Ngữ Vựng

.Nòng nọc

là hai từ nôm có nghĩa tổng quát tương đương với hai từ Hán Việt âm dương.

.Chữ viết nòng nọc

là chữ viết cổ nhất của nhân loại do tôi khám phá ra. Chữ viết nòng nọc, âm dương gồm có hai mẫu tự cái là nòng O và nọc I. Chữ viết nòng nọc hiệp (accord) theo nòng nọc, âm dương (nọc I dương hiệp với âm trở thành tròn hay có nét cong và nòng O hiệp với dương trở thành có nét thẳng, nhọn hay có góc cạnh) và chữ viết nòng nọc cũng có dấu (marker, accent) như trong Việt ngữ (Chữ Nòng Nọc Trên Trống Đồng Âm Dương Đông Nam Á).          

.Việt Dịch nòng nọc

Dịch nòng nọc là thứ Dịch viết bằng hào dương hình nọc que (I) và hào âm hình vòng tròn (O) khác với Dịch Trung Hoa, hào dương viết bằng hình nọc que liền và hào âm viết bằng hình que đứt đoạn.

Đây là loại Dịch cổ vào bậc nhất vì chữ nòng nọc vòng tròn-que là chữ cổ nhất của nhân loại. Dấu tích chữ viết nòng nọc còn thấy trong mọi nền văn hóa thế giới ngày nay (kể cả các dân tộc bán khai không liên hệ gì với văn hóa Trung Hoa). Như thế Dịch nòng nọc cổ, phổ quát hơn Dịch Trung Hoa. Dịch nòng nọc còn thấy ghi khắc lại trên trống đồng âm dương Đông Sơn. Tôi gọi là Việt Dịch nòng nọc hay Dịch nòng nọc Đông Sơn. Để tiện lợi trong cách viết bài và in ấn tôi viết quẻ dương bằng mẫu tự I và quẻ âm bằng mẫu tự O, ở vị trí đứng theo duy dương tức đọc theo chiều ngược với kim đồng hồ, theo chiều mặt trời, ví dụ OOO là Khôn, III là Càn, OIO, Khảm, IOI, Li...

.Trống đồng nòng nọc

Tôi gọi trống đồng nòng nọc (âm dương) là trống làm bằng đồng có mặt trống đặc là dương (tre đặc là tre đực), them vào đó trên mặt trống có mặt trời nọc, dương và đáy để hở nòng, âm theo kiểu trống Đông Sơn. Trên trống đồng nòng nọc, âm dương, các hình ngữ, hình tượng (thường gọi là hoa văn) viết theo pháp ngữ của chữ viết nòng nọc, theo Việt Dịch nòng nọc.Trống làm bằng đồng nhưng có hai mặt kín như trống kiểu nhà Thương của Trung Hoa không phải là trống đồng âm dương.

.Giải đọc (decipherment)

Tôi dùng từ Giải Đọc thay vì Giải Mã (decoding) Trống Đồng vì các hình, biểu tượng, “hoa văn” trên trống đồng đều là chữ, hình ngữ nòng nọc, vấn đề cốt yếu là biết đọc chữ nòng nọc hay không mà thôi, không phải là những mật mã được dùng trong gián điệp, quân sự nên không cần giải mã.

*

*                      *

Theo truyền thuyết nguyên khai của đại tộc Việt mà ngày nay còn thấy ở các tộc còn giữ được truyền thống cổ sơ cho rằng người Đại Tộc Việt sinh ra từ một quả bầu. Người Việt chui ra trước nên có mầu da sáng còn người Mường và các tộc khác chui ra sau có mầu da xậm (xin mở một dấu ngoặc ở đây, truyền thống hay huyền thoại nguyên khai thấy ở các tộc càng nguyên khai, càng bán khai càng được coi như còn trinh nguyên, nguyên thủy trong khi truyền thống, huyền thoại viết lại thời cận đại bởi các nhà nho Việt Nam đã bị sửa lại, san định lại cho hợp với "vòng lễ giáo" của đạo giáo Trung Hoa, Phật giáo và tư tưởng thuần lý Tây phương, nhiều khi sai lệch). Truyền thuyết cận đại hơn có thể dựa vào sử miệng dân gian, vào truyền thuyết cũng cho rằng người Việt Nam là con cháu Tổ Hùng được sinh ra từ một bọc trứng chim của Mẹ Tổ Âu Cơ. Theo nòng nọc, âm dương hôn phối bầu, bọc biểu tượng cho bầu vũ trụ, bầu trời thế gian, theo duy dương, biểu tượng cho vũ trụ dương, mặt trời-không gian. Người Việt cùng sinh ra từ một bao, một bọc, một bầu (trứng). Vì thế mà chúng ta có hai từ “đồng bào”.

Trong Vũ Trụ giáo, bọc hư không, bầu vũ trụ, bầu sinh tạo (có nòng nọc, âm dương) được biểu tượng bằng hình quả bầu. Để hiểu rõ ta hãy tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng của hình bầu trong Vũ Trụ giáo.

Ý Nghĩa Hình Bao, Bầu Trong Vũ Trụ giáo

Bầu là một loại thực vật có quả hình bao, bọc, túi. Bầu biến âm với bào, bao. Qua từ láy bầu bì ta có bầu = Hán Việt bì  (có nghĩa là da như bì phu).  Da là cái túi, cái bao, cái bọc thân thể động vật như thấy rất rõ qua Thái Lan ngữ nang là da (Việt ngữ nang có một nghĩa là túi, bao, bọc). Pháp ngữ  peau (da) biến âm với Anh ngữ pouch (bao, bọc). Anh ngữ pouch (/pao/) biến âm với Việt ngữ bao, Hán Việt bào. Peau cũng biến âm với Việt ngữ mo là bao, bọc như mo nang. Theo p=b=m, peau = pouch = bao = /pô/ = bồ (vật đựng như cái bao, cái bọc) = mo = Anh ngữ maw (một cái túi, cái bọc trong bao tử có nhiều túi của loài nhai lại). Bầu biến âm với bí qua từ láy bầu bí. Bí ruột thịt với bì. Trái bí là trái bì, trái bầu, cùng họ nhà bầu:

                        Bầu ơi thương lấy bí cùng,

                        Tuy rằng khác giống nhung chung một giàn.

                                                                       (ca dao).

Với nghĩa là túi, bọc, bầu có nghĩa bóng là có thai, có mang (có bầu = có thai). Việt ngữ cũng có từ nghén có nghĩa là có bầu, có thai như thấy qua từ ghép thai nghén (thai = nghén). Theo biến âm ngh = k như nghịt = kịt (đen), ta có nghén = kén (cocoon). Kén là bao, bọc (như kén của con nhộng, chứng da qui đầu bọc kín “phimosis” gọi là kén qui đầu). Có nghén là có kén, có bầu, có bào (thai).

Tóm lại, bầu có nghĩa là bao, bọc, túi, là có thai, sinh tạo.

Với nghĩa này, quả bầu được dùng làm biểu tượng cho bầu hư vô, bầu vũ trụ, bầu trời, bầu sinh tạo, bầu nòng nọc, âm dương, bầu Trứng Vũ Trụ hay đĩa Thái Cực. Bầu, bọc thai, bọc trứng, Trứng Vũ Trụ mang nghĩa căn bản là nòng nọc, âm dương, sinh tạo, là nguyên lý căn bản của Vũ Trụ Tạo Sinh, mang trọn vẹn ý nghĩa Vũ Trụ giáo. Ở cõi Tạo Hóa Đại Vũ Trụ, quả bầu biểu tượng cho Bầu Tạo Hóa, Bầu Đại Vũ Trụ, Bầu Sinh Tạo Đại Vũ Trụ. Ở Tiểu Vũ Trụ (Cõi Người), quả bầu biểu tượng cho Bầu Tiểu Vũ Trụ, Bầu Thế Gian, Bầu Sinh Tạo Tiểu Vũ Trụ thế gian. Vì thế trong những kiến trúc, những biểu tượng tín ngưỡng, đền đài quốc biểu, quả bầu là giáo biểu (religious symbols) của Vũ Trụ giáo dựa trên nòng nọc, âm dương sinh tạo. Hình ảnh quả bầu được dùng nhiều trong Vũ Trụ giáo và các tôn giáo liên hệ ở khắp nơi trên thế giới. Dĩ nhiên hình dạng, cấu trúc quả bầu thay đổi và ý nghĩa quả bầu cũng thay đổi theo mỗi nền văn hóa, tùy theo độ chính thống theo Vũ Trụ giáo, tức là đạo gốc hay chỉ bị ảnh hưởng của Vũ Trụ giáo, tùy theo độ hòa đồng với văn hóa địa phương và tùy theo bầu dùng để diễn tả một khía cạnh nào đó của Vũ Trụ giáo, của vũ trụ quan như theo Đại Vũ Trụ hay Tiểu Vũ Trụ, theo duy âm hay duy dương, theo Thế (World) nào, theo Tượng (Element) nào. Mỗi nền văn hoá dùng một loại bầu có hình dạng thích hợp với giáo thuyết của nền văn hóa đó.

Cũng xin nói thêm là Việt ngữ có từ mo là bao bọc, bầu như mo nang là bao hoa cau thì ông mo (pháp sư, một thứ shaman) là những người có bản thể “bao, bầu” vũ trụ, là  những hiện thân hay đội lốt vũ trụ, các đấng sinh tạo, tạo hóa nên được coi là có thể liên hệ và thừa hành các đấng này.

Hãy lấy một vài hình ảnh bầu thường thấy trong những tôn giáo lớn, đền đài quốc biểu hiện nay để soi sáng.

.Bầu hình bao tròn

Bầu loại này có hình tròn như quả bóng như loại bầu thấy ở các tộc thổ dân Mỹ châu thường dùng trang trí trong mùa lễ Tạ Ơn Thanksgiving. Theo chính thống bầu tròn biểu tượng cho Hư Không thường còn ở dạng trung tính (neutral). Bầu loại này chỉ có tính cách tượng trưng, chưa mang tính sinh tạo nên ít thấy. Bầu tròn này thường được thay thế bằng hình cầu tròn hay vòng tròn.

.Bầu hình ngỗng rượu nòng nọc

Bầu loại này có cổ dài hình trụ nọc, thân hình bầu nòng. Chiều cao của cổ nọc và thân bầu nòng bằng nhau nên bầu loại này là bầu nòng nọc, âm dương đề huề. Nhìn dưới diện âm dương nhất thể, bầu này tương đương với Trứng Vũ Trụ, đĩa Thái Cực. Nhìn dưới diện âm dương riêng rẽ, bầu này biểu tượng cho Lưỡng Nghi. Bầu loại này thấy nhiều ở những nền văn hóa hay tôn giáo theo Vũ Trụ giáo hay bị ảnh hưởng bởi Vũ Trụ giáo, đặc biệt trong những nền văn hóa trong đó nòng nọc, âm dương còn đề huề, âm còn ngang hàng hay còn được coi trọng với dương và Dịch còn viết dưới dạng chữ viết nòng O nọc I (ghép lại thành hình quả bầu nòng nọc) như văn hóa Việt Nam.

.Bầu hình củ hành Tây

Bầu loại này có phần thân bầu nòng to ứng với củ hành mang tính chủ, phần nọc ngắn, nhỏ ứng với phần đuôi cuống. Phần đuôi nọc mang dương tính có hình nọc mũi mác (răng cưa, răng sói) /\. Cần phải phân biệt ít nhất hai trường hợp chính: trường hợp thứ nhất bầu gồm hai phần riêng biệt là phần bầu nòng O và đuôi nọc mũi mác. Ta có lưỡng tính nòng nọc, âm dương. Nhưng ở đây phần thân bầu nòng O to hơn phần cuống nọc I nên nòng âm mang tính chủ, tính trội (dominant). Trường hợp thứ hai, phần đuôi nọc mũi mác chỉ là một cái dấu (marker, accent) nọc mũi mác (/\) dương không phải là một chữ viết nòng nọc (The Da Vinci Code và Chữ Viết Nòng Nọc Trên Trống Đồng Âm Dương) cho biết bầu nòng O mang dương tính biểu tượng cho khuôn mặt nam, dương, thái dương của phía, ngành nòng O. 

.Bầu hình bầu nậm hồ lô có một eo hay hai eo... 

-Bầu có một eo: phần thân chính của bầu ở dưới vẫn là nòng O mang âm tính còn phần cổ nọc ở trên giờ là một quả bầu nhỏ có hình cây chầy (pestle) là nọc dương nhưng giờ phình ra ở dưới tức đã âm hóa một phần. Đây là dạng nọc dương hiệp (accord) với âm tính của phần bầu nòng O mang âm tính ở dưới. Ta vẫn có âm dương nhưng ở đây âm mang tính trội, tính chủ.

-Bầu có hai eo: ở đây thân bầu có hai nòng bầu OO và cổ bầu là nọc (I) hiệp với âm tính, cộng lại theo duy dương là IOO  tức OO (nước, thái âm) mang dương tính (dương, lửa, chuyển động, thái dương tức Chấn, theo duy âm là OOI, Cấn. Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt bầu này là một khuôn mặt biểu tượng cho Lạc Long Quân Chấn có những khuôn mặt là Mặt Trời Nước, Biển (nên dắt 50 con xuống biển) và Âu Cơ  Cấn có những khuôn mặt là Mặt Trời mới rạng nhô đầu núi, mặt trời tảng sáng, tinh mơ, nhật tảo chưa có tia sáng và Non [Mẹ Tổ Âu Cơ là Thái Dương Thần Nữ và thuộc dòng Lửa thế gian Non (nên dắt 50 con lên núi)].

.Bầu Tam Thế

Trong các cấu trúc biểu tượng cho tín ngưỡng, tôn giáo quả bầu có thêm phần đế biểu tượng cho Tam Thế hay Ba Tầng của Cõi Trên. Bầu loại này là loại bầu hình ngỗng rượu nòng nọc âm dương có đế hình một vật đựng như cái bát, cái chén như thường thấy qua hình quả bầu dùng làm phần chóp đèn (cupola) của đèn Cây Vũ Trụ.

Đèn đá Cây Vũ Trụ. Hình chóp (cupola) đèn quả bầu có đế biểu tượng TamThế mang trọn nghĩa Vũ Trụ giáo.

Quả bầu có đế Tam Thế này bao gồm trọn vẹn triết thuyết Vũ Trụ tạo sinh:

.Âm dương

Nếu nhìn dưới góc độ âm dương phần chóp của đèn đá chia ra làm hai phần: phần trên là hình quả bầu nậm (dương) để trên phần đế ở dưới có hình chén (âm). Nếu nhìn theo âm dương kiểu chầy và cối thì phần trên là chiếc chầy đầu tròn (pestle) mang biểu tượng dương, phần dưới vật đựng có hình cái cối (mortar) mang biểu tượng âm (giống như chầy cối của dược sĩ chế thuốc). Phần chóp của đèn mang biểu tượng âm dương.

.Tứ Tượng

Nếu nhìn theo góc độ Tứ Tượng, chóp đèn chia ra làm bốn phần:

-Phần hình trụ ống trên cùng biểu tượng nọc, dương, lửa vũ trụ ứng với Càn (K’ien).

-Phần bầu tròn, theo duy dương là bọc dương (yang pouch) hay Khôn dương (yang K’un) biểu tượng khí vũ trụ (cosmic gas, or air) ứng với Đoài vũ trụ (cosmic Tui).

-Phần thứ ba có hình cái bát, vật đựng nước, bên ngoài có phụ đề các cánh hoa sen. Sen có nghĩa là nước: hoa sen là loài hoa mọc dưới nước, con sen là đứa tớ gái hầu nước (Nguyễn Xuân Quang, Minh Oan Cho Đóa Hoa Phật, Tiếng Việt Huyền Diệu) ). Cái bát, vật đựng nước ở Cõi Trên, Thượng Thế biểu tượng cho nước vũ trụ (cosmic water) ứng với Chấn vũ trụ (cosmic Chen).

-Phần chân đế dưới hình nón cụt tròn xoay biểu tượng đá, đất, thiên thạch (meteorite) ứng với Li vũ trụ (cosmic Li).

.Tam Thế

Nếu nhìn dưới khía cạnh Tam Thế thì phần bầu phía trên là  Thượng Thế  hay Tầng Trên của vũ trụ, (đáy bầu hình bao, bọc, vỏ là Vũ và cổ bầu hình trụ là Trụ), phần đế là Trung Thế hay Tầng Giữa và phần chén bát là Hạ Thế hay Tầng Dưới.

Như thế phần chóp đèn hình bầu có đế có đủ âm dương, tứ tượng, tạo sinh ra vũ trụ Tam Thế vạn vật. Bầu có đế Tam Thế mang trọn vẹn nghĩa Vũ Trụ tạo sinh.

Xin lưu ý

Cần phải phân biệt hai trường hợp: một là bầu có đế có thể chỉ biểu tượng cho ba thế nhỏ (tiểu tam thế) hay ba tầng của Thượng Thế và hai là có thể biểu tượng cho Tam Thế của cả Vũ Trụ, tức là bầu Vũ Trụ.

Tóm lại với những hình dạng khác nhau, bầu diễn tả mọi khía cạnh, mọi hình tượng [Hư Vô, Thái Cực, Lưỡng Nghi, Tứ Tượng (nhìn chung hay riêng từng Tượng một), Tam Thế, Cây Vũ Trụ] của Vũ Trụ tạo sinh và bầu là giáo biểu của Vũ Trụ giáo.

Một Vài Hình Ảnh Biểu Tượng Của Bầu Trong Văn Hóa Thế Giới

Hình ảnh quả bầu thấy rất nhiều trong các nền văn hóa theo Vũ Trụ giáo chính thống hay bị ảnh hưởng bởi Vũ Trụ giáo.

.Việt Nam

Vũ Trụ giáo ở Việt Nam rất chính thống vì văn hóa Việt Nam còn giữ âm dương đề huề và có Việt Dịch nòng nọc còn ghi khắc lại trên trống đồng âm dương Đông Sơn. Hình ảnh quả bầu ở Việt Nam thường là bầu nậm ngỗng có cổ cao âm dương đề huề hay bầu có đế Tam Thế (xem dưới).

.Trung Hoa

Vũ Trụ giáo ở Trung Hoa, Nhật Bản nhiều khi không còn chính thống vì theo phụ hệ cực đoan, có thể chỉ là bị ảnh hưởng bởi Vũ Trụ giáo nên quả bầu đã biến đổi nhiều.

Lư đồng ở Tử Cấm Thành, Bắc Kinh có chóp quả bầu hình cầu tròn (ảnh của tác giả).

Chóp quả bầu hình cầu tròn đầu chỉ có núm nhọn rất nhỏ. Núm là cái dấu nọc mũi mác hay răng cưa, răng sói (/\) có một nghĩa là đực, dương. Bầu tròn ở đây là bầu dương có nghĩa là Hư Không dương, Khôn dương tức Khí Gió, Cõi Trên (dương vì người Trung Hoa theo phụ hệ cực đoan).

Đèn Cây Vũ Trụ có chóp đèn quả bầu Tam Thế tại Tây Hồ, Hàng Châu, Trung Hoa (ảnh của tác giả).

Đèn ở trên hồ nước nên đèn có hình bầu tròn mang âm tính của nước. Hình chiếc đèn này được in trên tờ giấy bạc nhân dân tệ một đồng của Trung Hoa.

Bầu Tam Thế ở Tử Cấm Thành, Bắc Kinh (ảnh của tác giả).

Bầu đã biến đổi. Phần bầu Cõi Trên (Khí Gió) hình củ hành Tây có các làn sóng khí gió. Phần chóp hình trụ nọc ngắn, nhỏ có thể chỉ là cái dấu (marker, accent) cho biết là bầu mang dương tính tức Khôn dương (khí gió). Phần giữa (phần trên của đế) hình chén có phụ đề cánh hoa sen biểu tượng cho Cõi Nước. Phần đế dưới cùng có những chấm nọc nguyên tạo hình những hột tròn, nếu nhìn dưới diện Đại Vũ Trụ thì những nọc chấm nguyên tạo này biểu tượng cho  bụi Lửa vũ trụ và nếu nhìn dưới diện Tiểu Vũ Trụ thì những chấm nọc nguyên tạo này biểu tượng cho bụi đất (Đất dương). Bầu biểu tượng cho Tam Thế nhưng có sự hiện diện của chấm nọc nguyên tạo biểu tượng cho Lửa vũ trụ hay Đất nguyên tạo.

.Ấn giáo

Trong Ấn Độ giáo, hình quả bầu biểu tượng cho Thượng Thế, Bầu Vũ Trụ (Đại hay Tiểu) đã biến thể thành hình củ hành tây có phần củ hình vòm là nòng, âm và phần cuống hình nọc nhọn, dương.

Đèn Cây Tam Thế của Ấn Giáo (ảnh của tác giả chụp ở Ấn Độ).

So sánh phần chóp đèn Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ của Việt Nam, Trung Hoa, Nhật Bản ở trên với phần chóp đèn của Ấn giáo ở đây, ta thấy rất rõ phần chóp đèn của Ấn giáo cũng là một thứ bầu nhưng biến thể. Phần trụ nọc ngắn và nhỏ hơn phần vòm mang hình ảnh bầu củ hành Tây cho thấy có hai trường hợp: trường hợp thứ nhất dưới diện âm dương hôn phối (có âm có dương) thì phần bầu tròn là nòng, âm và phần nọc nhọn ở trên là nọc, dương.  Ta thấy rất rõ phần bầu nòng, âm hình vòm to hơn phần nọc nên Ấn giáo nghiêng về phía nòng âm tức Hư Không âm, Vũ Trụ âm, Không gian âm tức âm mang tính trội. Trường hợp thứ hai chỉ nhìn theo diện duy âm thôi thì phần nọc nhọn có thể chỉ là một cái dấu nọc mang dương tính và đây là bầu âm có dấu dương nọc mũi mác tức âm nam, âm thái dương. Bầu là bầu dương tức Khôn dương (Hư Không dương, Khí Gió). Cũng nên biết Ấn giáo du nhập vào Ấn bởi người Aryan theo phụ hệ mang dương tính nhưng bị pha loãng, bị âm hóa bởi văn hóa gốc cội của dân Ấn bản địa là nền văn hóa cổ sơ vùng Thung Lũng sông Indus (Indus Valley civilization) vốn theo mẫu hệ. Mẹ Tổ của cổ dân Indus Valley cũng được sinh ra từ một cây họ nhà cây đa (ficus religiosa) giống như Mường-Việt cổ có Mẹ Tổ Dạ Dần sinh ra từ cây si (Ca Dao Tục Ngữ Tinh Hoa Dân Việt).

.Hồi giáo

Các giáo đường của Hồi giáo đều có nóc vòm hình quả bầu thường có hình củ hành Tây.

Giáo đường Hồi Giáo có mái hình vòm và đặc biệt chỏm hình bầu trong nhà tù ở đảo Robben, Nam Phi, nơi cựu tổng thống Mandela Nelson bị giam giữ phần lớn trong khoảng thời gian 27 năm tù của ông (ảnh của tác giả).

Điện nhà mồ Taj Mahal ở Agra, Ấn Độ do hoàng đế Shah Jahan xây cho vợ là Mumtaz Mahal. Đây là một kiến trúc Mughal (Hồi có ảnh hưởng văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ). Nhà mồ có nóc vòm hình bầu âm dương củ hành Tây, có bốn tháp trụ ở bốn góc biểu tượng cho Tứ Tượng và bên trong gần ngôi mộ có một điêu khắc hình Cây Đời Sống, Cây Vũ Trụ mang trọn vẹn ý nghĩa Vũ Trụ Tạo Sinh, nhằm mục đích cầu mong cho người chết đước tái sinh hay về miền hằng cửu.

 (...còn tiếp)

  Trở về Trang Chính