Lục Tặc là sáu tên cướp. Gọi là cướp vì có những hành động phá phách gây nguy hại. Lục Tặc có thể cướp đi tính chất ôn nhu của một người đàn bà để họ trở thành hung dữ cực độ, và con người thùy mị dịu dàng một thuở biến mất. Cái nhẹ nhàng trong bước chân đi, cái thơ mộng trong ánh mắt và cái nồng ấm trong nụ cười được Lục Tặc thay vào cho riêng người phụ nữ đôi mắt trợn trừng long lên, lời nói chua cay ác khẩu, và hành động dữ tợn. Lục Tặc phá và cướp đi của con người cái trạng thái vui vẻ trầm tỉnh khả ái, làm cho ta trở thành người hung dữ. Khi Tam Bành nổi lên thì Lục Tặc đương nhiên đã xuất hiện. Hoặc có thể nói rằng, do Lục Tặc châm ngòi mà Tam Bành có cơ hội nỗ lớn.

Theo giảng giải của Nhà Phật thì những họat động thường nhật của chúng ta bị chi phối bởi Tam Độc và Lục Tặc. Tam Độc là ba thứ độc hại, ba món phiền não lớn: Tham, Sân, Si. Tham là tham lam, Sân là sân hận và Si là ngu si. Ba thứ độc hại nầy sinh ra Tam Bành và Lục Tặc.

Vì muốn tốt cho mình, đẹp cho mình, và lợi cho mình mà có người nổi lòng THAM. Với lòng tham họ bất chấp lợi hại để đạt được mục tiêu của mình, và khi không đạt được những mục tiêu đó họ trở nên thù hận và giận dữ là SÂN. Sân là sân hận. Thường thì vì cố chấp (sân) ta không thấy được cái sai của mình, hoặc nếu có thấy vẫn cố gắng ngụy biện để cho rằng lỗi ở người chứ không phải lỗi ở ta. Cuối cùng khi không được thỏa mãn những đòi hỏi mình đặt ra, khi không đạt được điều mình mong muốn, ta nỗi giận dữ. Những mục tiêu phải đạt được đặt căn bản trên lòng tham, trên sân hận sẽ gây hại hoặc tổn thương cho bản thân mình, cho người thân của mình cũng như cho người khác nên gọi là SI. Si là ngu si, có nghĩa là không thấy được những điều đáng thấy để làm những điều đáng làm. Chính vì thế, thay vì đem lại lợi ích cho mình và cho người, gần nhất là người thân của mình, họ tạo những tác động ngược lại. Gọi ngu si là ở điểm nầy.

Tham Sân Si phá hủy các thiện căn, phá hại đời sống của chúng sanh nên Nhà Phật gọi là Tam Độc. Lục tặc là sáu sự khuấy phá tạo tác động sai trái qua sáu cơ năng mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Từ những cảm quan đưa đến những tư tưởng hành động sai lầm do chi phối của Tam Độc mà gây nguy hại cho chính bản thân của chúng ta, Lục Tặc được ”sinh ra và trưởng thành” từ các phối kết, diễn tiến như sau: Lục Căn - Lục Trần - Lục Thức.

LỤC CĂN là sáu cơ quan/bộ phận trong con người chúng ta: Nhãn, Nhĩ, Tỹ, Thiệt, Thân, Ý là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Sáu cơ quan nầy tiếp nhận những xúc tác từ bên ngòai vào để tạo tác động. Sáu sự kiện gây xúc tác vào sáu cơ quan gọi là sáu cảnh hay sáu trần (Lục Trần).

LỤC TRẦN gồm có: Sắc, Thinh, Hương, Vị, Xúc, Pháp. Lục Trần tác động vào 6 cơ quan là Lục Căn tạo nên sáu sự hay biết gọi là Lục Thức.

LỤC THỨC là sáu tri thức tức là sáu sự hay biết: Nhãn thức - tri thức của mắt, Nhĩ thức - tri thức của tai, Tỹ thức - tri thức của mũi, Thiệt thức - tri thức của lưỡi, Thân thức - tri thức của thân và Ý thức - tri thức của ý.

Lục Thức nếu được gọt dũa đắp bồi vun xới bởi ”Cái Tôi” vị kỷ ngã mạn (tham lam, mê đắm cố chấp và ngu si) sẽ sinh ra ra LỤC TẶC.

Ví dụ khi mắt (nhãn căn) của người nam nhìn thấy hình dáng yêu kiều (sắc trần) của người nữ tác động vào cái thấy của anh (nhãn thức) và tạo lòng yêu mến (thức + sở thích: có sự phân biệt, thích hay không thích). Nếu chỉ nhìn thấy và cảm mến như một sự thưởng thức là chuyện bình thường. Nhưng nếu thấy mà nỗi lòng tham muốn chiếm hữu bất kể luân lý đạo đức là đã có sự hiện diện của Tam Độc: tham, sân, si, là sẽ có sự xuất hiện của Lục Tặc. Ở trường hợp nầy tên tặc tử là nhãn tặc. Nhưng bình thường Lục Tặc không thể tách rời nhau. Sáu tên cướp nầy phải dính chùm với nhau. Như thí dụ đề cập đến ở đây, khi anh nầy thấy cô nọ đẹp anh sẽ thích thú làm quen, thì nhìn hình dáng (sắc) mà ham muốn, nghe tiếng nói (thanh) mà ham muốn, ngửi mùi thơm (hương) từ người cô ta mà ham muốn, và tưởng tượng ra (vị) vị ngọt của ”mùi tình” mà ham muốn, thì tư tưởng như thế đưa đến cái ham muốn ôm ấp (xúc) và lòng chiếm đọat (pháp): Lục Tặc xuất hiện! Nghĩa là ở trường hợp nầy anh ta dùng tiền bạc cung phụng người đẹp, bỏ bê vợ con thì bà vợ sẽ nỗi giận nỗi dữ: Tam Bành xuất quân vì đã được Lục Tặc khiêu chiến!  

Nói tóm lại, qua sáu cơ quan của cơ thể ta tiếp xúc với sáu sự kiện tác động từ bên ngòai vào sẽ sinh tác dụng phân biệt vào tất cả cái thấy, hiểu, ngửi, nếm, nghe và biết (kiến, văn, khứu, vị, giác, tri). Sáu sự hay biết ấy gọi là Lục Thức và khi Tam Độc chi phối Lục Thức sẽ sinh ra Lục Tặc và Tam Bành. Ta có được mệnh đề sau đây: Tam Độc + Lục Thức = Lục Tặc & Tam Bành.  

Từ một cơ quan đơn giản như lỗ tai của chúng ta (nhĩ căn), ta có khả năng nghe tiếng nói âm thanh từ bên ngòai đi vào (nhĩ trần/âm thanh), và thâu nhận (nhĩ thức), rồi đặt cái Tôi vào đó để có phản ứng: khi nghe lời ca tụng làm ta thích thú ta sẽ vui mừng. Trái lại nghe lời chê bai khiêu khích ta sẽ đùng đùng nỗi giận và lời khiêu khích đôi khi có chất xúc tác quá ”đậm đà”, vì Lục Tặc quấy nhiễu châm ngòi thì Bành Kiêu, Bành Chất và Bành Sự được khẩn trương triệu tập: Cơn giận nổ bùng!

Ví dụ: Đến tham dự một bữa tiệc, có một người bạn/người quen đi ngang qua ”thả” một câu nói. Ví dụ: ”Khiếp thế! Chung Vô Diệm mà tưởng mình là Tây Thi. Vừa đi căng da mặt về tưởng đẹp lắm trẻ lắm nên ỏng ẹo thấy ghê!”. – ”Silicon đó bà con ơi, không phải hàng thiệt đâu mà ham!” v.v… Trong cái nhóm người đang đứng nói chuyện với nhau, có năm-sáu người chẳng hạn. Sáu người nầy cùng nghe một câu nói, nhưng chỉ có một người phản ứng: Chị A! Vì biết rằng câu nói ”ác độc chua ngoa khiêu khích” đó ám chỉ mình, nên Chị A nầy phản ứng lập tức. Nếu là người hung hăng sẽ có ”chiến tranh ngôn ngữ” là lời qua tiếng lại. Gặp người bản tính hung dữ ở ngòai chợ họ sẽ vày đầu nhau mà đấm mà thoi. Nếu là người bản tính trầm tỉnh sẽ nhẫn nhục bỏ qua câu nói hôm đó (nhưng vẫn ghi ”sổ đen” trong lòng!). Đó là kết qủa và sự xuất hiện của Bành và Tặc sau khi Trần tác động vào Căn cho ra Thức bị động, nghĩa là bị chi phối bởi Tam Độc.

Tại sao năm người kia nghe cùng câu nói mà không có phản ứng, chỉ Chị A mới có phản ứng? Đó là vì  cái Thức có Cái Tôi vị kỹ. Nghe câu nói và hiểu rằng câu nói nhắm thẳng vào mình, tức là đã chạm vào ”Cái Tôi”, thì ”Tôi” sẽ phản ứng, vì Tự Ái bình thường của con người chúng ta, làm Ta muốn bảo vệ Mình, nên Ta giận dữ. 

Nhìn vào tình hình thế giới, chúng ta khiếp hãi những tên khủng bố làm hại lòai người, nhưng đôi khi chúng ta không thấy được những tên khủng bố đang có trong ta, và để cho nó tung hòanh và tự do tác yêu tác quái: Nó là Tam Bành và nó chính là Lục Tặc, là ”Osama bin Laden” của thế giới hôm nay! Nó không ở đâu xa xôi tận Trung Đông, mà chính tụi nó đang ở trong tim trong não trong tư tưởng lời nói và hành động của chúng ta (Thân, Khẩu, Ý).

Người bị chúng ta cho Tam Bành nỗ lớn khi Lục Tặc chiếm hữu, là nạn nhân, họ cũng có cái cảm giác hãi sợ khi nhìn vào chúng ta cũng như khi ta nhìn vào tụi khủng bố. Đặt vào vị thế của những ”nạn nhân” nầy mà nhìn trở lại vào chính ta, ta sẽ thấy ta lúc đó không phải là hình ảnh đẹp. Ta không nên nuôi lớn Tam Bành và Lục Tặc, ta không nên nuôi dưỡng Tam Độc và Lục Tặc kỹ quá, bằng chất bổ dưỡng nghĩa là bằng cái tâm hẹp hòi và lòng thù hận sâu đậm không buông thả đầy cố chấp, sẽ làm Lục Tặc lớn nhanh cho Tam Bành xuất hiện nhiều, thì kết quả sẽ là: chỉ có sự cô đơn cô độc ”sống chung” với ta thôi, không còn ai muốn sống chung với ta nữa cả. Bạn bè người thân không kham nỗi một người với tính khí dữ dội, họ sẽ tìm cách xa lánh. Nhiều người vì sự uất giận và quá cô độc mà mang bệnh vào người. Theo ngày tháng dần dần với sự buồn bả cô đơn ta dễ dàng mang vào người chứng bệnh oan nghiệt nhất: Bệnh Trầm Cảm!

Cuộc sống đến giai đọan nầy sẽ là một thế giới của những ảo giác lọan động. Sống trong một thế giới mơ hồ không thực và cuộc đời của ta sẽ tẻ nhạt và thê thảm nên đời sẽ tuột dốc dữ dội. Đến một giai đọan nào đó có muốn trở lại đọan đường mình đã đi qua, sau khi ”qua sông đốt cầu” bằng Lửa Tham Lửa Sân và Lửa Si, có muốn trở về lại ”lối cũ năm xưa nơi có sự ấm áp và hình ảnh đẹp” cũng khó có đủ khả năng và sức lực để gầy dựng lại. Cái tình cảm giữa con người với con người, điển hình là tình cảm vợ chồng, một thời thương yêu nhau thắm thiết nhưng một khi mình vụng về đánh mất, sẽ như một cây kiểng không săn sóc nuôi dưỡng, cây sẽ héo dần và chết đi. Bạn không thể bón phân, tưới nước cho nhiều vào và ngồi đợi cây sống lại! Tình cảm giữa hai con người không thể chỉ nuôi dưỡng một chiều, mà phải có sự hòa ái dịu dàng biết tôn trọng và lòng qúy mến trao cho nhau.

Những suy diễn giải bày về Tam Độc hay Tam Bành Lục Tặc chỉ với mục đích cho ta thấy ngọn nguồn gốc rễ của những khúc mắc, những dây mơ rễ mái của phức tạp trong đời sống giữa mình và người về lâu về dài, để phòng để tránh. Ngay từ khi chớm thấy có sự phức tạp của một vấn đề giữa ta và người, hãy tỉnh tâm suy xét để thấy lỗi mình trước khi thấy lỗi người. Đừng bao giờ nhìn một chiều, và đặt cá nhân mình lên trên hết, ta sẽ chỉ thấy lỗi người khác mà không thấy lỗi mình. Một vấn đề tự nó không thể xuất hiện nếu giữa hai người không có những bất đồng ý kiến hay những xích mích nào đó. Có nghĩa là phải có tối thiểu là hai người mới tạo được một vấn đề. Hay nói rõ hơn, nhiều hay ít, vô tình hay cố ý bạn đã dự phần trong sự kiện tạo ra vấn đề giữa bạn và người khác. Vấn đề không tự chính nó sinh ra được nếu không có sự liên hệ giữa hai hay nhiều người.

Cách giải quyết vấn đề hay nhất là mình thấy được lỗi mình, và đừng cố gắng dùng thời giờ để tìm lỗi của người khác. Bởi vì khi thấy được lỗi của mình, mình sẽ tu sửa thay đổi bản thân mình. Nếu chỉ thấy lỗi người, bạn sẽ đặt điều kiện là người kia phải thấy được lỗi của họ, và phải tự họ sửa đổi lỗi lầm. Đây là một ”tham vọng” quá lớn, bởi vì chính bạn không thể đòi hỏi người khác nghe theo lời mình được, nhất là nghe lời bạn để sửa đổi họ.

Không ai có thể thay đổi người khác ngọai trừ chính họ muốn thay đổi họ. Khi bạn tự thay đổi chính mình, là khi bạn ”cho” người kia thời gian suy nghĩ và lòng họ có cơ hội lắng dần để thấy được cái sai lầm của họ. Thấy được lỗi của mình, họ sẽ tự động sửa đổi. Nếu bạn chỉ trích phê phán, bạn sẽ gây sự giận dữ ở họ, vì bạn không cho ”đối tượng” thời gian suy nghĩ, và chính bạn đặt họ vào cái thế thủ, chống đỡ sự công kích của bạn. Để bảo vệ họ liên tục, đầu óc họ chỉ nghe thấy sự hung dữ của bạn mà không có thời giờ thấy được hành động sai lầm nếu có của họ.

Sau nhiều năm sống với nhau, hai vợ chồng thay đổi tính tình. Người chồng không còn những cử chỉ tình tứ với vợ. Người vợ hết dịu dàng mà lại thành ra hay nói, ưa trách móc chồng. Thử hỏi, người chồng cứ nghe những lời trách móc của vợ, có còn thấy người vợ hiền dịu khả ái như ”ngày nào ta yêu nhau” không? Chồng hay vợ đều là người bằng xương bằng thịt nên họ cần được thương yêu âu yếm được nói lời ngọt ngào êm ái. Ngược lại nếu người chồng mãi nghe trách móc cằn nhằn, anh có còn tìm thấy ở người vợ mình những cái đẹp mà anh đã một thời thương mến hay không? Khỏang cách giữa hai người sẽ dần dần theo ngày tháng lớn rộng ra, cho đến một ngày đẹp trời.. người chồng tìm an ủi ở một người đàn bà khác! Và người vợ ghen tương nỗi Tam Bành Lục Tặc lên để.. giữ ông chồng của mình lại! Có giữ được không, nếu người vợ không nuôi dưỡng sự dịu dàng của mình mà chồng mình cần đến. Có giữ được không, nếu người vợ không có thái độ thương mến nể phục chồng mình, thay vào đó chỉ biết dội vào người của chồng mình những lời hỗn láo chua chát hoặc cằn nhằn than vãn! Hãy đứng vào vị trí của chồng mình để thấy mình có thực sự ”đáng yêu” hay không.

Ngược lại một người chồng không biết thương yêu vợ đúng nghĩa, sẽ coi vợ như ”của mình” rồi còn ”lọt đi đâu” được nữa mà lo, nên bỏ bê không săn sóc không đối xử vợ như những ngày mình mới sống bên nhau. Người vợ sẽ chỉ thấy đời mình gói trọn trong 2 chữ: ”việc nhà và bổn phận”. Việc nhà là công việc ”không tên” mà lại bận ngập đầu. Người vợ có còn thấy đời đáng yêu đáng vui như trước đây khi hai người vừa lấy nhau hay không. Nếu việc làm vất vã quá, nghĩa là không được sự chia sẻ săn sóc đúng mực của người chồng, người vợ chắc chắn sẽ đổi tánh, sẽ càu nhàu than phiền suốt ngày đêm, vì thấy đời ”bất công” quá đỗi! Cho đến ngày có ”người hào hoa” xuất hiện biết nói lời ngọt ngào và cho người vợ thấy được giá trị làm người đàn bà của họ, họ sẽ dễ dàng thay lòng!      

Chúng ta phải biết ”giữ mình”, nghĩa là điều phục Thân Khẩu Ý để Tam Độc không thể chi phối ta, để Tam Bành Lục Tặc không xuất hiện được. Những sự việc khi đã đến giai đọan khẩn trương sẽ không thể một sớm một chiều thay đổi một cục diện với tình trạng tệ hại cùng cực. Ta phải biết và ghi nhớ sự điều phục trong hành xử hằng ngày khi tình trạng đang còn tốt đẹp. Khi lập gia đình hay từ khi bước vào xã hội ta nên có được trong tư tưởng và ngay trên tay chiếc roi điều phục thân tâm (dẫn dắt và khắc phục) để chàng Tam Độc không có cơ hội lộng hành! Khi Tham Sân Si không tác động được vào Lục Thức để sinh ra Lục Tặc thì cũng không sinh ra được Tam Bành.

TAM BÀNH chỉ đến sự giận dữ cực độ quy vào ba trọng điểm: tư tưởng (đầu óc/ý), lời nói (miệng/khẩu) và hành động (thân). Khi cơn nóng giận không còn kiểm sóat được nữa, con người sẽ có hành động nóng nảy dữ tợn, lời nói đanh đá hung dữ, và tư tưởng giận dữ kích động. Khi THÂN, KHẨU, Ý ở trạng thái bị động nghĩa là trong trạng thái CỰC GIẬN, lửa giận bốc lên ngùn ngụt, là trạng thái có thể nỗ bùng. Vậy muốn chận đứng Tam Bành thì phải điều phục tánh khí và tư tưởng (điều phục sáu cơ quan) của chúng ta để LỤC TẶC không được nuôi dưỡng và lớn mạnh trong ta. Cách điều phục hữu hiệu nhất là gạn lọc tư tưởng, dùng lời nói ôn hòa và có hành động chính chắn. Tất cả những sự thâu tiếp ngọai cảnh nghĩa là từ bên ngòai vào qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý nếu bị chi phối bởi Tam Độc, thì Tham Sân Si sẽ chiếm lĩnh tư tưởng, để từ đó phát ra và diễn đạt bằng hành động dữ tợn cùng lời nói sai lầm. Đó là mối liên hệ giữa Tam Bành và Lục Tặc.

UYÊN HẠNH

Tháng11/2007