|
Tháng
Giêng 1988, Tổng Thống thứ 40 của Hiệp Chủng Quốc, Ronald Reagan
77 tuổi, bí tiểu tiện được chuyển cấp cứu đến bệnh viện Hải Quân
Hoa Kỳ - Marinehospital Bethesda - để mổ tiền liệt tuyến- một
bướu hiền. Tin tức đã được các bác sĩ riêng của Tổng Thống và
Tòa Nhà Trắng công bố rộng rãi trên đài truyền hình và truyền
thanh của nước Mỹ.
Người đàn ông trên 50 tuổi thường
bị bệnh bướu tiền liệt tuyến. Bướu, nói chung có 2 loại:
*
bướu hiền, do sự phì của tuyến - Prostata Adenom & benigne
Prostatahyperplasie (BPH).
*
bướu dữ, gây nên bởi sự phát triển tế bào ung thư - Prostata
Krebs - Prostatacarcinom
-. Một sự phát hiện ung thư tiền
liệt tuyến kịp thời, bệnh chưa di căn nhờ phương pháp giải phẫu
cắt bỏ toàn bộ tiền liệt tuyến, túi hứng tinh và ống phóng tinh
thì con bệnh lành hẳn 100%. Đây là một trong những phẫu thuật
lớn - đại phẫu - của ngành giải phẫu niếu đạo.
-. Một sự phát hiện trễ hay khi
bướu đã di căn đến xương, đến phổi thì chỉ còn con đường duy
nhất là đến... nằm vạ ở nghĩa trang mà thôi.
-. Triệu chứng mang bệnh như: són
tiểu, đái rắt, đái đêm, đau buốt khi đi tiểu... là nguyên nhân
để các ông phải đến bác sĩ chuyên khoa khám về niếu đạo.
Tuy nhiên điểm may mắn là người
ta thường gặp bướu hiền của tiền liệt tuyền thường hơn là bướu
dữ, căn bệnh ung thư.
Tuyến nằm sau bọc đái (bàng
quang), lớn bằng trái cau, nặng 30 gr, bao quanh ống dẫn tiểu,
tiết một chất dịch có vị ngọt, mầu trắng đục như sữa kích thích
sự sống động của tinh trùng: tinh dịch.
Trong cuốn sách rất được ưa
chuộng tựa đề Der geplagte Mann - Người đàn ông lo âu - Juergen
Thorwald - tác giả đã mô tả nhiệm vụ tuyến như sau : vào thời
điểm mà sự kích thích sinh dục đạt đến cao độ, tiền liệt tuyến
hoạt động như một cái máy ép bóp mạnh, một vài phân khối
cocktail tinh trùng + tinh dịch được tống đi vào ống dẫn tinh,
qua ống dẫn tiểu rồi bắn xối xả ra ngoài: xuất tinh. Đó là lúc
sướng nhất của người đàn ông và.......
Nhiều thế hệ đã đi qua, đã bao
nhiêu thời giờ đã hao tốn trong bấy nhiêu lần bàn cãi về mầm
sinh ra bệnh của tiền liệt tuyến: bướu hiền hay bướu dữ để tìm
hiểu có phải là hậu quả của tánh mạnh hoặc là yếu kém trong sự
phát triển tình dục. Trình độ y học hiện tại chưa tìm được câu
trả lời chính xác.
Số người đàn ông chết do ung thư
đưa đến hàng năm thì theo thống kê tính chung trên thế giới, thì
số tử vong tại Hoa Kỳ và Âu Châu và các nước kỹ nghệ do ung thư
tiền liệt tuyến được xếp vào hàng đầu. Trong khoảng thời gian
365 ngày trên nước Đức có thêm 168.000 nguời đàn ông mắc phải
chứng bệnh ung thư, trong đó có 31.600 ca ung thư tiền liệt
tuyến chiếm vị trí số một; kế đến là 27.900 ca ung thư phổi;
tiếp theo là 24.600 ca ung thư ruột già.
Hàng năm số người chết do bệnh
ung thư tiền liệt tuyến là 12.000 người, hiện tại trên toàn cõi
CHLB Đức có khoảng chừng 700.000 người đang ông mắc phải bệnh
(thống kê của Bayer Diagnostika (AKTIV FOR YOU - tháng 04.2003).
Kể từ năm 1971, các hãng báo hiểm
sức khoẻ của CHLB Đức chịu hoàn toàn sở phí của sự thăm dò cho
tất cả người đàn ông trên 45 tuổi để có thể phát hiện kịp thời
chứng ung thư tiền liệt tuyến. Thống kê của tất cả các hãng bảo
hiểm sức khoẻ : mặc dù không trả tiền thù lao và tổn phí khám
nghiệm, chỉ có 11% người đàn ông trong lứa tuổi nói trên tại
CHLB Đức đã tự nguyện đi đến phòng mạch.
A-
Phương pháp định bệnh : sau phần khám nghiêm tổng
quát cơ thể bệnh nhân, bác sĩ chuyên khoa tiết niệu sẽ tiếp tục
theo các phương thức sau đây để cố tìm cho ra cơn bệnh:
1-Digitale rectale Palpation -
Digitale - rektale Untersuchung (DRU) : qua ngã hậu môn,
người thầy thuốc nhờ ngón tay trỏ có thể sờ thấy bề mặt sau
chiếm đến 75% diện tích chung của tuyến, nằm phần cuối của ruột
già: phần sinh bệnh thì cứng hơn và rất dễ phát hiện. Khi tìm
thấy một dấu hiệu không bình thường, người bệnh được gởi đến
những chuyên gia về bệnh niếu đạo. Cách thức khám giản tiện và
rẻ tiền, nhưng một khi mà ngón tay đã phát hiện được cục u của
tuyến thì thường thường là bệnh được khám phá hơi chậm.
2- Transrectale
Prostatasonographie - transrektale Ultraschalluntersuchung
(TRUS): siêu âm qua ngã hậu môn để tìm chính xác độ lớn, vị
trí của bướu giúp cho người thầy thuốc chích sinh thiết
(biopsie) và lấy tế bào tuyến để khám nghiệm cơ thể bệnh lý học.
Đây là một phương pháp chính xác
để định bệnh nếu người thầy thuốc chích đúng chỗ (vẫn có những
trường hợp bị tổ trác... chích lệch chỗ!).
3- PSA (Prostata Spezifisches
Antigen):
PSA là một Glycoprotein, là môt
diếu tố (enzyme) do các tế bào tiền liệt tuyến ở trạng thái bình
thường, của tế bào bướu hiền và cả tế bào bướu dữ tiết ra, diếu
được hoà lẫn vào tinh dịch. Do đó chúng ta thừa hiểu nồng độ của
PSA tăng lên trong máu trong nhiều trường hợp: bướu hiền, bướu
dữ, viêm tiền liệt tuyến và ngay khi có đặt ống xông tiểu. Vì sự
đa dạng của sự gia tăng nông độ diếu tố, người thầy thuốc đôi
khi cũng bị nhiễu loạn để định chính xác bệnh tiền liệt tuyến.
Hiệp hội Ung Thư Hoa Kỳ American
Cancer Society khuyến cáo nên khám DRU (1), đo lượng PSA (3)
hàng năm cho các ông kể từ 50 tuổi. Lứa tuổi 45 với những người
được liệt vào nhóm người "nguy hiểm" khả năng gặp bệnh cao hơn
và sớm hơn - yếu tố di truyền trong gia đình - : ông, cha, hay
anh em ruột thịt đã có mang bịnh ung thư tiền liệt tuyến.
Ung thư tiền liệt tuyến sẽ được
chữa lành nếu bệnh phát hiện sớm, thường thường là chưa có triệu
chứng về đường tiểu tiện. Khi các triệu chứng mang bệnh đã xuất
hiện thì phần lớn bướu đã lan đi, mọi cố gắng chữa trị bằng
thuốc men hay giải phẫu sẽ không dứt hẳn bệnh. Do đó tất cả cố
gắng của y học làm thế nào định bệnh càng sớm thì khả năng trị
dứt hẳn bệnh càng cao. Trước thời đại của PSA thì có đến 33%
trường hợp tìm ra bệnh thì đã quá muộn. Những năm gần đây, nhờ
định lượng được PSA định ra bệnh được sớm hơn, chỉ còn có 7%
trường hợp phát hiện trễ (thống kê đại học München / Đức).
Trên toàn cõi CHLB Đức có 240
trung tâm y khoa về chuyên khoa tiết niệu - trung tâm đại học,
các bệnh viện thuộc đại học, bệnh viện cấp lớn - tính tiền theo
lối tổng đều (pauschal - global) cách chữa trị và thuốc men
không đồng nhất. Cộng thêm vào với sự phối hợp (1) + (2) + (3)
nêu trên, bác sĩ chuyên khoa còn làm sinh thiết (biopsie), kết
quả thường được biết ngay trong ngày (Same - day - Diagnose).
Nếu kết quả sinh thiết:
*dương tính : có tế bào ung thư,
sự chữa trị được bắt đầu ngay.
*âm tính : nếu lượng PSA cho
những lần đo kế tiếp không giảm xuống thì bắt buộc làm lại sinh
thiết tuyến.
Sự định ra bệnh ung thư tiền liệt
tuyến sẽ đưa đến cho người bệnh một sốc (schock) nặng:
1-sợ cái chết sẽ đến do căn bệnh
nan y đưa đến, hết thuốc chữa
2-biến chứng không tránh khỏi sau
cuộc giải phẫu :
*
đái mế hay đái dầm : không kiềm chế được đường tiểu.
*
liệt dương sau khi mổ, làm mất hẳn cái phong độ nam giới => xìu
như con bún tẩm nước mắm.
Chúng ta có thể khẳng định 100%
là : mặc dù là một cơ quan nhỏ bé của cơ thể, tiền liệt tuyến có
một chức năng rất khiêm tốn nhưng quả thật vô cùng cần thiết cho
sự sống : mang con người đến chốn thiên thai khoái lạc của trần
gian và cũng chính nó cũng mang lại cho loài người sự đau thương
trầm thống khi nó vướng bệnh.
Người mắc phải bướu ung thư chỉ
trong thời gian ngắn rất dễ rơi vào cảnh trầm cảm, mất hẳn thăng
bằng cuộc sống, không muốn phơi bày ra sự thật ngay cả với vợ
hay người bà con thân thuộc. Nhiều trường hợp phải nhờ các nhà
phân tâm học giúp đỡ cho người bệnh thoát ra khỏi cái khủng
hoảng tinh thần trước khi bắt đầu chữa bịnh...
Tôi đã có gặp những trường hợp
ngoài sức tưởng tượng là có những cặp vợ chồng vào tuổi xế chiều
đã từ chối sự chữa trị bằng giải phẫu và thuốc men mà kết quả là
sẽ đưa đến 100% liệt dương. Họ nhất quyết bảo vệ cuộc sống chăn
chiếu đang có trong tay cho đến giây phút cuối cùng.
B.- Phương
pháp chữa trị :
Bướu chưa di căn : bướu đang còn
hạn chế, đang còn trong giai đoạn sớm, nhờ giải phẫu lấy toàn bộ
mầm sinh bệnh ở giai đoạn này thì khả năng dứt hẳn bệnh rất
nhiều. Nếu bệnh đã kéo dài trên hai năm, một khi mà bệnh đã phát
triển thì sự chữa trị chỉ còn là tạm thời và chờ đợi qua ngày.
"watchful waiting" - chú ý trong chờ đợi - nghĩa là đã định ra
được bệnh nhưng không chữa trị, chờ cho đến khi bệnh có triệu
chứng tại chỗ hay đã di căn thì cuộc sống còn lại của người bệnh
không quá 10 năm.
1- Phương pháp
giải phẫu:
* Cắt bỏ tiền liệt tuyến theo
đường mổ bụng là phương pháp giải phẫu đã thực hiện 100 năm rồi.
Kể từ năm 1980, cách mổ xẻ được hoàn thiện hơn theo sự phát
triển của máy móc y tế và trang bị dụng cụ hiện đại, được xếp
vào hạng đại phẫu cũng ngành tiết niệu. Ngay cả cho những người
trẻ với những loại ung thư "trầm trọng" có thể sống thêm ít nhất
là 10 năm. Không có hoa hồng nào là không có gai, sau cuộc giải
phẫu dù có khéo tay đến đâu đi nữa, bệnh nhân sẽ bị rối loạn
đường tiểu và liệt dương.
* Những năm gần đây còn có phương
pháp mổ nội soi, không có sẹo mổ lớn. Ưu điểm là thời gian nằm
bệnh viện ngắn hơn nhưng thời gian mổ kéo dài 4 lần nhiều hơn
phương pháp mổ bụng. Nhưng hậu quả như rối loạn đường tiểu,
chứng liệt dương cũng không thể tránh khỏi. Phương pháp còn mới,
kết quả cũng còn phải chờ thời gian lâu nữa mới định giá được vị
trí trung thực của nó.
* Sự kết hợp mổ nội soi với người
máy (OP-Robotersystemen) như trong địa hạt mổ tim hở đang còn
trong thời kỳ triển khai.
2- Xạ quang (Strahlentherapie)
và hoá trị (Chemotherapie) : khi bệnh đã lan ra.
* Kích thích tố tuyến dịch
(Hormontherapie) + cắt bỏ dịch hoàn (orchiektomie): Khoảng 40
năm, theo nghiên cứu khoa học y học đã biết rõ dịch hoàn tạo
kích thích tố (homone) sinh dục, và chính Testosteron là nguồn
gốc của ung thư tiền liệt tuyến.
Chúng ta có thể kết luận :
*
nếu không có kích thích tố Testosteron thì sẽ không có ung thư
tiền liệt tuyến.
*
Thế giới chưa ghi nhận trường hợp ung thư tiền liệt tuyến ở
người đàn ông bị thiến, chắc chắn các quan hoạn thì không bao
giờ bị ung thư tiền liệt tuyến.
*
Nguyên nhân đưa đến chứng ung thư nói chung, chưa có trả lời rỏ
rệt. Trên 50 tuổi là thời điểm thường phát sinh bệnh, tuổi
trung bình mắc bệnh là 72,3 tuổi. Tuổi sống của người đàn ông
gia tăng rõ rệt thì số bệnh nhân bị ung thư tiền liệt tuyến cũng
theo đà tăng lên theo.
Y học cũng biết rõ là sự bài tiết
Testosteron do tuyến não thuỳ (Hypophyse) điều khiển. Hãng thuốc
Nhật Takeda đã tìm được một loại thuốc ức chế họat động của não
thùy để chận đứng sự tiết ra kích thích tố Testosteron tức là
làm ngưng sự phát triển của bướu làm giảm thiểu rối loạn đường
tiểu. Người ta cũng còn ghi nhận, khi dùng thuốc phần nhiều là
cục bướu sẽ nhỏ lại giúp ích rất nhiều cho phẫu thuật viên.
Lúc ban đầu vì hạn chế thời gian
có hiệu quả của thuốc, thuốc phải chích hàng ngày; dần dần hãng
thuốc bào chế đã kéo dài được hoạt động dài hơn (depot) của
thuốc, cho nên chỉ cần chích 1 tháng một lần. Hiện đang nghiên
cứu để chỉ cần chích 3 tháng 1 lần.
* Sự cắt
bỏ hai dịch hoàn đã thực hiện trên 40 năm, chận đứng 100% sự bài
tiết Testosteron, có kết quả nhanh hơn là phải dùng thuốc như đã
nêu trên. Khác biệt với cách dùng thuốc là khi thiến đi thì hai
dich hoàn sẽ không thể tái tạo lại được, đây chỉ là vấn đề tâm
linh của con người.
Số tiền mua thuốc kích thích tố
khá tốn kém, nên các hãng bảo hiểm sức khoẻ đang bàn cãi là có
nên tiếp tục trả tiền thuốc hay là... cắt bỏ dịch hoàn. Trên thế
giới có cả triệu người đang dùng thuốc này, một món lợi kếch xù
của hãng thuốc Takeda.
Vấn đề tâm linh của người bệnh là
khi nhuốm bệnh thì thường kéo thêm vào chứng trầm cảm, không
giao tiếp với người thân, bạn bè. Sự bất hoạt động và cô đơn gây
nên sự xáo trộn trong cuộc sống.
Trên CHLB Đức có những cuộc tiếp
xúc để trao đổi kinh nghiệm, khó khăn gặp phải cho từng nhóm
người vướng phải bệnh trầm kha này để chính họ tự chuẩn bị hành
trang cho cuộc sống còn lại của chính mình.
Không ai hiểu rõ bệnh bằng người
thầy thuốc học chuyên khoa niếu đạo, nhưng không ai biết nỗi khổ
tâm hay đau đớn bằng chính người mang bệnh. Làm thế nào để tránh
không gặp phải bệnh, thì y học không thể trả lời được.
Một điều nhận xét chung :
- Cơ thể nặng nề, sức vóc phì
nộm, trọng lượng quá cao, thức ăn nhiều thịt, nhiều mỡ và nhất
là lượng rượu, thuốc lá là những môi trường xấu, nói chung dễ
sinh bệnh tật mà chính con người tự tìm đến.
- Trong cuộc sống với thức ăn
thanh đạm nhiều Vitamine : rau, quả, giá, đậu nành ... thì mầm
sinh bệnh ít hơn, có khả năng làm con người lánh xa được bệnh.
- Môt điểm cần phải nêu lên lần
nữa là yếu tố di truyền : con cái hay là anh em, ruột thịt của
người mắc bệnh thì khả năng nhuốm bệnh những 2 - 3 lần nhiều hơn
và thời điểm mắc phải bệnh những 10 năm sớm hơn.
- Ảnh hưởng của tia phóng xạ: sau
thế chiến thứ nhì, số lượng người Nhật vướng phải bệnh ung thư
không gia tăng mặc dù đã sống dưới ảnh hưởng trực tiếp của 2
trái bom nguyên tử Hiroshima và Nagasaki .
Nguồn gốc và
dịch tể học:
- Kể từ năm 1995, số người mắc
phải ung thư tiền liệt tuyến gia tăng đáng sợ. Năm 1979 tại Hoa
Kỳ, chỉ phát hiện được có 64.000 trường hợp, đến năm 1999 thì
tăng vọt lên đến 244.000 (Wingo và cộng sự viên) tính ra có đến
4 lần nhiều hơn.
- Điểm ghi nhận là nhóm người Mỹ
da đen chiếm đến 21% ung thư tiền liệt tuyến trong tổng số người
đàn ông mắc các bệnh ung thư.
- Tại CHLB Đức thì vào năm 1991
tìm thấy 16.000 trường hợp, đến năm 1995 lên đến 20.000 (Hoelzel
& al. 1991, Hoelze 1995).
- Người Âu châu phía Đông mắc
bệnh thấp hơn nhóm người sống ở phía Tây. Tỷ số người ở phía Tây
Đức là 29 / 100.000, người anh em Đông Đức (trước đây) chỉ có
19,9 / 100.000.
- Người Á Châu chiếm tỷ số mắc
bệnh thấp nhất : 1-7 / 100.000.
Hong Kong 2,6
Nhật
Bản 3,8
Singapur
4,2
Thuỵ Điển
20,4
Thuỵ Sĩ
22,5
Việt-Nam : trong thời
gian 10 năm công tác tại Bệnh Viện Trung ương Huế và miền Trung
Việt-Nam qua chương trình huấn luyện quốc gia : Deutscher
Akademischer Austausch Dienst (DAAD) - German Academic Exchange
Servive - Office Allemand d‘ Exchanges Universitaires, đã tìm
thấy những mẫu nghiệm dương tính của ung thư tiền liệt tuyến;
một thống kê chính xác chưa thực hiện được.
Chương trình hợp tác CHLB Đức và
Đại Học Y Khoa Huế cho năm 2004-2005 sẽ thực hiện là đo lường
được nồng độ PSA (Prostata Spezifisches Antigen), trang bị máy
móc hiện đại để việc chẩn đoán bệnh được sớm, đào tạo chuyên
viên tại chỗ và đón nhận bác sĩ chuyên ngành giải phẫu niếu đạo
tu nghiệp tại CHLB Đức.
Tính ra người Mỹ da đen có khả
năng nhuốm bệnh 30 lần nhiều hơn người Nhật Bản và con cháu của
Nhật Hoàng vướng bệnh 10 lần ít hơn người dân Đức. Một điểm đáng
chú ý là con của Thiên Hoàng di dân đến Hoa Kỳ thì chỉ số mắc
bệnh ung thư tiền liệt tuyến cao hơn đồng hương của họ sống tại
đảo Phù Tang. Điểm này đưa đến kết luận là môi trường và cách
ăn uống ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ của con người.
Trở về Trang Chính
| 