|
...Cận-Tử
là thời gian lão đang lần bước tới ngưỡng cửa Tử Biệt, của sự
“dùng dằng nửa ở nửa đi”..Mà dùng dằng thì còn đôi chút quyến
luyến, tiếc rẻ, nấn ná, cố kéo dài một it thời gian với cuộc
đời. Nấn ná vì lão vẫn không tin rằng lão chỉ còn dăm tháng để
hít thở không khí trần gian, để được gần gũi người vợ hiền, bầy
con cháu. Và bạn bè quyến thuộc gần xa...
Khi được thầy thuốc cho hay bệnh đang đi vào giai đoạn cuối thì
lão có những tâm trạng khác nhau.
Lão ngạc nhiên không tin chuyện đó có thể xẩy ra cho lão. Lão
lão hốt hoảng kêu lên “ Chắc là có sự lầm lẫn nào đây. Ðâu có
phải là mình nhỉ”!?. Lão cho rằng bệnh nhân giường bên kia ra đi
sớm mới phải vì đương sự gầy gò ốm yếu, suốt ngày ho sù sụ, luôn
luôn thở dốc, chứ lão đâu đã đến nỗi gì. Ðây cũng là phản ứng tự
nhiên của nhiều người chứ chẳng riêng gì lão. Tự nhiên vì sắp
mất tất cả mọi sự trên đời thì ai chẳng ít nhiều tuyệt vọng, đau
khổ, bất mãn...
Nhưng mỗi lần gặp mặt, thấy ông thầy thuốc nghiêm nghị hơn, dè
dặt hơn thì lão linh cảm là đúng. Ðôi lúc lão cũng đã ấm ức
trách vị lương y vì chẳng chịu khó tìm kiếm phương thức thần
diệu hơn để chữa cho mình.
Rồi lão cầu nguyện, mặc cả điều đình với đấng thiêng liêng giúp
lão, cứu lão ra khỏi cơn bạo bệnh này, với lời hứa là từ nay sẽ
sống đàng hoàng hơn, điều độ hơn. Từ hơn hai năm nay, khi thấy
ho nhiều, lão bỏ hẳn rượu, thuốc lá, ăn nhiều rau trái cây và
còn đi bô mỗi ngày, một việc mà trước đây không bao giờ lão nghĩ
tới. Rồi thì lão được xác định bị ung thư phổi. Chẳng là vì lão
hút thuốc lá từ năm 19 tuổi, hơn một nửa thế kỷ liên tục mang
khói vàng của điếu thuốc vào phổi...Lão bắt đầu ho nhiều, khó
thở, kém ăn, xuống cân..Và lão bắt đầu trị liệu..
Lão mong có phép lạ để lão sống thêm vài năm nữa, cho tới khi
đứa con út tốt nghiệp đại học. Rồi ra đi cũng mãn nguyện...
Ðến khi y giới lắc đầu chịu thua thì lão thấy không còn hy
vọng, lão trở nên buồn rầu, chẳng muốn gặp ai.
Có người nói lão sợ chết. Thời gian đầu khi nghe nói bệnh không
chữa được thì quả tình lão có hoảng hốt sợ hãi thật. Ai mà chẳng
sợ mất sự sống, phải lìa bỏ những gì đã gắn bó với đời mình cả
nhiều chục năm. Nói rằng không sợ thì chỉ là dối lòng, phủ nhận
chối bỏ sự thật. Bây giờ thì lão chấp nhận những giới hạn của
chữa chạy. Nhiều lúc, lão cũng nghĩ là sống tới tuổi ngoài thất
tuần của lão hiện nay cũng đã quá nhiều Ngày xưa cha mẹ lão chỉ
thọ tới sáu chục tuổi. So với bố mẹ, “Bonus” tuổi mà Thượng Ðế
dành cho lão đã quá nhiều...Lão chấp nhận và chỉ mong sao được
ra đi bình an, thanh thản...
Nhưng lão cũng nghĩ tới một số nhu cầu, một số mong muốn được
đáp ứng trước khi tử biệt. Những nhu cầu căn bản của con người
nhưng đơn giản hơn, nhẹ nhàng hơn...
Vì lão nghĩ, dù trong tình trạng cận tử, lão vẫn còn là một sinh
vật, vẫn còn cảm nghĩ, suy tư, rung động, vẫn còn đôi chút nhu
cầu vật chất, những tình cảm thương yêu, tiếp xúc. Vậy thì lão
vẫn còn những mong muốn. Y giới cũng đồng ý với lão rằng người
cận tử có quyền được cung cấp một số đòi hỏi.
Lão quyết định sẽ chết đàng hoàng, trong tôn trọng. Lão nghĩ là
lão may mắn có được một mái nhà ấm áp để sửa soạn ra đi chứ
không cầu bơ cầu bất như nhiều người bất hạnh, tứ cố vô thân,
không người thừa nhận. Lão đang ở trong một cơ quan chăm sóc
người cận tử.
Lão nhớ lại, ngày xưa người ta thường chết ở nhà, nơi mà vợ
chồng con cái sống chung với nhau thế hệ này qua thế hệ khác.
Người ta sửa soạn cho sự chết giữa những người thân yêu, được
người thân yêu quây quần chăm sóc. Mọi người có thời giờ thong
thả nói với nhau, bàn bạc cùng nhau về hậu sự, về chuyện tương
lai của các thành viên trong gia đình. Người chết được thân nhân
tắm rửa bằng nước cỏ cây hoa lá nhiều mùi thơm, thân xác nguyên
vẹn và được mặc quần áo mới may thật đẹp. Áo quan là những mảnh
gỗ vàng tâm, gỗ gụ. gỗ lim...sắm sẵn dùng làm phản nằm cho bóng
dẩu mồ hôi, để khi hữu sự thì làm áo quan, mang thân xác ra đi.
Người chết được quyến thuộc bạn bè tới tận nhà để nhìn mặt nhau
lần cuối, đưa tơi huyệt để vĩnh biệt chia tay...
Bây giờ thì mọi sự đều đổi thay, vì hoàn cảnh, nhu cầu cuộc
sống. Người ta chết ở bệnh viện, ở nhà thương, ở nhà “hospice”,
đôi khi trên xa lộ, tại thương xá, giữa biển cả, trên núi
cao...Thôi thì “gặp thời thế, thế thời phải thế”, chọn lựa làm
chi...Cũng là một cách chấm dứt sự sống...
Lão đã làm giấy từ chối mọi phương thức chữa chạy mạnh mẽ như
là “gắn dây chỗ này, cài máy chỗ kia” trên cơ thể. Trong di
chúc, lão ghi rõ rõ ý muốn chăm sóc y tế như thế nào trong
trường hợp mình không nói được vào giai đoạn cuối cuộc đời, khi
không còn hy vọng cứu chữa. Lão cũng làm giấy ủy quyền cho một
thân nhân quyết định phương thức điều trị khi lão hết sáng suốt.
Lão đã tìm hiểu về chương trình chăm sóc cận tử -hospice-
nên lão xin vào đây để hy vọng được nhẹ nhàng ra đi không đau
đớn vì những biến chứng bệnh của ung thư...
Trước hết lão muốn được gặp gỡ tất cả thân bằng quyến thuộc nhất
là người bạn trăm năm với các con các cháu. Hơn mấy chục năm
chung sống với biết bao kỷ niệm buồn vui có nhau. Lão đã làm hết
nhiệm vụ cho gia đình và lão cũng muốn nhân dịp này nhìn lại các
thành quả đó trên gương mặt mọi người với những lời nhắn nhủ
cuối cùng. .Lão cũng cần giải quyết mọi chuyện với người thân
thiết để đôi bên chia tay trong bình an...Và lão cũng được nắm
bàn tay những người thân yêu lần cuối, bàn tay đón lão vào đời,
bàn tay tiễn đưa lão vĩnh viễn ra đi..”Xin chia tay, và nếu
là mãi mãi, thêm một lần, xin mãi mãi chia tay”- một nhà thơ
nào đó đã viết...
Lão mong muồn được đối xử như người còn sống. Theo lão, cận tử
mới chỉ là gần chết, sẽ chết vì sự sống chỉ ngưng sau khi lão
không còn hơi thở, tim lão ngưng đập, não bộ tê liệt. Lão vẫn
còn là một sinh vật với mọi ý nghĩa của nó, như là có suy
tư,cảm xúc, quyền hạn như mọi người. Có vui, có buồn, có hy
vọng, có thương yêu...
Lão cần được duy trì các hy vọng dưới mọi hình thức. Hy vọng có
thuốc tiên, có phương thức kỳ diệu để lão lành bệnh. Mặc dù biết
rằng bệnh của lão đang đi vào giai đoạn cuối, những hung bào ung
thư đã xâm lấn nơi xa, nhưng “còn nước còn tát”, lão vẫn hy vọng
ở một phép lạ đến với lão. Lão đang cầu nguyện ơn trên. Rồi lão
hy vọng những cơn đau không hành hạ mình. Hy vọng con cái gần
mình. Hy vọng không chết đơn côi. Xin ai đó đừng làm tiêu tan hy
vọng của tôi với lời an ủi xã giao, có lệ, “hãy nhìn vào sự
thật, đừng mong ở phép lạ”... Hy vọng có thể lành. Hy vọng
chết không đau đớn. Hy vọng vợ hiền, con cháu ở lại bình an. Hy
vọng mình được về nơi vĩnh phúc..Xin đừng thổi tắt những ngọn
lửa hy vọng của tôi!
Dù thời gian không còn bao lâu, nhưng lão vẫn mong muốn tiếp tục
được chăm sóc bởi những người có khả năng, hiểu biết, thông cảm
với hoàn cảnh, bệnh tình của lão. Lão vẫn muốn tiếp tục nhận
dịch vụ y tế, dù mục tiêu bây giờ là làm nhẹ bệnh thay vì chữa
khỏi...Những giải thích về bệnh của tôi từ bác sĩ, những hướng
dẫn ăn uống từ điều dưỡng viên, sự chăm sóc vệ sinh cá nhân cũa
người y công...đều làm ấm lòng tôi hơn, thoải mái hơn...Dù biết
rằng sắp chết, tôi cũng vẫn cần...xin đừng cô lập tôi, bỏ tôi
một mình trong sợ hãi!!!Lão nhớ có một tác giả nào đó đã viết:
“Chết không phải là kẻ thù; sống với ám ảnh sợ hãi nó mới là
kẻ thù...”
Lão cũng muốn được tham dự vào các quyết định liên quan tới lão.
Về các phương thức trị liệu; cách ăn uống, sinh hoạt hàng ngày.
Ngay cả hình thức ma chay, chôn cất mà lão đã sắp đặt đâu vào
đó.. Ðôi khi thân nhân không muốn kẻ sắp vĩnh biệt ra đi bận tâm
với thủ tục, chi tiết rườm rà, nên quyết định hộ. Làm vậy là ta
đã phủ nhận quyền quyết định của họ, coi họ như bất lực và vô
hình dung giảm giá trị của họ...
Lão cần được giải thích đầy đủ và ngay thẳng cũng như có quyền
nêu ra những thắc mắc về sự chết Nhiều khi thầy thuốc không
muốn nói tới chết chóc với bệnh nhân đau nặng, vì muốn để họ còn
hy vọng. Hoặc cho rằng bệnh nhân đã biết rồi. Vì khó nói làm sao
ấy. Lão cũng thông cảm với hoàn cảnh khó xử của người thầy thuốc
đang chăm sóc lão. Nhiều lúc lão thấy ông ta dường như muốn nói
với lão một điều gì quan trong, nhưng lại ngập ngừng. Chắc lại
là chuyện “vô phượng trị liệu” về bệnh của lão chứ gì!? Thực tội
nghiệp cho ông bác sĩ! Ðược huấn luyện để xua đuổi tử thần xa sự
sống, chứ đâu có được hướng dẫn để nói về sự chết với bệnh
nhân...
Từ lúc sinh thời, lão vẫn có một đức tin tôn giáo thì giờ đây
lão cần sự chăm sóc tâm linh, để linh hồn lão có nơi tá túc bình
an. Người ta muốn được lên cõi Thiên Ðàng, tiêu diêu miền Cực
Lạc thì lão cũng muốn được về nơi vĩnh cửu mà lão đã từng ấp ủ.
Lão muốn được tâm sự với vi lãnh đạo tinh thần mà lão đã quen
biết từ nhiều chục năm nay, để sửa soạn cho linh hồn lão...
Lão cũng cần được giải thích về diễn tiến của sự chết; Vì lão
nghe nói khi chết thì sẽ có những khó khăn, những thay đổi về
thể xác cũng như linh hồn. Liệu lão có bị những cơn đau bệnh
hoạn xâu xé cơ thể!? Liệu những hoảng loạn, ác mộng có đến với
lão?. Lão có mất ngủ, kém ăn, bí đại tiểu tiện...bác sĩ sẽ làm
gì để giúp lão ra đi nhẹ nhàng?
Lão cần sự giải thích thành thực, sự thông cảm của thầy thuốc.
Lão không muốn sống trong u mê, lo sợ của sự chờ chết....Lão nhớ
lời nhắn nhủ của Nữ tu đáng kính Theresa “
Ðừng sợ hấp hối vì
nó rất giản dị...”
Lão chỉ cần có vậy.....
Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức
Texas-Hoa Kỳ
Ý Kiến xin gửi về :
bsnguyenyduc@khoahoc.net
Trở về Trang Chính | 