|
Có
nhiều chuyện xẩy ra trong đời sống một cách tự nhiên; chẳng hạn
như đi ngủ và đi… tiểu. Các chuyện được xem là tự nhiên sẽ
không còn gì là tự nhiên nữa nếu chúng ta bắt buộc phải quan tâm
đến nó. Hơn thế, vấn đề bài tiết của cơ thể thật tình không có
gì hấp hẫn, thú vị để đề cập đến; nhưng để “tự nhiên” cho đến
mức độ mà cả xóm, cả thành phố, cả nước hôi mùi… nước đái thì
vấn đề “nặng mùi” này phải là một phần trách nhiệm của từng công
dân, của người lãnh đạo, của người vẽ, hoạch định chính sách của
nhà nước - một vấn đề to tát của quốc gia chứ không phải chỉ
riêng gì chuyện bầu cử quốc hội, tổng thống, chủ tịch nhà nước…
chuyện chống lạm phát kinh tế… chuyện chống tham nhũng…!!
Từ thuở
hoang sơ, dân số còn ít và con người còn sống raỉ rác thì “tiểu
đồng” không bao giờ là vấn đề. Thực ra, vào thời xưa, vì phương
tiện để gỉai trí còn rất thiếu thốn, thì tiểu đồng là một cái
thú thật thuận tiện và không tốn kém của nhân lọai. Còn gì
thích thú cho bằng vừa đứng xả bầu tâm sự giữa ánh nắng ban ngày
vừa nghe chim hót và tiếng gió thổi rì rào chung quanh. Có lẽ
thời nay chỉ có “ngồi cầu cá dồ” là có thể tạm so sánh được
thôi! Nhưng mà hôm nay, thế kỷ 21, con người sống chen chúc
nhau trong các thành phố đông người, thiên nhiên không thể nào
bao dung rộng lượng với con người như lúc xưa. Vấn đề đái
đường, tường, gốc cây, góc phố, góc kẹt… phải cần xét lại.
Ngòai lý do dơ bẩn, nguồn gốc của nhiều bệnh tật… nó vừa, một
mặt, tè lên danh dự của dân tộc khi du khách ngọai quốc nhìn
thấy… nó cũng vừa là dấu hiệu gián tiếp bảo họ (du khách) “đừng
nên trở lại đây nữa!” Buồn chưa!
Trước
hết nói về người đái bậy. Đã có người
tranh luận là “À! Nếu mót quá mà không có nhà vệ sinh công cộng
nào ở gần thì làm sao bây giờ?” Nhưng phải thành thực công nhận
là trong số người hay đái bậy, đại đa số là đàn ông! Tại sao
vậy? Có phải là các bà nín giỏi hơn các ông? Các “chuyên gia”
về đái đường không đồng ý như vậy. Họ nói là các bà không “cẩu
thả,” “lười biếng” và “vô trách nhiệm” như các ông (?) Các bà
không hay uống rượu (bia), cà phê, trà… đại lọai những thứ làm
cho bàng quang đầy tràn bình mau hơn.
Ngòai ra, vì lẽ việc thải nước thừa trong
người ra ngòai, các bà thường phải cần có nhiều thời giờ hơn,
phải cần chỗ kín đáo hơn. Họ không thể đứng tô hô giữa thiên
thanh bạch nhật rồi “hit and run” như đàn ông cho nên họ phải
cẩn thận hơn. Các bà chỉ đi chợ, shopping… những nơi mà họ biết
có nhà vệ sinh công cộng có thể dùng được… trong khi các ông lại
ít quan tâm đến các yếu tố lặt vặt mà rất cần thiết này. Vậy đề
nghị các bác trai nên bỏ bớt chút ít thời giờ nhậu nhoẹt để học
cái “bí quyết thần kỳ” này của các bác gái nhé!
Bây giờ
nói rộng hơn về vai trò “dân trí” và “văn minh” của dân tộc (dĩ
nhiên là trong vấn đề đái bậy!) Có rất nhiều người, trong đó có
cả nguyên thủ của các quốc gia như Nam Dương, Đài Loan, Đại Hàn…
đã từng tuyên bố nhiều lần đại khái là:
“Nếu
muốn xét trình độ văn minh của một dân tộc xem nó đến mức độ nào
thì chỉ việc nhìn vào nhà vệ sinh công cộng của họ là đủ!”
(The
public toilet is to reflect the civilization index of each
country. It also reveals the country’s civilization level and
quality of life).
Ngạn
ngữ Nhật bản có câu:
“Nhà vệ
sinh (buồng tắm) là một phần của đời sống. Chỉ nhìn vào buồng
tắm của một gia đình là biết rõ gia đình đó như thế nào: họ có
sống ngăn nắp không? có chăm sóc nhà cửa con cái của họ thích
đáng không?”
Nếu có
lời nói nào đơn giản và dễ hiểu hơn về vấn đề văn minh của dân
tộc thì xin các bác làm ơn mách dùm cho cháu biết với? Người
Nhật quan niệm đúng theo cái nghĩa “tề gia trị quốc” của dân Á
châu chịu ảnh hưởng Khổng Mạnh. Đúng vậy! Nhà ở mà giống như
đống rác thì đái đường có gì mà phải ngạc nhiên?
Vì vấn
đề cắt giảm ngân sách, giảm chi phí cho tiện nghi công cộng,
nhiều thành phố hoa lệ nổi tiếng trước kia như Paris, New York…,
nay rất nhiều du khách đã phải lớn tiếng than vãn về “mùi nước
tiểu” (New York’s subway systems và các đường hẻm - alleys…) và
“phân chó.” (Paris ngòai vấn đề thiếu nhà vệ sinh công cộng còn
bị 200 ngàn con chó tự do sản xuất 160 tấn phân mỗi ngày trên
đường đi mà thành phố không đủ nhân lực, phương tiện để dọn
dẹp!).
Dầu có
che mắt bịt mũi, cũng phải công nhận rằng có sẵn phương tiện và
khả năng xây dựng lên các nhà vệ sinh công cộng đã là một chuyện
đại sự rồi; phải giữ gìn bảo trì chúng cho sạch sẽ ở mức độ chấp
nhận được đòi hỏi ngân sách to lớn và sự ý thức, sự tham gia, sự
giáo dục, sự thành tâm hợp tác giữa chính phủ và quần chúng…
Kích thước của vấn đề này chỉ nghĩ đến thôi cũng có thể bí rồi…
nói chi đến chuyện thi hành…
Bây giờ
nói về đất nước Việt Nam của mình. Nhà cháu xin nói rõ đây
không phải là vấn đề vạch áo cho người xem lưng, hay bôi xấu dân
tộc mà là bảo nhỏ với nhau bằng tiếng Việt đàng hòang! Đã có
nhiều bác quá khích hấp tấp (nếu chưa nói là vô phép) văng tục
một cách vô trật tự là “Việt Nam với 4000 văn hiến đâu chẳng
thấy mà chỉ thấy 4000 năm đái đường!” Nhà cháu xin nhờ các bác
nóng tính này một tí! Nhìn qua các chương trình đã và đang thực
hiện trong thời buổi “đổi mới,” chúng ta thấy các khách sạn 5
sao, dinh thự “hòanh tráng,” tượng đài hùng vĩ mọc lên như nấm…
nhưng lại thấy thiếu bóng các xây dựng khiêm nhường, nhỏ bé
nhưng cần thiết hơn nhiều. Đó là: “nhà xí công cộng.” Cứ tưởng
tượng quang cảnh tương tự như là ở Việt Nam nhiều người đã bỏ
công của xây dựng rất nhiều ngôi nhà (không vệ sinh!?) to lớn
nhưng không hiểu đầu óc của chủ lung bùng thế nào mà quên không
cho vào “bàn cầu” một cái lỗ!!! Thiệt là chuyện “văng tùm
lum!”
Tại các
thành phố lớn, số bảng “Cấm Đái,” nếu các bác rảnh hơi chịu khó
đếm ra cho có con số chính xác, còn thấy nhiều hơn cả các bảng,
biểu ngữ quảng cáo thương mại. Các bảng lọai này nhiều đến mức
độ làm cho du khách ngọai quốc phải hiểu lầm như trong trường
hợp có thật đã xẩy ra cười ra nước mắt như sau:
Một du
khách tây phương hỏi anh hướng dẫn viên du lịch (tour guide) ở
Việt Nam:
- “Tôi
đã đến Việt Nam nhiều lần. Ở Việt Nam có hai vịnh (“bay”) rất
nổi tiếng mà tôi đã đi thăm. Đó là: "Ha Long Bay" và "Cam Ranh
Bay." Nhưng còn một vịnh tôi thấy quảng cáo rất nhiều, ở trên
tường, cây đại thụ bên đường, trong hẻm. Mà nó nằm ở đâu vậy?
Anh có thể dẫn chúng tôi đi thăm được không?”
Anh
hướng dẫn viên vội hỏi:
- “Xin
ông cho biết tên của cái vịnh đó là gì?”
Ông
khách chỉ lên bức tường bên đường rồi bập bẹ đánh vần:
- “CAM
DAI BAY!”
…
Chỉ đọc
cho qua nội dung của các bảng “cấm đái” đã đủ hiểu sự phong phú
của tiếng Việt mình đến mức nào. Các bảng “cấm đái” có nhiều
lời lẽ dài ngắn với cường độ khác nhau: từ lịch sự năn nỉ sự
thông cảm như “Xin dừng đái nơi dây;” cho đến các lời cấm khô
khan “Cấm Đái.” “Cấm không được đái;” cho đến lời đe dọa nặng nề
có kèm theo cả các biện pháp chế tài (tưởng tượng) như “Cấm
tuyệt đối không được đái. Vi phạm sẽ bi phạt nặng.” Dưới hàng
chữ hăm dọa “phạt nặng” này lại ghi rõ tên các cơ sở có đầy đủ
thẩm quyển như “Công an Phường…” Lời hăm dọa chế tài đôi khi
còn được cho thêm “ấn tượng” với hình vẽ một con dao mà phần
cạnh bén được sơn màu đỏ, có các giọt sơn đỏ (xem như) còn ướt
nhỏ xuống giống như dao vừa mới được “làm việc” xong! Thực tế
rất phũ phàng các bác ạ. Tất cả các bảng “cấm đái” đều hòan
tòan vô dụng bởi vì không hề thấy có bóng dáng nhân viên công
lực nào ở gần đó để các làm các bác muốn đái bậy phải sợ. Đây
là chưa kể chính ngay nhân viên công lực cũng thường ra đái ở
đây mới chết chứ!!! Óai oăm ở chỗ là các lọai bảng “cấm” này
hình như có ảnh hưởng ngược lại (“reverse effect!”). Nó gần như
có sức lôi cuốn và nhắc nhở mọi người rằng ở đây “đái đươc không
cấm” (các bác thử đọc ngược từng chữ một của câu “cấm không được
đái” từ phải qua trái xem sao?!)
Quang
cảnh “đái đường” mới thật là một bản bi hài kịch dài vô tận
không bao giờ hạ màn. Lần về thăm lại Sàigòn gần đây, nhà cháu
chứng kiến cảnh một thanh niên ăn mặc khá bảnh bao, áo bỏ trong
quần hẳn hoi, cầm tay đào đi dung dăng dung dẻ trên hè phố rất
mùi. Bổng nhiên anh ta quay qua nói với cô bồ câu gì đó (nhà
cháu đóan non đoán già là “Anh mắc… quá! Chờ chút xíu để
anh…”). Thế là anh ta để cô đào đứng tuỗn ra ở bên lề đường;
anh ta quay buớc vào bức tường gần đó rồi xả bình tự nhiên như
con “kiki” của nhà cháu lúc nó buồn tình đi vòng vòng “marking
territory” chơi chung quanh xóm vậy. Sau khi đóng nút quần xong
xuôi, anh chàng ta đi trở ra cầm tay đào (yuck!) và dung dăng
dung dẻ tiếp như không có chuyện gì xẩy ra! Hãi thật! Sao có
thể như vậy được! Phải có người nào ở chung quanh đó nói lên
một tiếng chứ! Hay ít nhất cô đào thơ mộng của anh ta dù không
tiện nói cái gì nhưng cũng nên tạm thời không cho cầm tay chứ!
Trong một dịp khác được bạn bè chở ra Bình Triệu (ở ngọai ô
Sàigòn) để ăn nhậu, nhà cháu thấy có một ông vào tuổi sồn sồn có
vẻ bệ vệ của một đại gia (?) mặc “vét tông” lái xe ô tô rất
“xịn,” đột ngột dừng xe lại bên lề đường, một tay vạch quần đái
vào tường tỉnh bơ con sáo sậu; trong khi tay kia vẫn đang cầm
điện thọai di động và miệng thì vẫn đang bi bô ra chỉ thị (qua
điện thọai) cứ như đang “làm việc” ở văn phòng riêng!!! Việt
Nam vào thời kỳ “đổi mới” có khác! Cũng còn may là các thành
phố ở Việt Nam không có mùi phân chó; bởi vì chó không đủ cung
cấp cho các tiệm nhậu. Dân nhậu nhìn thấy chó còn sống đi ngang
qua mặt là đã thấy chẩy nước miếng rồi. Lấy đâu ra chó sút
chuồng đi rong đái bậy, “marking territories?” Nếu có đi nữa
thì đây là lọai chó chán sống; chỉ tổ bị hàng xóm lén đập đầu
bắt cóc nấu rượu mận “chui” ngay tức thì!
Dân số
Việt Nam càng lúc càng tăng nhanh, vấn đề đái bậy mỗi ngày sẽ
càng trầm trọng hơn. Xin các bác các thím có thẩm quyền ở Việt
Nam hãy ra lệnh cho tạm giảm bớt các chương trình hoa mỹ tuyển
lựa “ca sĩ,” “hoa hậu…,” giảm xây cất (hay đập bỏ bớt đi!) các
tượng đài kỷ niệm vô tích sự hao tổn công qũy và bắt đầu quan
tâm hơn đến các vấn đề thực tế sát với đời sống hàng ngày của
dân ngu khu đen như đái đường, xả rác, cống rãnh, giao thông “ùn
tắc…” Nếu không bắt đầu từ bây giờ thì đợi đến lúc nào?
Tóm
lại, “nhà xí công cộng” thực sự là cái thuớc để đo sự trưởng
thành của một dân tộc. Dân chúng không cần các tượng đài hùng
vĩ mà cần các nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ chẳng riêng cho
người bình thường mà cả trẻ em, người già và ngưới tàn tật cũng
có thể xử dụng được. Ở đó nhân viên của nhà vệ sinh được dùng
không phải là để ngồi trước cửa thâu tiền; mà lo dọn dẹp cho
sạch sẽ bên trong. Hay là nhà cháu mạo muội đề nghị là nhà nước
ta nên xúc tiến ngay một chương trình xây cất hàng lọat các nhà
xí công cộng miển phí trong nước đồng thời người dân nào đến sử
dụng (thay vì phải đi đái đường) còn được phát một món quà nhỏ
tượng trưng - chẳng hạn như được tặng miễn phí một ổ bánh mì
thịt sau mỗi lần thăm viếng! Nếu đất nước đạt được cái “chỉ
tiêu” đó thì thiên đường chắc cũng chỉ đến thế thôi!
Trần Văn Giang
04/11/2008
Ý
kiến, phê bình xin gửi về:
tranvangiang@khoahoc.net
Trở về Trang Chính
| 