LTS. Mục “Tiếng Anh Tiếng Em” nhằm tạo cơ hội cho độc giả nâng cao trình độ Anh ngữ qua những mẩu chuyện tiếu lâm, mẩu tin vui cười viết bằng tiếng Anh hay tiếng Việt liên quan đến tình yêu, hôn nhân, thời trang, văn nghệ, giải trí, du lịch v.v… Độc giả thường khi sẽ được hướng dẫn về mặt ngôn ngữ và văn hoá Anh-Úc, Việt để có thể thưởng thức những điều mình đọc tới mức tối đa.

 Chữ “tác” đánh chữ “tộ”

Trước khi chọn tựa đề cho bài viết lần trước “Động đực hay động tình?”, tôi đã hiểu khá “lơ tơ mơ” về chữ “động đực”, chỉ nghĩ đó là “thời kì con vật đực hứng tình”.  Nhưng khi tra cứu từ điển thì lại biết không hẳn là thế. Này nhé:

động đực (Hiện tượng của động vật cái) Ở thời kì kích động sinh dục, muốn gần con đực để giao phối. Lợn nái động đực. [Từ Điển Tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng, 2005 (in lần thứ mười một)].

động đực (Động vật cái) Ở vào thời kì sinh dục bị kích động, muốn giao phối  với con đực. Lợn nái động đực. [Đại Từ Điển Tiếng Việt, Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Văn Hoá-Thông Tin, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo, 1998].

động đực = động cỡn = động dục (Of female animals) rut; như một con chó cái động đực like a bitch on heat. [Từ Điển Việt-Anh (Vietnamese-English Dictionary), Bùi Phụng, NXB Thế Giới, 2004].

động đực be in rut. [Từ Điển Việt-Anh (Vietnamese-English Dictionary), Viện Ngôn Ngữ Học (Đặng Chấn Liêu, Lê Khả Kế, Phạm Duy Trọng (Biên soạn), NXB TP. Hồ Chí Minh, 2000].

động đực (Of male animals) to rut. [Tân Đại Từ Điển Việt-Anh, Nguyễn Văn Tạo, NXB Tân Văn, 1986].

rut (cũng the rut) sự động đực từng thời kì của con nai, dê, cừu, v.v đực: stags fight during the rut: những con hươu đực đánh nhau trong thời kì động đực [Từ Điển Việt-Anh (Vietnamese-English Dictionary), Hồ Hải Thuỵ, Chu Khắc Thuật, Cao Xuân Phổ (Biên soạn chính), Viện Ngôn Ngữ Học, NXB TP. Hồ Chí Minh, 2005].

rut the rut is the period of the year when some animals such as deer are sexually active, and the males fight for leadership of the herd. Stags stop feeding during the rut, and can only hold hinds for three or four weeks. [BBC English Dictionary, HarperCollins Publishers, 1992].

rut the time of the year when some male animals are sexually active; in rut the sound of stags in rut [Macmillan English Dictionary (For Advanced Learners), Macmillan Publishers Limited 2002].

rut 1) a recurrent period of sexual excitement in certain male ruminants. vb, rutting, rutted. 2) (of male ruminants) to be in a period of sexual excitement [Collins Australian Compact Dictionary, HarperCollins Publishers, 2003].

Xem như vậy thì các từ điển tiếng Việt đều cho chuyện “động đực” là hiện tượng xảy ra ở “động vật cái”, ngoại trừ có một từ điển không cho biết hiện tượng xảy ra ở động vật nào, cái hay đực. Riêng các từ điển Việt-Anh hay Anh-Anh thì đều nói là hiện tượng “động đực” xảy ra ở một số “động vật đực” (= male animals) hay “loài vật nhai lại giống đực” (= male ruminants), nghĩa là giống như tôi nghĩ lúc ban đầu.

Riêng từ “động tình” tôi nghĩ có nghĩa là “bị kích thích về tình dục” (nhưng chỉ dùng cho người), thì lại không tìm thấy trong Từ Điển Tiếng Việt của Hoàng Phê hay của Nguyễn Như Ý, mà chỉ thấy trong Từ Điển Việt-Anh của Đặng Chấn Liêu, Lê Khả Kế, Phạm Duy Trọng hay của Bùi Phụng với nghĩa ghi nhận là “to feel sexually aroused.”

Sau khi hội í thêm với một bà giáo người Úc, tôi xin viết tóm tắt đôi điều như sau: 

In the animal world the human being is the only warm-blooded animal (= loại động vật máu nóng duy nhất) that is ready for sex at any time of the year. All other mammals (= loài vật có vú/hữu nhũ) have “a season” or “on heat” [= in heat (American English)] when the female animal is most fertile and liable to fall pregnant if mating takes place.

Vậy thì, ở thời kì con vật cái “on heat” (= động đực) hay “in heat”(tiếng Mĩ), hoặc “in season” (= mùa chịu đực), mà con vật nhảy đực (= to mate) là con cái rất dễ có khả năng mang bầu (= to fall pregnant).

The word “rutting” describes the periodical sexual excitement (= thời kì động đực/động dục/động cỡn) of deer and other male animals to want to mate with a female.  Again, even if the male animal thinks he’s ready, the female has to be “in season” to fall pregnant.

The world “mating” is used to describe animal sexual intercourse, but is not used for human intercourse. Usually we use a term such as “to have sex,” or there are more vulgar terms to indicate sex between men and women; i.e. “to fuck”; “to screw”.

Nói đến chuyện tra cứu từ điển làm tôi lại nhớ đến anh Sở, đang sống bên Mĩ, đã nhờ tôi một việc như sau:

“Nhật ơi! Biết ông hay về Việt Nam làm việc, xin nhờ ông “recommend” dùm tôi hai cuốn từ điển Việt-Anh, Anh-Việt để làm “reference books” cho Thư Viện mới của trường tôi. Ông có nhiều kinh nghiệm sử dụng từ điển trong công tác dịch thuật nên chắc ông biết rõ “edition” nào và của tác giả nào ở Việt Nam mình tương đối “comprehensive” và cập nhật nhất. Thân mến thăm (NVS, Costa Mesa, California)”

Trong một bài TATE viết trước đây, tôi đã trả lời anh một cách gián tiếp về từ điển anh cần mua làm sách tham khảo cho trường của anh ở Mĩ. Đoạn mở đầu cho bài viết kì này của tôi cũng phần nào nhằm mục đích đó.

Nói đến từ điển là nói đến “từ” đến “chữ”, đến “nghĩa”: Trong hai điện thư (= emails) anh viết cho tôi mới đây, tôi thấy có cái gì ngờ ngợ trong cách xưng hô mà bây giờ tôi mới nghĩ ra. Thì ra 38 năm trước gặp nhau lần đầu ở Sài Gòn và lần gần nhất tôi gặp lại anh, cách nay đã 17 năm, ở Santa Ana, California, khi tôi sang Mĩ năm 1991 theo lời mời của anh Lê Đình Điểu (nay đã khuất) của Báo Người Việt để nói chuyện về việc dạy Việt Học và Thông Ngôn Phiên Dịch tại Úc. Lúc đó anh Sở vẫn thân mật dùng “toa/moa” [= toi/moi (tiếng Tây)] để xưng hô với tôi. Nay thấy anh gọi tôi là “ông”, tôi thấy có vẻ hơi xa lạ. Nhưng xa lạ nữa mà tôi muốn nói ở đây là cụm từ “làm việc.”  Tôi không nhớ rõ là anh Sở đã rời Việt Nam hồi nào (hình như anh có viết trong www.khoahoc.net hồi đầu năm nay), nhưng bảo tôi hay về Việt Nam “làm việc” là tôi có thể bị “mang vạ” hiểu theo nghĩa đôi đấy. Nghĩa cũ thì ai cũng biết rồi, nhưng nghĩa mới của “từ” này là:

làm việc (= work with the police): Bị công an ‘mời’ đến để hạch hỏi, điều tra đôi điều. Cách sử dụng từ “làm việc (với công an)” cũng giống như “làm rõ” chỉ nhằm xóa bớt sự ghê sợ, hãi hùng của người dân khi phải tiếp xúc với công an. Những từ dùng trước đây như "khai báo", "trình diện" đã được cố í tránh né, hay bị lãng quên. 

 

Khi tôi nói về chuyện nghiên cứu ngôn ngữ tại chỗ thì một chị nhà giáo, đã từng du học tại Úc, nay dạy tiếng Anh tại Đại Học Tư Thục Hoa Sen bảo như thế là tôi “đi khảo sát thực tế” (= to do a field study; to make an on-the-spot observation). Anh Sở, nếu muốn nói theo ngôn từ xưa cũ, thì có thể bảo là tôi “đi nghiên cứu tại chỗ.” Như thế là ổn rồi. Nói đùa cho vui, chứ không có í chê trách gì đâu nhé!

Lời bàn:

Bà già xí xoọng vén vội, tốc vội áo ngủ lên khoe với ông già ngồi xe lăn trong nhà dưỡng lão là bà có siêu ‘sex’, ‘hàng hoá/đồ đạc’ thuộc loại thượng hạng xem ông có muốn không. Bà nói “supersex” nhưng ông già chắc là hơi nghễng ngãng (= hard of hearing) lại tưởng bà nói “soup” or “sex” (= sup-er-sex). Thành thử “bà nói gà, mà ông hiểu vịt.”

McNaught face of sleazy ad campaign

“Former Miss Universe Australia Erin McNaught is not happy about having her face plastered over a huge billboard that displays ‘She loves a Cockatoo’.

The 25-year-old model and actress, due to make a guest appearance in Neighbours this month, is the new face of wine label Cockatoo Ridge.

She claims she had been unaware of the ‘suggestive’ manner in which she would be portrayed on billboards, magazines, newspapers and liquor stores on Australia's east coast.

‘I wasn't thrilled with what that line was implying,’ Ms McNaught was quoted as saying in The Daily Telegraph.

Other slogans that accompany shots of McNaught in the ad campaign include ‘McNaughty but nice’ and ‘Who's a cheeky girl then’.

She said those displays were ‘in good fun’ but the double meaning of cockatoo was ‘a bit rude’.

Ms McNaught claimed she had asked the company not to use that slogan, but they had already been printed.

The South Australian-based winery — which promotes its wine as a ‘cheeky label based on the Australian sulphur crested cockatoo’ on its website — said sales have been up since the campaign began.”

Lời bàn:

Cô McNaught không ngại 2 câu quảng cáo ‘McNaughty but nice’ hay ‘Who's a cheeky girl then’, nhưng không thích câu nói được hiểu theo 2 nghĩa; một nghĩa theo chữ viết: “She loves a Cockatoo”, và một nghĩa là theo âm đọc: “She loves a cock or two” [cock-er-two] (cock = của quí; củ quí; dương vật).  Nghĩa thứ hai như thế hàm í là cô dâm đãng, nay ngủ với ông này, mai ngủ với ông khác (= sexually promiscuous).

Trịnh Nhật, PhD

Sydney, 17.4.2008

Trở về Trang Chính