|
“Ai
về bến Ngự cho ta nhắn cùng.Nhớ chăng non nước Hương Bình có
những ngày xanh, lưu luyến bao tình”(1)
Để lại cố đô sau lưng và phiêu bạt tận một
phương nào, người Huế lúc ấy mới thấm thía nỗi nhớ khôn khuây
trong nhạc lòng Dương Thiệu Tước.Càng thổn thức nhiều hơn chính
là lúc Tết đến xuân về.
Từ lâu, một dòng
chảy nhạc Huế mang đậm chất hoài hương vốn đã mặc nhiên hiện
hữu.Khó có thể liệt kê đầy đủ đã bao nhiêu danh tác đem tâm tình
cùng hướng vọng cố đô ? Hiện tượng nầy không hẳn chỉ riêng phần
lượng số mà còn ở phẩm chất nghệ thuật được nói lên qua thuốc
thử thời gian.
Sự hình thành các ca
khúc danh tiếng ấy thực ra, không nhất thiết thông qua một định
hướng bó buộc nào.Vâng, có chăng là tuân thủ đích thực cảm xúc
nội tại từ đáy lòng, đứng về phía con tim dạt dào của những
người sáng tác.Những tác phẩm nghệ thuật chân chất không tạp
pha, ve vuốt.
Lẽ ấy khiến dòng
nhạc vượt thời gian và tồn tại đến hôm nay. Nó chưa từng bị lãng
quên hay rơi vào chi phối nhất thời nào như các ứng tác phong
trào thường thăng trầm theo vòng lăn quán tính.
Là một thứ tài sản
để đời - không thể nào phủ nhận - đã góp phần đáng kể cho
giàu có chung của xứ Huế…Niềm hãnh diện ấy không dễ có, xứng
đáng được những miền đất khác trên quê hương tấm tắc, khát khao
và chia sẻ…
Nhất là với
những người cố đô còn triền miên trên mọi nẻo đường luân
lạc…Dòng nhạc Huế hoài hương vẫn luôn là thứ hành trang chắt chiu,
nguyên vẹn nhất.Một loại vốn liếng nhập tâm chưa bao giờ thất
lạc.Mức lay động và khả năng thâm nhập cùng với ấn
tượng khảm khắc của
nó đã vượt ra xa ngoài dự tưởng.Sức sống mạnh mẽ của dòng nhạc
Huế hoài hương ấy, hiển nhiên đã và đang tự khẳng định một vị
trí vững chắc ngay giữa nhiều dòng nhạc Việt khác…
Phải chăng, sâu
thẳm trong bản sắc người Huế - Thuận Hoá, nói chung - đã sẵn có
căn duyên từ tiềm thức một thời kỳ ly hương của tiền nhân, tổ
phụ…Những người vượt về nam, qua“Hoành Sơn nhất đái”,
từng lên đường mang gươm đi mở cõi.Từ đấy, nỗi lòng hoài hương
mãnh liệt về chốn cũ quê xưa - đặc biệt ở đây
mang hẳn tính cộng đồng - như một biểu mẫu ADN di truyền văn
hoá, tự bao giờ đã “vận vào” trong khí sắc, dòng nguồn
của sông Hương núi Ngự.
Cứ mỗi độ lác đác nở
hoàng mai bên dậu vườn còn se lạnh đông phong…Là một lần nơi mịt
mờ viễn xứ, biết bao người con Huế đang quặn lòng, vời trông về
bến cũ, đò xưa.“Bến Văn lâu còn sâu thương nhớ.Thuyền bến Ngự
còn đợi anh về…Người tình quê ơi người tình quê, có nhớ xin trở
về”(2) Đó không hề là ca từ suông do nhạc sĩ chắp vần, đặt
điệu mà là thứ tiếng lòng còn trăn trở mãi năm canh…Đích thực
hồn nhạc, không bột xúc cường điệu kiểu ngữ văn của bì phu, sơn
quét.Là tiếng gọi hướng về cố xứ thường xuyên, lắng đọng nhất
trong mỗi một tâm hồn.
Xứ Huế với rất nhiều
bão lụt hằng năm.Con người còn vất vả đương đầu với thiên tai và
mùa màng chưa bao giờ hẹn trước với thời gian…Nơi “Trời hành
cơn lụt mỗi năm”(3) để kẻ ra đi còn mang mãi mối u hoài về
mẹ già em dại, còn bâng khuâng nơi mấy mảnh vườn xưa…Hiện thực
ấy nhắc nhở những bàn tay đem góp phần về cùng vun quén quê
hương.
“Man mác khói hương
bay dịu dàng…Như tóc mây vương, dáng liễu mơ màng”(4)
Trong muôn ngàn vẻ đẹp, đất cố đô còn có nét đẹp xưa như
một trong những đặc thù muôn thuở nơi đây.Giữa trăm vạn tiếng tơ
lòng, Huế vẫn là nơi bảo lưu được thứ âm hưởng của một thời vang
bóng tiếng xưa .
Thật bất ngờ, khi dự
cảm sâu xa trong một nhạc bản mang âm bậc ngũ cung kinh điển của
nhạc sĩ tài hoa Dương Thiệu Tước đã trở thành hiện thực.Nhạc
Cung đình và ngay cả Ca Huế cũng đã và đang được trân trọng,
vang xa trên trường quốc tế.“Đàn ôi, thiết tha vì đâu tiếng
xưa trầm ngâm, lắng rung đường tơ… bao mơ màng”(5) .Vâng, âm
sắc Cung đình đã được nhân loại công nhận vinh danh qua
UNESCO như đã biết.Thứ tiếng xưa mà Dương Thiệu Tước hoài
vọng nhất ở Huế, được đăng quang và không còn là di sản của
riêng gì một tổ quốc Việt Nam.
Xin mượn nén tâm
hương ở đây kính cẩn chia sẻ cùng nhạc sĩ (cháu nội của cụ
nghè Dương Khuê), người chưa kịp nhận biết niềm vui
chung trước khi vào cõi vĩnh hằng.
(thành nội
- Huế. 2008)
Trần Hạ Tháp
(1) “Đêm tàn
bến Ngự” - Dương Thiệu Tước
(2) “Ai ra xứ
Huế” - Duy Khánh
(3) “Tiếng sông
Hương” - Phạm Đình Chương
(4) , (5) “Tiếng
xưa” - Dương Thiệu Tước.
Trở về Trang Chính
| 