loài Linh
trưởng còn lại, đặc biệt là những loài Vọoc cũng đang đứng trước
nguy cơ bị diệt chủng, do nguồn thức ăn là: lá, quả độc cho
người như lá 3 ngón, quả mã tiền,... càng ngày càng ít; Không
gian sống càng ngày càng bị thu hẹp do diện tích rừng bị phá hủy
hay độ bao phủ thực vật bị giảm do sinh trưởng phát triển bị ảnh
hưởng bởi điều kiện ngoại cảnh khắc nghiệt; Hoặc do “quy luật
đấu tranh sinh tồn”, nhưng Vọoc lại cạnh tranh kém so với các
loài cùng Bộ (Order) như khỉ.
Thông qua đề tài
“Điều tra đa dạng sinh học vùng núi đá vôi Bãi Voi”, nơi sẽ đưa
vào khai thác trong năm 2007, theo thỏa thuận giữa Chính phủ
Việt Nam và Công ty HOLCIM, một Công ty luôn quan tâm đến vấn đề
môi trường, mà trong những năm qua đã nghiên cứu hay tài trợ cho
nhiều đề tài, dự án nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho Kiên
Giang nói riêng và cho khu vực ĐBSCL nói chung, cụ thể như: (+)
Công ty đã lắp đặt hệ thống phá hủy thuốc bảo vệ thực vật quá
hạn sử dụng, thuốc cấm hay thuốc ngoài danh mục cho phép sử dụng
của Bộ Nông nghiệp & PTNT Việt Nam, bằng sức nóng của lò nung xi
măng thay cho biện pháp cổ điển đào chôn có ảnh hưởng trực tiếp
đến nguồn nước ngầm. (+) Công ty đã tài trợ cho đề tài điều tra
nói trên, nhằm điều tra thống kê lại nguồn tài nguyên hệ động,
thực vật, với sự thực hiện của các nhà khoa học trong và ngoài
nước cùng Viện Sinh học Nhiệt đới (The Institute of Tropical
Biology). Kết quả điều tra ở núi Bãi Voi đã phát hiện một đàn
Vọoc bạc (Trachypithecus germaini), một loài Vọoc xếp
vào loại “Sắp Nguy Cấp – Vulnerable (VU)” ở Sách đỏ Việt Nam,
hiện đang đề xuất “Cực Kỳ Nguy Cấp” với số lượng trên 23 con.
Đặc điểm nhận biết: cơ thể xám đến xám vừa, mặt xám trắng, râu
dài xám trắng. Vậy chúng ta phải làm gì để cứu hộ đàn Vọoc bạc
này, khi thời gian khai thác núi Bãi Voi đã gần kề.
Vừa qua tại Hội
trường Sở Khoa học & Công nghệ Kiên Giang, trong buổi báo cáo
kết quả điều tra của đề tài trên, chủ nhiệm đề tài PGS.TS. Đoàn
Cảnh đưa vấn đề cứu hộ đàn Vọoc bạc ra thảo luận. Theo PGS. Đoàn
Cảnh thì có 2 giải pháp được đặt ra:
(1) Gia tăng không gian sinh sống trong tương lai, tức không
chỉ chừa 10 ha núi Bãi Voi như đã cam kết ban đầu, mà phải tăng
thêm khoảng 15 ha nữa trong phần sẽ khai thác của HOLCIM. Giải
pháp này được KS. Nguyễn Hồng Hải (Trưởng phòng Tài nguyên & Môi
trường huyện Kiên Lương) thống nhất đề nghị. Ưu điểm của giải
pháp này là không phá vỡ cấu trúc bầy đàn, cũng như không gian
sống không xáo trộn lớn. Tuy nhiên, theo TS. Trần Thanh Lập (Đại
diện Công ty HOLCIM) thì giải pháp này hiệu quả sẽ không cao, vì
không phải HOLCIM mất 15 ha, mà nếu hiệu quả để cứu hộ được đàn
Vọoc thì HOLCIM sẽ đồng ý chừa thêm 15 ha trên, nhưng theo TS.
Lập thì có chừa thêm 15 ha thì đàn Vọoc cũng khó lòng tồn tại
lâu được, vì phần 10 ha có độ che phủ thực vật chỉ 35% trong mùa
khô, trong mùa mưa cũng chỉ lên 55%, không đủ cho đàn Vọoc sinh
sống ở đây, nếu trồng thêm cây thì cần có thời gian, vả lại nơi
đây đất bị ảnh hưởng chất khai hoang của quân đội Mỹ rãi trong
thời chiến tranh, khó cho cây trồng phát triển và cũng khó cho
đàn Vọoc sinh trưởng. Như vậy đàn Vọoc chỉ sống được trong vùng
15 ha chừa thêm, nhưng có gì đảm bảo trong quá trình khai thác
đá vôi bằng mìn không ảnh hưởng đến đàn Vọoc này, khi đã có bằng
chứng “tiếng động” do xe chạy qua đường Trường Sơn đã có ảnh
hưởng đến sinh sản của đàn Vọoc nơi gần đó.
(2) Di dời đến nơi khác, địa điểm mà PGS. Đoàn Cảnh đề nghị
là núi Hang Tiền hoặc núi Bà Tài. Vậy địa điểm nào là thích hợp?
Đối với núi Bà Tài, sinh cảnh tương đồng như núi Bãi Voi, nhưng
có thông tin núi này đã chuẩn bị giao cho một đơn vị khai thác
đá vôi. Đối với núi Hang Tiền thì được đa số đại biểu thống
nhất, tuy nhiên theo KS. Mai Văn Hùynh (Phó Giám đốc Sở Công
Nghiệp) thì núi Hang Tiền đã có kế họach đưa vào khai thác du
lịch, e rằng không lâu cũng sẽ ảnh hưởng đến đàn Vọoc, hơn nữa
núi Hang Tiền chưa ghi nhận là có thú Linh Trưởng hiện diện ở
đó, vậy khi di dời đàn Vọoc về đó, liệu chúng có tồn tại được
không? Theo KS. Nguyễn Tấn Xông (BQL Dự án rừng phòng hộ và đặc
dụng Kiên Hà Hải) có thể đưa đàn Vọoc này ra hòn Rễ Lớn, một hòn
tách biệt đất liền ít bị quấy phá, hơn nữa hòn này trước đây
cũng đã có một cặp khỉ ở đó. Tuy nhiên hòn Rễ Lớn chủ yếu đất,
cũng chưa chắc đã thích hợp với loài Vọoc, thường thích sống với
môi trường dãi đá vôi. Theo KS. Xông thì có thể di dời đàn Vọoc
sang núi Chùa Hang, ở đây đã có một đàn Vọoc sinh sống, điều này
cũng thuận lợi cho việc cải thiện tính đồng huyết của đàn Vọoc
(Để hòa lõang di truyền đàn Vọoc cần phải có trên 50 con). Tuy
nhiên, theo ThS. Lương Thanh Hải (Giám đốc Sở KH&CN) thì tại núi
Chùa Hang, có đàn khỉ rất nhiều trên 140 con do Chi cục Kiểm Lâm
thả, sau khi tịch thu của nhóm buôn lậu động vật hoang dã từ
Campuchia sang biên giới Xà Xía (Hà Tiên). ThS. Hải cũng cảnh
báo, khỉ thường rất ghét Vọoc, liệu di chuyển đàn Vọoc về đây có
bị cắn giết hay không? Hay là chúng ta di chuyển đàn khỉ đi nơi
khác, để núi Chùa Hang cho 2 đàn Vọoc sinh sống? Nhưng chúng ta
có chắc rằng, đàn khỉ trên núi Chùa Hang lại không thuộc quý
hiếm hơn đàn Vọoc của Bãi Voi? Vậy chúng ta cần phải có thời
gian nghiên cứu giải pháp thích hợp cho đàn Vọoc núi Bãi Voi.
Thời gian nghiên cứu là bao lâu khi thời điểm khai thác núi Bãi
Voi của HOLCIM đã đến gần. Giải pháp nào là khả thi: 1 hay 2,
hoặc giải pháp nào khác. Xin hãy cứu lấy đàn Vọoc núi Bãi Voi.
“SOS – Đàn Vọoc núi Bãi Voi”. Nếu các độc giả có phương
án, xin vui lòng báo cho chúng tôi:
Ban Quản lý dự án
bảo tồn Kiên Giang.
1225A Nguyễn Trung
Trực. Tel: 077.915837; Fax: 077.915837
Email:
nxniem@yahoo.com
____________________________________________
H1. Hình đầu của
Vọoc bạc (Trachypithecus germaini)
H2. Toàn thân của
Vọoc bạc (Trachypithecus germaini)
Trở về Trang Chính
| 