|
Từ lâu,
lễ hội đền Hùng đã trở thành truyền thống dân tộc :
“Dù ai đi ngược, về xuôi…”
“Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”
Đã là
con dân nước Việt, hiển nhiên không thể nào lãng quên ngày hết
sức đặc biệt ấy.Như cuộc hẹn thường niên, ngày để tất cả chúng
ta nghiêm cẩn, đem hết tấm lòng thành cùng hướng về cội nguồn,
vùng phát tích uy linh...
Là một
ngày kỳ diệu, bất chấp mọi biên giới - đang hoặc đã - tồn tại
trong các dòng nguồn tâm thức Việt…Từ ý thức hệ, cho tới tôn
giáo, địa phương, sắc tộc, giới tính, và ngay cả các giai cấp xã
hội, thân phận sinh tồn…Hết thảy - dẫu chỉ có hướng tâm về, hoặc
bằng chính bước chân thật sự - đều tạm quên đi mỗi “cái tôi”
riêng lẻ, mỗi thân thế thăng trầm để gặp nhau trong cuộc hành
hương về cội nguồn dân tộc.
Trong
không-thời-gian-vĩnh-cửu ấy, dù chỉ một ngày, ngay dưới chân anh
linh chư Tổ : Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân, Âu Cơ và Thập bát
thế Hùng Vương…Thêm lần nữa, bạn hãy nghe về huyền sử Rồng Tiên
? Vâng, mồng mười tháng ba.Những con số ngỡ như hết sức ngẫu
nhiên ấy - thực ra - với tôi, chưa hẳn đã không ngầm nói lên
điều cao sâu, huyền nhiệm…
Núi Nghĩa
Lĩnh, nơi dường như để hậu duệ muôn đời sau biết choáng ngợp
trước tầm cao của liệt tổ liệt tông.Là cơ hội để ai nấy đều cảm
nhận sự thấp kém, cần hướng thượng của chính mình khi phải đến
lúc quay lưng.Hạ sơn, bước thấp dần xuống núi…
Nếu
chưa lần cảm nhận điều hiển nhiên ấy cũng có nghĩa, ta mất đi cơ
hội để có thể soi lại và cải thiện những ý nghĩ sai lầm, rất có
thể đã bắt nguồn từ tâm thức kiêu mạn.Vâng, Nghĩa Lĩnh thật sự là
đền-đài-của-mọi-đền-đài trên tổ quốc.Là biểu tượng về
đạo-đức-trước-hết-mọi-đạo-đức-Việt-Nam.Đạo lý cội nguồn Việt -
trên hết - để kẻ đời sau thể hiện khi hành hương, đặt chân lên
Ngũ Lĩnh, phải chăng ? Là thật sự cúi đầu kính ngưỡng trước khí
thiêng sông núi, trước anh linh chư Tổ từng hiển hiện mấy ngàn
năm oanh liệt. Là nơi, cụ thể nhất để chúng ta hiểu thế nào là
cảm xúc thực về hai tiếng “Ngàn thu”.
Trước ý
nghĩa vĩ đại của đền Hùng, không thái độ tôn vọng nào bằng chính
sự im lặng thành khẩn trong mỗi tự thân hậu duệ. Là lúc tự nhìn
rõ hơn, cái bóng chính ta - với gang tấc hữu hạn thế kia - cũng
chỉ hân hạnh được nhập nhoà phút chốc bên sườn non vĩnh cửu.Lịch
sử với những bước đi thăng trầm từng chuyển biến đến khôn lường,
song khi ngược thời gian để tìm về nơi xuất phát, tất cả đều
đồng quy nhất thể…Nhất thể trong ẩn số của Rồng Tiên.
Vâng,
không mãi đắm chìm vào khói sương huyền sử để có thể - bạn cùng
tôi - nhìn rõ hơn hai con số giản đơn…“Mồng mười tháng ba”.Ngày
giỗ Tổ Hùng Vương.
Lịch
pháp và khâm thiên giám, hoặc các cơ quan có phần vụ tương đương
- chuyên quan trắc thiên văn càn tượng, địa lý phong thuỷ - của
nhiều triều đại lớn ở viễn đông (từ ngang nhà Châu trở xuống) đã
cố định vào tháng đầu mỗi năm là tháng kiến dần.Và lần lượt,
vì thế nguyệt kiến cho 12 tháng mỗi năm được lưu hành tuần tự :
Tháng
giêng : kiến dần
Tháng
hai : kiến mão
Tháng
ba : kiến thìn
Tháng
tư : kiến tỵ
Tháng
năm : kiến ngọ
Tháng
sáu : kiến mùi
Tháng
bảy : kiến thân
Tháng
tám : kiến dậu
Tháng
chín : kiến tuất
Tháng
mười : kiến hợi
Tháng
(mười) một : kiến tí
Tháng
chạp : kiến sửu
Giỗ Tổ
tháng ba - tháng kiến Thìn.Tháng đã lấy hình tượng Rồng
làm tiêu biểu.Linh vật tôn quý tối cao, một trong Thập nhị địa
chi(mười hai con giáp…Cách nôm na, người bình dân thuờng gọi).
Địa chi
hội ý trên mặt đất, nơi con người sinh ra để kết nên xã hội,
nhân quần.Biểu tượng Rồng trong loài người còn có nghĩa vua hay
hoàng đế.Vị quốc chủ đứng đầu một cõi để gìn giữ sơn hà, mở mang
đất nước.Người bảo vệ tận tuỵ để xứng đáng được cai quản muôn
dân.
Biểu
tượng Rồng, tất yếu còn đi đôi “long đức”.Để gánh vác thành công
tất cả những trọng trách, bậc quốc chủ phải đích thật đem âu ca
hoan lạc và rưới nhuần ơn mưa móc khắp nơi.Câu “Kiến long tại
điền” hào từ trong quẻ thuần càn, tiêu chí phổ thông để đời sau
khẳng định về “long đức”cơ bản nhất của một bậc quốc chủ…
Điền,
là ruộng rẫy đất đai, cương thổ.Thứ vốn liếng tạo dựng nên bằng
máu xương thế hệ, là sinh lực chủ chốt của đại bộ phận con dân
dưới bóng của vì quốc chủ ấy.Hơn thế, đấy còn là danh dự
chung dân tộc.Là
lý-lẽ-của-mọi-lý-lẽ để cuối cùng thần phục được nhân tâm.
Lạc
Long Quân, người mở đất vĩ đại.Kẻ miệt mài đi tìm về phía
biển.Nơi cuối cùng của trăm sông giao hội, đổ về.Nền nông nghiệp
lúa nước hoặc ngay cả việc chài lưới đều tựu trung vào chữ
“thuỷ”.Chữ mà loài Rồng gắn bó.
Rồng,
xứng danh và oanh liệt khi vẫy vùng trên mặt thuỷ…Rồng,
vì vậy không thể không hướng mình về biển cả mênh mông.
Nhiệm
vụ hay “long đức” tiên quyết của bậc quốc chủ vĩ đại nhất dân
tộc căn bản đã hoàn thành.Lạc Long Quân vị vua Rồng về phía
biển, lên đường…Đấychính là mẫu mực đi trước, làm tin cho nòi giống
Lạc Việt biết noi theo tiên tổ.
Ngày
giỗ Tổ - mồng mười - còn mang ý nghĩa nào đặc biệt ?
Học
thuật thiên văn cổ phương đông chia vòng hoàng đạo trên bầu trời
tương ứng 28 chòm sao…Nhị thập bát tú : 1. Giốc, 2. Cang, 3. Đê,
4. Phòng, 5. Tâm, 6. Vĩ, 7. Cơ, 8. Đẩu, 9. Ngưu, 10. Nữ, 11. Hư,
12. Nguy, 13. Thất, 14. Bích, 15. Khuê, 16. Lâu, 17. Vị, 18.
Mão, 19. Tất, 20. Chuỷ, 21. Sâm, 22. Tỉnh, 23. Quỷ 24. Liễu, 25.
Tinh, 26. Trương, 27. Dực, 28. Chẩn.
Chòm sao Nữ theo thứ tự, ứng vị trí thứ 10 ngay trên
vòng Hoàng đạo.Đấy là chòm sao trong Nhị thập bát tú mang thêm
biểu tượng thứ hai hết sức đặc biệt - người nữ.Thông thường, sao
Nữ cũng như 27 chòm sao khác, chỉ để biểu tượng các con vật như
dơi, gà, khỉ, vượn…Đa số được đặc tên dựa theo phần hình dạng
tương đối của chòm sao.
Thiên
văn cổ, chuyên quan sát các hiện tượng của bầu trời. Các phân dã
tương ứng dưới mặt đất, qua các chòm sao liên hệ là một trong
bốn học thuật chính được kết hợp để các bậc đại trí dự báo lẽ
thiên cơ (Dịch độn, Đẩu số, Thiên văn và Phong thuỷ ).Sao Nữ hay
“người nữ trên trời” hàm ý bậc Tiên nương, Tiên nữ.
Ngày
mồng mười ở đây như một thông điệp ngầm mang các đức tính tuyệt
vời một bà Tiên trong tâm tưởng trẻ thơ : hiền dịu, an lành và
che chở, thương yêu.Là kẻ luôn hiện ra bên những nỗi lòng hẫm
hiu đầy ngang trái cuộc đời.
Bà
tiên, tất nhiên không thể và không bao giờ hiện thân nơi đầy
hạnh phúc, danh uy.Tiên luôn đứng về phía khổ đau và nước
mắt.Đấy là sứ giả đặc biệt dành cho những nơi còn cách xa công
bằng và chân lý.
Âu Cơ,
sự bổ sung tuyệt hảo cho mặt luôn thiếu hụt của con người.Lòng
nhân đạo hay là nghĩa đồng bào.Sự thiếu hụt ấy như một lẽ tất
nhiên khi con người còn mãi mê “cái tôi”, lo níu giữ đặc quyền
đặc lợi của riêng mình.Một khi thụ hưởng nhắm chừng đã vượt quá
công lao - thụ hưởng trên nhọc nhằn, tang thương kẻ khác - ấy là
lúc lòng ích kỷ sẽ làm nên bất hạnh với đồng bào.
Bên
cạnh Rồng, quyền và uy tối thượng.Dẫu là quyền uy thể hiện đích
thực “long đức” của một bậc quốc chủ…Vẫn không thể thiếu Tiên để
hoà điệu lẽ sống dân tộc.Vâng, đã tồn tại nam không thể nào
thiếu nữ.Bên cạnh luật và lệnh của sức mạnh thế quyền, làm sao
quên còn có đạo trời, tình người và máu thịt.Khi ba điều ấy
không còn, đồng nghĩa với dân tộc mờ nhạt nghĩa Âu Cơ.
Nhưng
tại sao ? Cuộc chia tay giữa quyền lực và tình người vẫn phải đã
xãy ra “Ta, loài Rồng.Nàng, giống Tiên.Hai ta không cùng bên
nhau mãi được”.Vâng, nhất thiết đấy không phải là cuộc ly thân
đớn đau hay sự chia rẽ đầy nước mắt đầu tiên trong sử Việt. Có
chăng, đấy là bài học cổ xưa nhất mà Rồng và Tiên đem bản thân
mình làm mẫu mực.“Hy sinh tự tư, tự lợi vì nghĩa lớn non
sông”.Là cuộc chia tay nhưng - không bao giờ - mang ngữ nghĩa
chia lìa.
Rồng và
Tiên.Luật lệnh và đạo trời, mỗi người một nhiệm vụ.Cuộc lên
đường để cùng làm đẹp thêm tổ quốc.“Năm mươi con cùng cha xuống
biển.Năm mươi con theo mẹ lên non”.Đấy không phải chia ly để lụi
tàn.Đấy là phân công, là hoà-tấu-khúc-của-Tiên- Rồng.
Núi,
triệu cây rừng gom lại.Biển, trăm nước sông hợp nhất.Đi tìm ý
nghĩa tối hậu cuộc chia tay giữa Âu Cơ và Lạc Long Quân, cũng có
nghĩa sẽ bắt gặp lại “Mộc bổn.Thuỷ nguyên” trong biểu tượng
sau cùng.Chia tay, để đời sau gặp gỡ một nhà.
Ai hiểu được nghĩa lý “Đùm, bọc” và tại sao là
“Trứng” ? Vâng, con số trăm nào khác gì trăm họ trong minh triết
phương đông.Chừng ấy vừa đủ để ngụ ngôn quốc dân, bách tính.Sự
hưng thịnh, đông đúc sẽ trở thành vô nghĩa khi “Đùm, bọc” không
hiện hữu trong câu chuyện giống dòng.Phải chăng ? Kiến thức, cái
nhìn trước hết khi mỗi “Trứng” nở thành con là khung trời Việt
được ước lệ, được thu gọn qua “Đùm, bọc” kỳ diệu ấy.
“Nâng như nâng trứng.Hứng như hứng hoa”.Huyền nghĩa
vô cùng cao xa trong câu chuyện Rồng Tiên nhắc nhở bậc quốc chủ
khi cai quản muôn dân.Dân cũng còn là “Trứng” mỏng…
Với
đồng nghĩa “Con đỏ” trong Bình Ngô đại cáo, “Trứng” ở huyền sử
Rồng Tiên kỳ diệu và tuyệt bút gấp nhiều lần chữ nghĩa Ức Trai
Nguyễn Trãi.Vâng, Ức Trai luôn xứng đáng được kính trọng muôn
phần.Là người đã - ở cả hai mặt, hiểu đủ và đánh đổi cuộc đời,
sinh mạng ba dòng họ tru di - làm ý nghĩa cao xa nhất của huyền
sử Rồng Tiên từ ngàn xưa, chói sáng…
Đã là
huyền sử, huyền thoại…Ẩn số, chỉ có thể - một cách tương đồng,
khế hợp – soi tìm qua Huyền học phương đông.Thưa bạn, ta không
thể cứ mở lớn mắt trước ánh mặt trời chói chang để mong nhìn
thấy những gì dù ngay trước mắt ta…
(Thành nội - Huế.04/2008)
Trần Hạ Tháp
Trở về Trang Chính
| 