|
Mập phì là tình trạng tích tích tụ chất béo quá
nhu cầu duy trì các chức năng của cơ thể.
Mập có thể sẩy ra ở tuổi đang lớn, trong đó tế
bào mỡ vừa tăng trưởng vừa phân sinh hoặc trễ hơn từ tuổi trưởng
thành bằng sự phình lớn tế bào mỡ. Đây là một bệnh kinh niên mà
muốn không mắc phải, ta cần lưu tâm tới việc ăn uống, vận động
cơ thể và giữ gìn đời sống lành mạnh
Định nghĩa
Béo phì là một bệnh liên can tới sự rối loạn về
dinh dưỡng. Một người được coi là béo phì khi cân nặng hơn trọng
lượng lý tưởng khoảng 20%.
Cơ quan Y Tế Thế Giới đã đặt ra một Chỉ Số Trọng
Lượng Cơ Thể (Body Mass Index- BMI), để xác định bệnh trạng
này. BMI là số chia của kí lô trọng lượng cơ thể cho bình phương
chiều cao tính theo mét và áp dụng cho mọi người, ngoại trừ khi
có chiều cao và sức nặng quá cỡ.
Thí dụ: ta nặng 69 kí, cao 1,8 thước. Bình phương
1,8 là 3,24. BMI sẽ là: 69:3.24= 21.29.
Theo International Obesity Task Force, nếu có BMI
từ 18.5 tới 24.9 là Bình Thường; 25 tới 29.9 là Quá Kí; trên 30
là Mập Phì , mà trên 40 thì Rất Béo Phì.
Nên nhớ là BMI không đo lường các thành phần cấu
tạo cơ thể như xương, thịt, chất béo vì người cùng BMI có thể có
các thành phần này khác nhau.
Một số khoa học gia đề nghị cách tính sức nặng
nên có như sau:
Đàn bà : cứ 5 feet chiều cao là 100 lbs; mỗi inc
cao hơn thêm 6 lbs. Một người cao 5f 11 thì cân nặng tốt là 166
lbs.
Đàn ông: 5 f cao là 105 lbs; mỗi inc cao thêm 6
lbs. Nếu cao 5f11 thì sức nặng tốt sẽ là 171 lbs.
Hoặc ta có thể đo tỷ lệ vòng bụng/vòng hông: lấy
thước dây đo vòng bụng ở chỗ ngang rốn ( thí dụ 28 inc) và vòng
hông ở chỗ lớn nhất ( thí dụ 38 inc), ta có tỷ lệ là 0.68. Nếu
tỷ lệ trên 0.95 ở đàn ông, trên 0.8 ở đàn bà là các vị này có
nhiều nguy cơ mắc vài bệnh hiểm nghèo như cao huyết áp, tiểu
đường, tai biến mạch máu não.
Tản mạn về béo.
1-Theo thống kê, béo phì thường thấy ở nữ giới
nhiều hơn nam giới. Mà nữ giới dường như lại rất hay quan tâm
tới chuyện quá kí, nặng cân. Ý kiến chung vẫn nói là quý bà quý
cô sẽ đẹp, hấp dẫn, hạnh phúc hơn nếu có một thân hình mảnh mai,
liễu thúy.
Điều đáng để ý là người nữ nghèo lại hay mập hơn
người nữ sung túc mà người nam khá giả lại dễ mập hơn người nam
nghèo. Riêng về trẻ em bị bỏ rơi, nghèo túng ăn uống thất thường
thiếu chất dinh dưỡng nhiều calories lại béo phệ ra.
Đàn bà trung bình có 20% mỡ béo với 10% là chất
béo cần thiết (essential fat) trong khi đó người nam chỉ có từ
12 tới 15% mỡ béo với từ 4- 7% chất béo cần thiết.
Cơ thể người nam mập phì có hình dạng một quả táo
với 20% mỡ tụ ở phần bụng. Người nữ mập mang hình dáng một quả
lê với 8% tế bào mỡ tụ ở vòng mông và cặp đùi. Sự phân phối này
cũng có một số ảnh hưởng tới sức khỏe.
Với người nữ, Thượng Đế trao cho trách nhiệm mang
thai, nuôi con, thì mỡ là nguồn cung cấp năng lượng cho nhu cầu
dinh dưỡng thai nhi và con thơ. Còn ở người nam, chất béo nơi
bụng lại được chuyển thành acid béo, đi vào máu khá mau lẹ và
nâng cao nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp.
2-Trong cơ thể, có loại mỡ rất cần và loại cần
vừa phải.
Rất cần là mỡ bao bọc che trở trái tim, phổi, cấu
tạo tủy xương, màng bọc giây thần kinh, chuyên chở cholesterol
trong máu. Mỡ cần vừa phải thường nằm dưới da, giữa các thớ thịt
và các cơ quan nội tạng.
Béo phì có thể là do tế bào mỡ vừa phình to vừa
sinh sản nhanh ở tuổi trẻ hoặc chỉ tăng trưởng quá cỡ các tế bào
béo đã có sẵn vào tuổi lớn hơn.
3- Khi ta vận động cơ thể, tiết giảm ăn uống
hoặc khi đau ốm đói khát thì tế bào mỡ nhỏ đi nhưng số lượng
không giảm. Các tế bào mỡ nhỏ đi này luôn luôn chờ cơ hội để to
trở lại khi ta ăn nhiều chất béo. Vì thế để tránh béo, không
phải chi giảm mỡ rồi muốn ăn gì thì ăn mà phải coi chừng số
lượng calories từ các thực phẩm khác nữa. Vì thực phẩm dư khác
đều chuyển sang dạng mỡ.
4-Bình thường con người không béo quá hoặc gầy
quá, vì trong cơ thể có một cơ chế để điều hòa sức nặng. Cơ chế
này hành động qua trung gian của hệ thần kinh với các hóa chất
như dopamine, norepinephrine. Cơ chế tạo ra cảm giác đói và ăn
ngon miệng sau khi thực phẩm đã được hấp thụ và kho dự trữ đã
vơi, đồng thời cũng đưa ra sự chán ngấy ( satiety) sau mỗi bữa
ăn thịnh soạn và khi dự trữ đã đầy. Nhưng con người tinh nhanh
hơn, đôi khi đã lách khỏi cơ chế này để tự do ăn uống.
5- Mập cũng mang nhiều vẻ đẹp riêng biệt.
Cách đây vài thế kỷ, người có thân hình tròn trịa
đầy đặn, bụ bẫm, lại được coi là hết sức gợi tình. Những bức vẽ
người đẹp nổi tiếng của Michelango, Leonard de Vinci đều có cái
mông tròn đầy, cặp đùi phốp pháp . Hơn nữa, béo da béo thịt còn
được coi như biểu tượng của một giai tầng khá giả, quyền quý,
phúc hậu, của một người có sức khỏe tốt không bệnh tật.
6- Béo và kỳ thị. Nhưng xã hội đôi khi cũng có
cái nhìn khác với mập béo. Có lúc họ bị kỳ thị và là đề tài cho
người ta riễu cợt. Bên Mỹ, có một bài hát” Too fat Polks” I
don't want her, you can have her, she's too fat for me”.
Nhiều chủ nhân không muốn mượn nhân viên quá mập,
nghĩ là họ không siêng năng hoặc mập béo có ảnh hưởng xấu tới
hiệu năng làm việc. Năm 1993, ở bên Mỹ , Uỷ ban Bình Ðẳng Việc
Làm đã nhận ra sự kỳ thị này và đề nghị biện pháp hóa giải. Đồng
thời những người quá kí cũng ngồi lại với nhau, tổ chức thành
nhóm hội để tự vệ, đòi hỏi công bằng và quyền lợi dân sự. Họ
yêu cầu giới chức y tế có những phương tiện thích hợp cho người
mập, như có áo choàng rộng để mặc khi khám bệnh, có máy đo huyết
áp lớn, có chồ ngồi bàn cầu xẻ trước để người bệnh lấy được nước
tiểu vào ống thử nghiệm, cân người mập ở phòng riêng, có ghế
ngồi đợi rộng rãi.
Trong khi đó thì nhiều người quá ký cũng bị tự ti
mặc cảm, cho là mình kém hấp dẫn, kém khêu gợi, không mặc được
quần áo số nhỏ, rồi lại còn vì mập mà không có bạn có bồ.
Những nguy cơ đưa đến béo phì.
Đã có nhiều giả thuyết giải thích tại sao người
này béo mà người kia lại không mặc dù ăn uống gần như nhau cũng
như tại sao có nhiều khó khăn trong việc giảm ký rồi lại mập.
1-Di truyền: Theo thống kê, từ 25% tới 40% người
có BMI cao là do di truyền và 30% tới 60% là do môi trường. Một
chuyên gia giảm kí, George Bray góp ý “ di truyền nạp đạn và môi
trường bóp cò” trong bệnh béo phì.
Di truyền có ảnh hưởng tới a) sự ăn uống, ăn chán
ngấy qua trung gian kích thích tố và hệ thần kinh; b) kích thước
lớn nhỏ và sự phân phối của tế bào mỡ trong cơ thể.
Ảnh hưởng của di truyền tăng khi trong gia đình
có cha, mẹ béo mập. Khi chỉ có hoặc cha hoặc mẹ mập thì con có
50% nguy cơ mập. Mà nếu cả bố mẹ đều mập thì nguy cơ con mập
tăng lên tới 80%.
2-Cách đây ít năm, các nghiên cứu gia đã nói đến
một chất đạm do tế bào mỡ tiết ra có thể làm tiêu mỡ. Đó là chất
leptin hoặc obgene, tìm ra năm 1994. Khi đó tuần báo TIME đã gọi
lepsin là một thần dược có thể làm tiêu mỡ trong vài tuần lễ. Ở
loài chuột, khi tiêm chất này thì mỡ béo được tiêu đi rất mau.
Nhưng ở người thì cho tới nay chưa có chứng minh công hiệu nào.
Một hóa chất khác, Propiomelanocortin (POMC) cũng
phát tín hiệu cho chuột để không ăn chất béo khi cần, nhưng
nghiên cứu không tìm ra tác dụng tương tự với loài người.
Các khoa học gia cũng phân biệt hai loại tế bào
mỡ: Tế bào mỡ trắng và mỡ nâu. Tế bào mỡ nâu chuyển chất béo ra
nhiệt năng thay vì chất béo dự trữ, còn tế bào mỡ trắng thì làm
ngược lại, chuyển chất béo thành mỡ trong cơ thể. Họ đang nghiên
cứu dùng tế bào mỡ béo nâu để loại bỏ mỡ ở người mập.
3.Một số dược phẩm làm tăng kí là: thuốc trị bệnh
tâm thần lithium, thuốc trị kinh phong Depakene, Tegretol, kích
thích tố corticosteroids, estrogen, progesteron, testosteron;
thuốc insulin trị tiểu đường.
4. Mập phì là hậu quả của sự mất thăng bằng giữa
cung và cầu năng lượng: Ăn uống nhiều mà không vận động tiêu
dùng. Người cao tuổi giảm vận động, người coi phim bộ, truyền
hình suốt ngày, công tư chức ngồi liên tục ở văn phòng ...đều có
khuynh hường lên cân.
5.Ảnh hưởng tâm lý xã hội: khi còn bé, các con
thường được bố mẹ khuyên là không nên bỏ sót thức ăn, phí của
trời vì có nhiều đứa trẻ khác không có gì để ăn. Lớn lên họ có
thói quen, ăn cho hết dù không cần.
6-Cơ thể có một cơ chế về sự “cảm thấy muốn ăn”.
Cơ chế này chỉ hoạt động hoặc được kích thích khi cơ thể ta cần
thực phẩm. Nhưng con người thì lại mưu mẹo, nhiều khi vượt qua
cái cơ chế đó để ăn cho sướng miệng. Cũng có người ăn không phải
vì nhu cầu cơ thể, mà ăn cho khoái khẩu lấy ăn làm vui.
7-Lại còn thói quen “ cơm trưa bàn chuyện làm
ăn”, uống vài ly rượu khai vị, rồi miếng thịt bò, củ khoai hấp.
thế là lên cân.
8- Địa dư cư trú cũng có đôi chút ảnh hưởng. Quan
sát cho thấy người sống ở miền lạnh thường ít vận động và ăn
nhiều thực phẩm nóng béo hơn dân miền có khí hậu nhiệt đới. Do
đó, dễ lên cân.
9-Phụ nữ có thai thường lên cân nhưng khi cho con
bú thì lại giảm, nom son sẻ hơn. Gái một con trông mòn con mắt,
kinh nghiệm cổ nhân ta cũng nói vậy. Béo mập là nguồn dinh dưỡng
cho thai nhi và sữa mẹ. Nhưng nếu sau dăm ba lần sanh đẻ thì cơ
thể thường giữ lại một ít mỡ khiến lên cân, phát triển, sồ sề
luôn.
Hậu quả của Béo Phì
JoAnn Manson, một chuyên gia Dịch Tễ học tại Đại
học Harvard có ý kiến là “Dù chỉ béo mập vừa phải cũng đưa tới
nguy cơ sớm tử vong ”.
Người mập phì thường hay mau mệt, hụt hơi thở,
thiếu sức sống, đau nhức xương thịt. Họ cũng hay bị bệnh tiêu
hóa, bệnh tim, bệnh tiểu đường, xơ gan, sưng phổi, viêm túi mật,
giãn tĩnh mạch, cao huyết áp, lâu lành vết thương, kém chống cự
với các tác nhân gây bệnh, thống phong hiếm muộn và hay gặp
nhiều nhiều tai nạn bất thường
Mập phì cũng tăng nguy cơ ung thư vú, tử cung,
nhiếp tuyến, ruột già, thực quản. Nguy cơ ung thư vú tăng rất
cao ở phụ nữ lên kí vào tuổi đôi mươi và vào thời kỳ mãn kinh.
Chữa Mập Phì.
Các chuyên gia đều đồng ý rằng béo mập là một
bệnh với nhiều khía cạnh khác nhau nên cần được chữa toàn diện
và lâu dài. Xin nhớ rằng không có môn thần được, một phương thức
nhặm lẹ nào cho giảm kí tức khắc như nhiều quảng cáo.
Nhiều người muốn xuống kí trở lại như thuở còn
học sinh, sinh viên. Đây có lẽ là một ảo tưởng chẳng bao giờ
thực hiện được. Chỉ cần nhớ rằng mỗi tuần giảm được 1 kí hoặc 2
đơn vị BMI cũng đã mang lại nhiều ích lợi rồi. Hơn nữa, giảm kí
cần thời gian để thực hiện.
Việc trước tiên không phải là định giảm bao nhiêu
kí, mà lập ra một chương trình quy mô với ăn uống lành mạnh, vận
động cơ thể lâu dài, thay đổi thói quen xấu và lưu tâm tới các
nguy cơ do mập béo gây ra. Nếu cho là mình mập, thì trước khi
quyết định giảm kí, hãy đi khám bác sĩ để phát hiện các bệnh gây
mập. Mỗi người có một cơ thể khác nhau, cách mập khác nhau, nên
muốn giảm kí cũng phải có một chương trình, kế hoạch riêng.
Để giảm ký, ta có thể theo các phương thức sau
đây:
1-Giới hạn năng lượng mang vào cơ thể-
a-Để giảm cân, việc đầu tiên là phải giảm số năng
lượng từ thực phẩm nhưng vẫn có đầy đủ chất dinh dưỡng. Một
trong nhiều mục đích là để cơ thể phải lấy năng lượng từ kho dự
trữ mỡ béo ở vùng mông, vùng bụng cho nhu cầu sinh hoạt hàng
ngày.
Trung bình mỗi ngày ta chỉ nên tiêu thụ từ
2000-2300 Calories, tùy theo mức độ sinh hoạt. Một cách đại
cương, ta có thể tính số lượng calories cần mỗi ngày bằng cách
nhân sức nặng theo cân anh (lb) với số 13, nếu hoạt động ít,
hoặc với số 15 nếu làm việc nhiều. Nếu BMI từ 27 tới 35 thì nên
giảm năng lượng ăn vào từ 300 tới 500 Calories; BMI trên 35 thì
giảm từ 500 tới 1000 Kcalories mỗi ngày.Với cắt giảm như vậy ta
có thể mất bớt từ 1 tới 2 lb mỗi tuần.
b-Các chuyên gia dinh dưỡng gợi ý là ta nên ăn
nhiều loại hạt ngũ cốc, trái cây, rau là những thứ không có hoặc
có rất ít chất béo mà cũng lại có ít calories. Nhiều người
khuyên nên ăn vừa phải cơm mì (Carbohydrate), khá đủ đạm, thêm
một ít chất xơ để bụng mau no và thức ăn chậm ra khỏi bao tử.
Xin nhớ là carbohydrate được insulin chuyển hóa thành chất béo
dự trữ ở gan.
c-Về chất béo, thì cố gắng không quá 30% tổng số
calories một ngày, nếu từ 20 dến 25% thì tốt nhất. Chẳng hạn như
về sữa: thay vì dùng một ly 240 phân khối sữa nguyên chất với
47% calories từ chất béo, ta có thể dùng một ly skim milk không
chất béo hoặc 2% béo mà chỉ có 35% calories.
d-Thay vì ăn một miếng thịt bò ribs, hamburger ta
có thể ăn beef round steak, sirloin hoặc flank steak. Cũng như
là nếu quệt bơ hoặc bơ đậu phọng khi ăn bánh mì, có có tới 120
calories trong một muỗng ăn canh, trong khi đó mứt trái cây chỉ
có 50 calories mà lại không có chất béo.
e-Ăn
từng phần nhỏ. Chia đều calories của một ngày ra làm ba bữa sáng
trưa chiều để mỗi bữa có ít nhất 25% tổng số năng lượng mỗi
ngày. Làm như vậy sẽ giúp ta có khẩu vị ngon trước mỗi bữa chứ
không phải là ăn bữa cơm chiều thịnh soạn vì ban trưa không ăn.
Nhiều người còn chủ trương chia số calories thành năm sáu lần ăn
trong ngày.
g-Ta
cũng chẳng cần phải hoàn toàn bỏ món tráng miệng nếu ta ăn một
ly trái cây, một miếng bánh ngọt nhỏ.
h-Hãy
gắn bó với một chế độ dinh dưỡng đã được bác sĩ của mình góp ý.
Ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau, cân bằng chúng và ăn vừa phải
với nhu cầu.
i-Ghi
ra những thức ăn nên tránh như rượu, dầu salad, món ăn tráng
miệng nhiều đường, béo
k-Khi
đi ăn tiệm, đừng đọc thực đơn quá lâu trước khi kêu món ăn, vì
dễ bị quyến rũ kêu nhiều món. Cần biết trước mình muốn ăn món
nào chứ đừng bắt chước người khác khi kêu món.
Lựa
súp lỏng hơn là súp sệt nhiều kem. Nhắc nhở nhà hàng về ý muốn
của mình như bỏ da, ít bơ. Tránh món ăn chiên, món nhồi vì có
nhiều bơ; gọi món khoai bỏ lò, rau không bơ không kem.
Sau
khi ăn xong, yêu cầu dọn đĩa để khỏi nhâm nhi ăn thêm.
l-Ăn
chậm chạp, tận hưởng hương vị của thực phẩm. Vừa ăn vừa nói
chuyện.
m-Không nên vừa ăn vừa coi TV hoặc làm việc gì khác vì vui miệng
ăn nhiều.
2-Các
chế độ thực phẩm với mục đích giảm béo :
Có
nhiều chế độ ăn uống được quảng cáo, giới thiệu để giúp giảm mập
như chương trình ít calories (Weight Watchers, Jenny Craig,
Medifast), chương trình ăn nhiều chất đạm, ít carbohydrtates
(Atkins , South Beach Diet); ít chất béo (Ornish), nhiều
carbohydrate ít đạm; nhiều chất xơ; chương trình của Herbalife,
Divas, Pritikin, Sugar Busters, Protein Power...Tác giả của
chương trình nào cũng nêu ra những ưu điểm của mình và thuyết
phục người mập áp dụng bằng cách mua tài liệu, thực phẩm của họ.
Thành ra, vấn đề này cần được suy nghĩ kỹ. Chỉ xin nhắc nhở là
ta cần một chế độ ăn uống cân bằng có đủ cả thịt, mỡ, tinh bột,
sinh tố khoáng chất chứ không phải chỉ một loại chất dinh dưỡng.
Hơn
nữa mục đích giảm kí của ta là học cách để sống với thực phẩm
chứ không phải loại bỏ thứ này thứ kia. Kinh nghiệm nhiều người
cho thấy mất ký theo cách ăn uống hạn chế thì mập trở lại cũng
mau. Họ ám ảnh với chế độ đang theo, đếm từng calories và tự an
ủi rằng: “sau khi hoàn thành kiêng khem, ta tha hồ ăn món ta
thích”.
3-Tăng
tiêu dùng năng lượng bằng vận động cơ thể.
Steven
Blair, một chuyên gia về dịch tễ học, cho hay người mập thường
chết sớm hơn người gầy, nhưng nếu người mập mà vận động cơ thể
thì cũng sống lâu. Còn người gầy mà lại yếu sức vì không vận
động lại mau chết hơn người mập tới ba lần.
Trong
chương trình giảm kí, vân động cơ thể đưa đến những ích lợi về
sinh học cũng như tâm học.
Vận
động làm tăng tiêu dùng năng lượng, giúp duy trì tế bào ít mỡ,
tăng độ dầy đặc của xương, nhất là các xương chịu sức nặng của
cơ thể, giảm chất béo trong máu và giảm tế bào mỡ.
Về
phương diện tâm lý, vận động làm tăng niềm vui sống, giảm triệu
chứng của trầm buồn, tăng niềm tự tin, tự trọng, tạo ra một cảm
giác hy vọng, nhiệt tình.
Sự vận
động thường có thể là theo một chương trình ở các câu lạc bộ hay
lớp dậy, tại phòng tập thể dục. Nhưng sự tham gia này nhiều khi
bị bỏ ngang vì thời gian eo hẹp, bận rộn với công việc làm ăn
hoặc ngại phải đi xa, thời tiết cản trở.
Theo
nhiều chuyên viên, chỉ cần 30 phút hoặc ba lần mười phút mỗi
ngày là đủ. Đôi khi, tăng các công việc hàng ngày cũng tốt.
Chẳng hạn đậu xe cách xa một chút để đi bộ vào văn phòng ; lên
xuống lầu bằng cầu thang thay vì thang máy; đứng khi nói chuyện
điện thoại lâu để bước tới bước lui hơn là ngồi lâu trên ghế.
Chẳng
cần vận động đến đổ mồ hôi, mà chỉ tới khi thấy nhịp thở hơi khó
khăn, tim đập nhanh hơn một chút là đủ. Điều cần thiết là vận
động mỗi ngày. Đồng thời, đặt ra một mục tiêu thực tế, có thể
hoàn thành được. Bắt đầu chậm dãi rồi tăng dần cường độ. Giữ vài
ghi chép về kết quả vận động để theo dõi.
Cũng
theo kinh nghiệm nhiều người, đi bộ là môn tập thích hợp hơn cả
vì thực hành lúc nào, ở đâu cũng được, không tốn kém và ta có
thể tăng giảm tùy theo tình trạng sức khỏe.
4-Dược
phẩm.
Thuốc
được quảng cáo để giảm kí thường thường có tác dụng làm bớt sự
ăn ngon miệng.
Hiện
nay, trên thị trường có những thuốc sau đây: amphetamines,
Phentermine (Ionamine, Fastin, Oby-Trim, Adiped-P); Sibutramine
(Meridia), Orlistat (Xenical), Phenylpro
panolamine (Dextramin); Phendimetrazine (Bontril,
Plegine, Prelux-2); Mezindol (Sanorex, Mazanon). Thuốc
Fenfluramine (Pondimin) và Dexfenfluramine (Pedux) đã bị cấm bán
vì gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Thuốc có thể dùng riêng rẽ hoặc phối hợp với nhau
như Xenical/Sibutramine; Fluoxetine/ Phentermine hoặc các hỗn
hợp dược thảo.
Ngoài ra còn các loại kem thoa (Dream cream,
Smooth Contours) cũng được quảng cáo là làm giảm mỡ béo sau mấy
tuần bôi thoa
Có những điều sau đây mà ta cần biết khi quyết
định dùng thuốc do bác sĩ cho toa.
a-Thuốc chỉ có thể giúp một số người mập xuống
cân, với điều kiện là khi phối hợp với giới hạn ăn uống và tăng
tiêu dùng năng lượng qua sự vận động cơ thể.
b-Thuốc được dành cho người mập quá 20% sức nặng
lý tưởng chứ không phải cho người muốn giảm dăm ba kí hoặc muốn
thân hình đã đẹp thành thon đẹp hơn. Người mập vừa phải mà có
thêm vài vấn đề sức khỏe như bệnh tim, tiểu đường chỉ nên dùng
thuốc trong một thời gian ngắn và dưới sự chăm sóc của thầy
thuốc.
c-Thuốc dùng từ dăm tuần đến dăm tháng có thể là
an toàn. Trong thời gian ngắn này, thuốc có thể làm hạ huyết áp,
cholesterol và triglycerides trong máu.
đ-Thuốc không thay thế cho vận động cơ thể và giữ
gìn ăn uống
e-Khi ngưng thuốc, có thể lên kí trở lại.
g-Khi quyết định dùng thuốc, cần cho bác sĩ hay
là mình đang có thai hoặc cho con bú sữa mẹ; có rối loạn về ăn
uống; đang dùng thuốc chữa bệnh thần kinh tâm trí; đang có bệnh
tiểu đường, bệnh tim, cao huyết áp, tăng nhãn áp, ghiền thuốc
hoặc sắp có giải phẫu.
h-Hầu hết các thuốc có nhiều tác dụng ngoại ý như
gây ra nhức đầu, ói mửa, táo bón, khô miệng, nóng nẩy, chóng
mặt, đau bụng, tiêu chẩy, cao huyết áp, tăng nhịp tim.
i-Với vài loại thuốc, khi dùng lâu, trên sáu
tháng, có thể trở thành ghiền, lạm dụng hoặc quen lờn với thuốc
k-Một điều rất quan trọng là cần được sự khám
nghiệm cũng như hướng dẫn kỹ càng của bác sĩ trước khi dùng các
thuốc này.
l-Đừng dùng nhiều thuốc lợi tiểu, vì thuốc chỉ
lấy bớt nước đi chứ không lấy mỡ.
m-Một điều nữa xin nhắc nhở là có nhiều loại
thuốc giảm ăn như Slim 10, Quick Slim, Diet B, Minica, trà
Mirapront đã bị cấm bán vì tác dụng phụ nguy hiểm.
5-Giải phẫu :
Giải phẫu có mục đích làm giảm dung lượng bao tử,
thu hẹp cằm nhai, hút bớt mỡ béo. Các phương pháp này hiện nay
rất phổ thông và khá công hiệu để giảm kí nhưng cần được các bác
sĩ chuyên khoa thực hiện.
Trong thập niên vừa qua, giải phẫu thu hẹp bao tử
được được nhiều người áp dụng. Bao tử được cột bớt một phần để
chỉ còn khoảng nhỏ chứa thức ăn. Những người cân nặng quá mức
trung bình từ 80- 100 cân anh được coi như có thể dùng phương
pháp này. Biến chứng của giải phẫu là xuất huyết, nhiễm trùng,
máu đóng cục, suy hô hấp. Phương pháp khá tốn kém, khoảng từ
20,000 tới 30,000 mỹ kim mà công dụng dường như cũng giới hạn.
Phòng ngừa mập phì.
Thấy rằng việc giảm kí cũng khó khăn, tốn kém nên
các chuyên gia đã nghĩ đến việc phòng ngừa, tập trung vào giúp
mọi người duy trì sức nặng vừa phải hiện có, nhất là ở thanh
thiếu niên. Họ khuyên ta kiểm tra hàng năm, nhất là với người có
BMI trên 30. Nếu có ngoại lệ, bất thường thì tìm và áp dụng các
phương thức đề phòng mập phì..
Kết luận
Mập phì là một bệnh đang có chiều hướng gia tăng
ở mọi quốc gia trên thế giới. Bệnh đưa tới nhiều hậu quả nghiêm
trọng cho sức khỏe con người.
Tại Mỹ, cuối năm 2003, quốc hội đã phải thảo luận
một đạo luật để ngăn chặn dịch béo phì của dân chúng. Cho nên,
làm sao để giảm kí đã và đang là công việc cho nhiều nghiên cứu
để đáp ứng nhu cầu của công chúng.
Làm giảm kí có thể là công việc rất khó khăn
nhưng không đến nỗi gây ra buồn bực, tuyệt vọng. Có người mất cả
tháng, cả năm mới bị mập, thì bớt mập cũng cần thời gian, có khi
lâu hơn là thời gian để mập.
Vậy thì cũng chẳng nên nghĩ rằng chỉ cần vài tuần
điều trị là đã giảm kí. Với một phương pháp có khoa học, với
lòng kiên nhẫn , nếu ta cũng có một phương châm, triết lý về
cách ăn uống, ta sẽ thành công.
Ngoài ra cũng chẳng cần mua sắm dụng cụ, máy móc
làm giảm kí mà chỉ cần có một ý chí muốn gọn gàng nhỏ con, một
sự hiểu biết về dinh dưỡng kèm theo một cái cân chính xác và một
tấm gương để theo dõi hình hài gầy béo là đủ.
Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC
Texas-USA
Ý Kiến xin gửi về :
bsnguyenyduc@khoahoc.net
Trở về Trang Chính | 